تروریسم رسانه ای (3) نگاهی به تاریخچه قطع پخش شبکه های تلویزیونی ایران از ماهواره ها
در قسمت سوم از مجموعه مقالات «تروریسم رسانه ای» به موضوع تاریخچه قطع پخش شبکه های تلویزیونی ایران از ماهواره ها، می پردازیم.
قدرتهای استکباری سیاستهای تحریمی خود علیه کشورهای مستقل و مخالف را معمولا در پوشش اقداماتی که به منظور اعاده صلح و امنیت بین المللی صورت می گیرد توجیه می کنند. چنین اقداماتی ممکن است علاوه بر احتمال توسل به زور، شامل قطع تحریم های اقتصادی، ارتباطی و دیپلماتیک باشد. تحریم رسانه ای انواع ممنوعیت صادرات و واردات سخت افزارها و نرم افزارهای ارتباطی ، تحریم مسئولین رسانه ای و همچنین توقف پخش برنامه های ماهواره ای شبکه ها را شامل می شود. در تحریم رسانه ای به معنای خاص تنها توقف پخش برنامه های ماهواره ای کشور هدف و تحریم مقامات رسانه ای مدنظر قرار می گیرد و انواع دیگر ذکر شده به دلیل اثرات تجاری گسترده، جزیی از تحریم های تجاری علیه کشورهدف محسوب می شوند. توقف پخش شبکه های ماهواره ای اغلب با توجیه مبارزه با نقض حقوق بشر و اقدام متقابل علیه ارسال پارازیت از سوی کشور هدف صورت می گیرد.
تحریم رسانه ای همانند انواع تحریم های دیگر شامل تحریم چندجانبه یعنی از طرف مجموعه ای از کشورها و سازمان ها و تحریم یکجانبه یعنی از طرف یک دولت خاص، است. شورای امنیت و سازمان های بین المللی بویژه اتحادیه اروپا از اعمال کنندگان تحریم های چندجانبه به شمار می آیند. بدیهی است آثار و هزینه های تحریم های چند جانبه نسبت به تحریم های یکجانبه می تواند بیشتر باشد. در خصوص تحریم های رسانه ای یکجانبه که توسط یک دولت به منظور اجبار دولت دیگر به تغییر در خط مشی هایش اعمال می شود، می توان به تحریم های رسانه ای کشورهای انگلستان، آمریکا و فرانسه علیه ایران اشاره کرد. دولت لندن، در حیطه رسانه و ارتباطات تاکنون با اغراض سیاسی، تحریم هایی علیه بلاروس، ایران، عراق، سوریه، اوکراین و روسیه وضع کرده است.
دفتر کنترل دارایی های خارجی وزارت خزانه داری آمریکا اعمال تحریم را بر اساس اهداف امنیت ملی این کشورعلیه کشورهای هدف بر عهده دارد. از جمله کشورهای هدف تحریم های حوزه ارتباطات و رسانه پس از فرمان اجرایی رئیس جمهور آمریکا در 2013 م، ایران، سوریه، لبنان و سودان بوده اند. فرانسه هم تحریم های رسانه ای خود را از طریق «شورای عالی سمعی و بصری فرانسه»CSA اعمال می کند. این شورا، اداره رسمی ظاهراً مستقلی است که توسط قانون 17 ژانویه 1989م تاسیس گردیده است. در حوزه توقف پخش برنامه ها، شورای عالی سمعی و بصری فرانسه، آرایی سیاسی را علیه کشورهای ایران، لبنان، فلسطین و آلمان صادر کرده است.
همگام با تحریم های رسانه ای چندجانبه و یکجانبه دولتهای غربی علیه کشورهای مستقل، تحریم هایی هم از سوی شرکت های ماهواره ای تحت نفوذ آنها علیه شبکه های تلویزیونی مستقل و منتقد اعمال می شود.
سید یاسرضیایی استاد حقوق بین الملل ارتباطات در ایران، در این خصوص می گوید: «شرکت های ماهواره ای در توقف پخش برنامه های ماهواره ای نقش بسیار مهمی ایفا می کنند، از آنجا که انعقاد قرارداد پخش با دولتها در حیطه وظایف این شرکتها می باشد لذا توقف برنامه های ماهواره ای را می توان ناشی از تاثیر سیاست دولت های متبوع بر آنها دانست.» تحت تاثیر نفوذ کشورهای غربی، شرکتهای ماهواره ای از جمله اینتل ست، یوتل ست، هیسپاست، آورون Overon ، سس آسترا ses astra ، گلوب کاست Globecast ، طی سالهای اخیر و در مقاطعی پخش ماهواره ای شبکه های ایران را تحریم کرده اند که با واکنش افکار عمومی در اقصی نقاط جهان مواجه شده است.
شرکت های ماهواره ای غربی و برخی از شرکت های ماهواره ای وابسته به عربستان سعودی و مصر کارنامه ای منفی در قطع پخش ماهواره ای شبکه های ایرانی دارند. در سال 2005 م پخش مجموعه «چشمان آبی زهرا» و اظهار نظر رابرت فوریسون Robert Faurisson منتقد فرانسوی درباره هولوکاست در برنامه زنده تلویزیونی شبکه سحر، بهانه ای برای ممنوعیت پخش شبکه تلویزیونی ایرانی سحر1 از هاتبرد گردید. برنامه «چشمان آبی زهرا» به زعم شورای عالی برنامه های رادیو و تلویزیون فرانسه، به گونه ای سیستماتیک صهیونیست ها را افرادی معرفی کرده که حتی حاضرند چشمان یک کودک را نیز از وی بستانند. این در حالی بود که پیش از آن گزارش های مستندی از استفاده صهیونیست ها از اعضای بدن فلسطینی ها در رسانه های دیگر منتشر شده بود. علت اصلی قطع برنامههای سحر از ماهواره هاتبرد، فشار لابی صهیونیستی فعال در فرانسه بر دولت این کشور برای قطع پخش برنامههای ضدصهیونیستی شبکه ماهواره ای سحر ایران بود.
توقف پخش شبکه العالم در نوامبر 2009 و مارس 2010 نیز در حالی صورت گرفت که این شبکه با رعایت اصول فعالیت حرفه ای رسانه ای، دخالتهای مستقیم آمریکا و رژیم صهیونیستی در عراق، لیبی، سوریه، افغانستان و سایر کشورهای منطقه غرب آسیا را افشاء می کند. شبکه العالم نقش جبهه مقاومت در پیروزی بر رژیم صهیونیستی در جنگ 33 روزه لبنان در سال 2006 را آشکار کرد. در این جنگ رژیم صهیونیستی دست به تجاوز وحشیانه ای علیه لبنان زد که در نهایت مفتضحانه شکست خورد. شبکه العالم همچنین جنگ 22 روزه غزه در سال 2008 را به تصویر کشید و فریاد مردم مظلوم فلسطین را به گوش جهانیان رساند. در قبال این اطلاع رسانی به حق، وزیران اطلاع رسانی کشورهای عربی که درعربستان سعودی گردهم آمده بودند تحت تاثیر لابی صهیونیستی و آمریکا به بهانه های واهی جلوی پخش این شبکه را از ماهواره های عرب ست و نایل ست گرفتند و زیرپا گذاشتن سنت عدم انتقاد از سران عرب را علت قطع شبکه العالم ذکر کردند.
پس از شکست رژیم صهیونیستی درجنگ 22 روزه، محاصره غزه بیشتر شد و مصر نیز به طور کامل مرز رفح را بست. شبکه پرس تی وی با همراهی جرج گالوی مجری خود در لندن و سازمان خیریه «زنده باد فلسیطین» یک کاروان بزرگ کمک به غزه راه انداخت. این کاروان از لندن راه افتاد و کشورهای آفریقایی را به شکل زمینی طی کرد و به مصر رسید. در تمام طول مسیر، پرس تی وی گزارش های زنده از استقبال مردم این کشورها از کاروان پخش می کرد. بطوریکه یک جریان رسانه ای قوی ایجاد شد. این حرکت چنان تاثیر گذار بود که نیروهای حکومت حسنی مبارک در مصر ضمن حمله به دستگاه SNG پرس تی وی ، بعد از چند روز ناچار شد مرز رفح را برای کاروان حامل 250 خودرو باز کند و عملا برای اولین بار بعد از جنگ، محاصره غزه شکسته شد.
پس از رفع محاصره غزه، با فشارهای رژیم صهیونیستی و همراهی دولت انگلیس ، شکایت های ساختگی علیه شبکه پرس تی وی مطرح و سازمان تنظیم مقررات رسانه ای بریتانیا معروف به آفکام رای به لغو پروانه فعالیت تولیدی و قطع فرکانس پخش شبکه خبری پرس تی وی از ماهواره اسکای داد. پس از انگلیس، دولت آلمان هم در نوامبر سال 2014 م تصمیم گرفت برنامه های شبکه پرس تی وی را در این کشور قطع کند. اداره رسانه های مونیخ موسوم به «بی ال امBLM » از تصمیم خود برای قطع پخش برنامه های شبکه انگلیسی زبان پرس تی وی از ماهواره سس آسترا ses astra خبر داد. در این راستا، استفن گوبل، معاون رئیس سرویس ماهواره های سس آسترا، با ارسال نامه الکترونیکی به مقامات صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد: «اداره ی رسانه های مونیخ یک درخواست رسمی برای ما ارسال نموده تا فورا خدمات شبکه ذکر شده (پرس تی وی) را قطع کنیم».
احمد کاظمی دکترای حقوق بین الملل و پژوهشگر رسانه در مصاحبه با سایت خبری مشرق نیوز می گوید: اقدامات آمریکا و متحدانش برای قطع پخش ماهواره ای شبکه های برون مرزی ایران از جمله سحر، العالم، پرس تی وی و هیسپان تی وی در سالهای 2005 تا 2012 از ماهواره های یوتل ست، هیسپاست، اینتل ست، آسیاست، عرب ست، نایل ست و اسکای نشان دهنده ابعاد جدی نقض قواعد «حقوق بین الملل ارتباطات» در هر دو زمینه قواعد مربوط به حوزه مهندسی ارتباطات و قواعد مربوط به محتوای ارتباطات که مجموعا تحت نظام حقوقی مربوط به نهادهای ITU و یونسکو قراردارند، می باشد .کاظمی می افزاید: حتی از منظر دکترین تحریم هوشمند نیز اقدامات آمریکا فاقد توجیه حقوقی هستند چرا که این رویکرد مغایر هدف دکترین تحریم هوشمند است که در آن نباید افراد و مردم عادی از دسترسی به حقایق محروم شوند. بر اساس «حقوق بین الملل عام» همه افراد حق دسترسی به شبکه های جهانی و استفاده منصفانه و عادلانه از فضای سایبری را دارند.
تحریم های ناعادلانه علیه ایران در حوزه ارتباطات و رسانه توسط امریکا و برخی از متحدان غربی اش تا امروز نیز به انحاء مختلف ادامه یافته است. بطوریکه علاوه بر ایجاد ممنوعیت و محدودیت در پخش های ماهواره ای، هرازگاهی صفحات اجتماعی شبکه های رادیویی و تلویزیونی برون مرزی صداوسیما در فضای مجازی به دلیل داشتن مخاطبان و دنبال کنندگان فراوان و انتشار مطالب مستقل ، به بهانه های واهی تعطیل می شوند. تحریم های رسانه ای علیه ایران که شامل دست اندرکاران رسانه ای، خرید و فروش تجهیزات رسانه ای، محدودیت استفاده از خدمات اینترنتی و فن آوری نوین رسانه ای می باشد، نوعی تروریسم رسانه ای و نقض جدی قواعد حقوق بین الملل ارتباطات از سوی کشورهای غربی که ادعای آزادی بیان دارند، محسوب می شوند.
