نفت شیل و رویای آمریکا (4) رویکرد امریکا به نفت شیل در دوره ترامپ
در قسمت چهارم از مجموعه مقالات «نفت شیل و رویای آمریکایی» به رویکرد امریکا به نفت شیل در دوره ترامپ، می پردازیم
دوره ریاست جمهوری ترامپ دوره طلایی برای نفت شیل می باشد و این بدلیل تغییرات گسترده در قوانین داخلی زیست محیطی آمریکا با هدف رفع موانع زیست محیطی استخراج نفت شیل و خروج از پیمانهای زیست محیطی بین المللی می باشد. دونالد ترامپ در تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری خود اهمیت خاصی به محیط زیست در مقابل رشد اقتصادی نداد. ترامپ در دوره ریاست جمهوری نیز رشد و تولید نفت را مقدم بر سیاستهای حمایتی خود از محیط زیست قرار داده است. انتخاب اسکات پرویت (Scott Pruitt) به عنوان رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ایالات متحده مهر تأییدی بر سیاستهای غیر زیست محیطی ترامپ بوده است چراکه وی منافع اقتصادی را بر مصالح محیط زیستی ارجحیت می دهد.
دولت پیشین آمریکا در دوره باراک اوباما، برای مسائل زیست محیطی اهمیت نسبی قائل بود و در این راستا با تصویب قوانینی، محدودیتهای گستردهای را پیش روی تولیدکنندگان داخلی، خصوصاً در حوزه انرژی قرار داد. محمدرضا سعیدی نیاسر، کارشناس مسائل انرژی در ایران می گوید: «دولت ترامپ معتقد است پایبندی به اصول زیستمحیطی تا جایی لازم است که به مانعی برای تولیدکنندگان داخلی تبدیل نشود. از این رو به نظر می رسد این دولت قصد دارد محدودیتهای وضع شده از سوی دولت اوباما در زمینه انتشار گازهای گلخانهای را لغو یا بازنویسی کند». این دست اقدامات دولت آمریکا اثرات قابل توجهی بر استخراج و تولید نفت، گاز و زغال سنگ خواهد داشت و به افزایش انتشار گازهای گلخانهای در این کشور و سایر کشورها منجر خواهد شد. در این راستا دولت آمریکا در سال ۲۰۱۷م با خروج رسمی از توافقنامه آب و هوایی پاریس، به طور رسمی اعلام کرد که قصد محدود نمودن تولید انرژی برای حمایت از محیط زیست را ندارد. دولت ترامپ اقدامات ضد زیست محیطی متعددی برای افزایش تولید انرژی از جمله نفت شیل انجام داده است که در این برنامه به 4 مورد از آنها اشاره می شود.این 4 اقدام عبارتند از: کاهش محدودیتهای انتشار گاز متان، برداشتن محدودیت استخراج انرژی در دریا، برداشتن محدودیت انتشار کربن در نیروگاههای تولید برق، حمایت از ایجاد خط لوله انتقال انرژی جدید.
«کاهش محدودیتهای انتشار گاز متان» یکی از اقدامات دولت ترامپ است که موجب ضربه زدن به محیط زیست می شود چراکه انتشار گاز متان یکی از دلایل اصلی تغییرات آب و هوایی و گرمایش زمین است. با این وجود در تابستان 2019 دولت آمریکا قانونی را برای تصویب آماده کرد، که بر اساس آن محدودیت های انتشار گاز متان در عملیات اجرایی بخش نفت و گاز، حذف می شود. بر اساس پیشنویس قانون تهیه شده، محدودیتهای انتشار گاز متان در بخشهای استخراج، حمل و نقل و ذخیرهسازی نفت و گاز برداشته میشود. «برداشتن محدودیت استخراج انرژی در دریا» دیگر اقدام مخاطره آمیز آمریکا است. در سال ۲۰۱۰، دولت اوباما با هدف کاهش مخاطرات زیست محیطی، قوانینی را در راستای محدود نمودن استخراج نفت و گاز از میادین دریایی به تصویب رسانده بود؛ اما در ماه می سال 2019، دولت کنونی آمریکا قانونی را در دست بررسی قرار داد که به این محدودیتها پایان میدهد و شرایط را برای تولید بیشتر انرژی از میادین دریایی و در نتیجه آسیب بیشتر به محیط زیست فراهم میکند. پیشبینی شده است که برداشتن این محدودیتها در طول ده سال آتی بیش از یک میلیارد دلار به سود شرکتهای حوزه انرژی آمریکا خواهد افزود. این در حالی است که برداشتن این محدودیت ها، صدمات فراوانی به محیط زیست وارد خواهد کرد. علاوه بر این پیش از این در دولت قبلی آمریکا، استخراج هرگونه نفت و گاز از میادین دریایی واقع در اقیانوسهای منجمد شمالی و اطلس ممنوع اعلام شده بود؛ درحالیکه دولت کنونی آمریکا این محدودیتها را نیز لغو نموده است.
«برداشتن محدودیت انتشار کربن در نیروگاههای تولید برق» اقدام دیگری است که دولت ترامپ با تصویب آن موجب افزایش آلودگی های محیطی زیستی می شود. دولت آمریکا در ماه ژوئن سال 2019 قانونی را به تصویب رساند که بر اساس آن محدودیتهای انتشار کربن نیروگاههای تولید برق برداشته میشود. تصویب این قانون با در نظر گرفتن یک بازه زمانی سه ساله برای تغییر ماهیت نیروگاهها و افزایش کارایی آنها، یک گشایش اساسی برای نیروگاههای تولید برق، خصوصاً نیروگاههای زغال سوز محسوب میشود. این محدودیتها در دوران دولت پیشین آمریکا و در قالب تصویب قانون «محدودیت انتشار کربن»، به تصویب رسیده بود و یک مشکل اساسی برای نیروگاههای زغال سوز محسوب میشد.
لازم به ذکر است اکنون بخش قابل توجهی از برق آمریکا از طریق نیروگاههای زغال سوز تأمین میشود. «حمایت از ایجاد خط لوله انتقال انرژی جدید» دیگر اقدام دولت ترامپ است که نشان از بی توجهی ترامپ به مسائل زیست محیطی و جهانی دارد. ترامپ در ابتدای سال 2019 یک دستور اجرایی جدید را صادر نمود که بر اساس آن توانایی ایالتها برای جلوگیری از پروژههای خطوط لوله انتقال انرژی جدید، محدود میشود. پیش از این دستور اجرایی، ایالتهای آمریکا میتوانستند بر اساس قانون «آب پاک»، از پروژههای انتقال انرژی و به طور خاص ایجاد خطوط لوله جدید از سوی شرکتهای این حوزه، به دلایل زیستمحیطی جلوگیری نمایند.
تلاش دولت آمریکا برای کاهش محدودیتهای زیستمحیطی تولید انرژی در حالی صورت میگیرد که فعالان محیط زیست در این کشور به شدت با تصمیمات دولت در این زمینه مخالف هستند. آمریکا به بزرگترین تولیدکننده سوختهای فسیلی و بزرگترین آلوده کننده محیط زیست در جهان تبدیل شده است. برداشتن محدودیتهای انتشار گازهای گلخانهای در حالی صورت گرفته که از بعد از سال 2010 میلادی به بعد، تولید نفت و گاز شیل در آمریکا پر رونق شده است. با این وجود دولت آمریکا قصد دارد بیش از پیش موانع ناشی از محدودیتهای انتشار گازهای گلخانهای بر سر راه تولید و استخراج انرژی را برطرف کند و مسیر افزایش تولید انرژی را هموارتر نماید. به طور خاص در سال 2019 میلادی آمریکا با پیشی گرفتن از کشورهای عربستان سعودی و روسیه، به عنوان بزرگترین تولیدکنندگان سنتی نفت در جهان، به رتبه اول تولید نفت خام دست یافت. بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا، میزان تولید نفت خام این کشور در ماه مِی 2019 به بیش از ۱۲.۴ میلیون بشکه در روز رسیده است. در این روند رویکردهای دونالد ترامپ در افزایش استخراج از نفت شیل از طرق حذف استانداردهای زیست محیطی، بسیار تأثیرگذار بود. رئیس جمهور امریکا مقررات زیست محیطی را به نفع بنگاه های اقتصادی آمریکا به ویژه در حوزه نفت تغییر داده تا آن ها با سهولت بیشتری فعالیت خود را گسترش دهند.
در همین راستا دونالد ترامپ پروژه ساخت خطوط لوله نفتی کی استون ایکس ال (Keystone XL) و داکوتا اکسس (Dakota Access) را با سرعت بیشتری دنبال می کند و با این کار انگیزه خوبی را برای صنعت نفت آمریکا به ویژه در بخش های شمالی این کشور ایجاد کرده است. باوجود همه مخاطرات زیست محیطی که حدود 5 سال مانع از ساخت این پروژه ها بودند اما ترامپ بر اجرای آنها بسیار اصرار می ورزد. ترامپ در عین حال برای خوشامد سرمایه داران وعده داده که مفاد قراردادهای مربوط به این دو خط لوله مورد بازنگری قرار گیرد. این موضوع موجب اعتراض گسترده مردم و فعالان محیط زیست شهر سیاتل (Seattle) واشنگتن شد. چنانچه شمار زیادی از مردم این شهر در مخالفت با دستور دونالد ترامپ در باره ادامه ساخت خط لوله های نفتی جنجالی «کی استون ایکس ال» و «داکوتا اکسس» با سردادن شعارهایی در روز سه شنبه 24 ژانویه 2017 تظاهرات کردند.
بومی های ساکن سیاتل معتقدند که احداث این خط لوله، سلامت منابع آب را در داکوتای شمالی تهدید خواهد کرد. طرح ساخت این دو خط لوله عمدتا در ایالت هایی انجام می شود که بومیان سرخ پوست در آنها حضور دارند و این کار اعتراضات گسترده آنها را موجب شده است. به گفته آنها خطر نشت نفت از خط لوله کی استون ال ایکس، علاوه بر سلامت زندگی مردم سیاتل، سلامت ساکنان ایالت های مسیر این خط لوله را بویژه در ایالت نبراسکا (Nebraska) تهدید می کند. مخالفان بویژه مساله مخاطرات زیست محیطی احداث این خطوط لوله را یادآور شده اند. در مجموع جمهوری خواهان همواره موافق ساخت این دو خط لوله نفتی بوده اند در حالی که دموکراتها همواره با آنها مخالفت کرده اند. اکنون با دستور ترامپ، یکی دیگر از دستورات رئیس جمهوری قبلی نقض شده و این به منزله نمایش قدرت جمهوریخواهان کنگره آمریکا در مقابل دموکرات ها است.
همانطور که گفته شد ترامپ بی توجه به مسائل زیست محیطی و انسانی و با مقاصد تبلیغاتی، سیاسی و اقتصادی درصدد افزایش تولید نفت نامتعارف شیل است. نفت شیل به صورت موقت و کوتاهمدت توانسته تا حدودی امنیت انرژی را برای امریکا به ارمغان آورد ولی آیا این روند با توجه به هزینه های بالای استخراج آن، کاهش بهره وری چاه های نفت شیل به مرور زمان و به ویژه تبعات بالای زیست محیطی تولید آن ادامه خواهد داشت؟ برای پاسخ به این سؤال در مقاله بعدی، تبعات زیستمحیطی نفت شیل بررسی و تشریح خواهد شد.
