نقش "بی پی"در آلوده سازی نفتی خزر (۶) آلودگی نفتی خزر و انکارهای مقامات بی پی و باکو
-
آتش سوزی در سکوی نفتی گونشلی جمهوری آذربایجان در خزر
در بخش ششم مقاله، به آلودگی نفتی خزر و انکارهای مقامات بی پی و باکو خواهیم پرداخت.
اغلب در زمان بروز سانحه و آتش سوزی در تاسیسات نفتی جمهوری آذربایجان در خزر که موجب آلودگی نفتی این دریا می شود، مقامات رسمی تلاش فوق العاده ای برای کتمان و انکار آلوده سازی خزر می کنند. به طوری که در 22 دسامبر 2015، وزارت محیط زیست و منابع طبیعی جمهوری آذربایجان حتی با صدور اطلاعیه ای عکس های ماهواره اروپایی سنتینل 1 ای Sentinel-1A را از آلودگی گسترده نفتی در دریای خزر به خاطر کوتاهی در کنترل آتش سوزی سکوی نفتی «گونشلی» جمهوری آذربایجان را انکار کرد. وزارت محیط زیست جمهوری آذربایجان تاکید کرد: «لکه های نفتی موجود بر روی آب های خزر بیش از حد معمول نیست و لکه های برّاق بی دوامی که بر روی آب دیده می شود، میعانات گازی هستند که بخار می شوند. ارقام تکاندهنده ای که از گسترش لکه های نفتی در مساحتی بین 200 تا 300 کیلومتر مربع در خزر منتشر شده است، با حادثه سکوی نفتی جمهوری آذربایجان ارتباطی ندارد. فقط جمهوری آذربایجان مشغول فعالیت های نفتی در دریای خزر نیست و برخی دیگر از کشورهای ساحلی خزر از فناوری فرسوده دوران شوروی در فعالیت های نفتی استفاده می کنند. به همین علت لکه های نفتی همیشه در دریای خزر مشاهده می شود!»
اما، به رغم انکار وزارت محیط زیست و منابع طبیعی جمهوری آذربایجان، عکس هایی که ماهواره اروپایی Sentinel-1A روز سیزدهم دسامبر 2015 از لکه های نفتی منتشر کرده بود، حکایت از پخش شدن لکه های نفتی در وسعتی بین 200 تا 300 کیلومتر مربع در دریای خزر داشت. مهمتر از انکارهای مقامات جمهوری آذربایجان برای کتمان نقش تاسیسات نفتی این کشور در آلودگی خزر، گزارش های شرکت بی پی به علت جایگاه مهم این شرکت در بازار جهانی، از اهمیت بیشتری در سرپوش گذاشتن بر نقش بی پی در آلودگی نفتی خزر دارد. به نحوی که بی پی در گزارش های خود که در سایت این شرکت منتشر می شود، سعی دارد نه تنها خود را از آلوده سازی خزر تبرئه کند، بلکه حتی این شرکت را مدافع و نجات دهنده محیط زیست خزر نیز جلوه می دهد. شرکت بی.پی برای سرپوش گذاشتن بر تخریب محیط زیست خزر و جمهوری آذربایجان در اجرای این طرح ها، به طور مرتب برنامه هایی را تحت عنوان «ارزیابی تاثیرات زیست محیطی و اجتماعی طرح های نفتی» برگزار و حتی از مردم جمهوری آذربایجان نیز برای مشارکت در این ارزیابی دعوت میکند!
شرکت بی.پی در چارچوب رویکرد سرپوش گذاشتن بر تخریب محیط زیست خزر در طرح های این شرکت و شرکایش در این دریا، این شعار را در سایت خود سر داده است: «هدف ما به همراه شرکایمان، مدیریت تمامی تاثیرات زیست محیطی و اجتماعی طرح ها و عملیات مان در جمهوری آذربایجان است. مجوز سیستم مدیریت محیط زیست ما از سال 2000 به بعد با استاندارد ایزو 14001 به ثبت رسمی رسیده است.... ما به همراه شرکایمان دارای فرایند مفصل ارزیابی و کاهش حداکثری تاثیرات زیست محیطی تجهیزاتمان هستیم.» البته، شرکت بی پی با رعایت ظرافت های تاثیرگذاری بر افکار عمومی و به منظور انحراف اذهان از واقعیت، بطور کنترل شده ای به گوشه ای از تاثیرات منفی فعالیت های خود بر محیط زیست اذعان می کند تا اعتماد افکار عمومی را به خود جلب کند. اما در واقع ، بی پی با آمیختن راست و دروغ ، مانع از درک اصل ماجرا و آشکار شدن ابعاد واقعی و گسترده نقش این شرکت در آلوده سازی نفتی خزر می شود.
شرکت بی پی در گزارشی که در سایت خود برای مردم جمهوری آذربایجان و فعالان زیست محیطی منتشر کرده، اذعان کرده است: " انتشار گازهای گلخانه ای در نتیجه فعالیت موتورخانه های گرمایی و سوختن گازهایی که قابل استخراج نیستند، بروز می کند. در سال 2014، چهار میلیون و 67 هزار تن گاز گلخانه ای وارد هوا کرده ایم که نسبت به سال قبل، 29 درصد افزایش یافته است. علت اصلی این افزایش، سوختن گاز در مشعل سکوهای آذری غربی و شرقی و شروع بهره برداری از سکوی چراغ غربی است. در مقایسه با سال 2013، انتشار اکسید نیتریکNOx 26 درصد افزایش یافته و به 11 میلیون و 179 هزار تن رسیده است. این نیز به خاطر 19 درصد افزایش در استفاده از سوخت گاز است. افزایش مشابهی نیز در انتشار SOxروی داده است که ناشی از 26 درصد افزایش در استفاده از سوخت دیزلی برای تسریع عملیات تدارکاتی بوده است. افزایش در انتشار SOx به سکوی شاه دنیز و ترمینال سنگه چال مربوط است."
در همان گزارش بی پی افزوده شده است : " در سال 2014، سوزانده شدن گاز در مشعل های تاسیسات بی.پی در جمهوری آذربایجان در مقایسه با سال قبل61درصد افزایش یافت و حجم گاز سوزانده شده از 256 هزار تن به 413 هزار تن رسید. بهره برداری از سکوی چراغ غربی، سوزانده شدن گاز در مشعل به هنگام فعالیت های جاری تعمیراتی در سکوی آذری مرکزی و محدودیت ها در حمل گاز از چراغ به منطقه نفت داشلاری، از عوامل این افزایش است. بی.پی در سال 2014، شش مورد ریخته شدن نفت خام در جمهوری آذربایجان را ثبت کرده است و پنج مورد از آنها را به طور کامل مهار کرده است. از مجموع 14 هزار و 311 لیتر نفت ریخته شده، 14 هزار و 271 لیتر آن، یعنی 99 ممیز 7 درصد جمع شده است. فقط40 لیتر نفت در نتیجه حفاری وارد محیط زیست شده است!" شرکت بی.پی همچنین مدعی شده است که موارد ریخته شدن نفت خام به محیط زیست خزر سال به سال کاهش یافته است؛ زیرا براساس گزارش این شرکت در سال 2013، یازده مورد ریخته شدن نفت به محیط زیست دریای خزر گزارش شده که 95 درصد از آن مهار شده بود و در آن سال 643 لیتر نفت وارد محیط زیست شده بود. شرکت بی.پی افزوده است که این شرکت تمامی موارد ریخته شدن کربوهیدروژن ها به محیط زیست را به وزارت محیط زیست و منابع طبیعی و شرکت دولتی نفت (سوکار) جمهوری آذربایجان گزارش کرده است.
شرکت بی.پی همچنین با ادعای جمع آوری و بازیابی ضایعات نفتی در جمهوری آذربایجان افزوده است: «در سال 2014 در نتیجه عملیات ما در کل 368 هزار و 839 تن ضایعات جامد و مایع ایجاد شد. علت افزایش قابل توجه این ضایعات خطرناک، وجود آب و گل های ارسال شده برای پاکسازی و بهره برداری است. پنج هزار و 690 تن معادل 42 درصد از ضایعات بی خطر و 63 هزار 314 تن معادل 20 درصد از ضایعات خطرناک بازیابی و مورد استفاده مجدد قرار گرفته اند. در سال 2014 با انتقال 69 هزار و 193 تن ضایعات به "میدانچه ضایعات خطرناک در سومقائیت"، دفن لجن های حفاری باقی مانده از سال های قبل در منطقه سَرَنجَه Sərəncə را ادامه دادیم." شرکت بی پی در ادامه این گزارش، به اصطلاح نحوه مدیریت خود بر ضایعات خطرناک ایجاد شده در خزر و مناطق ساحلی جمهوری آذربایجان را توضیح می دهد. اما، برغم این نوع توضیح دادن ها و در واقع توجیهات شرکت بی پی، برخی کارشناسان مستقل محیط زیست، برآیند کلی فعالیت های بی پی و سایر آلوده کننده ها در خزر را برای محیط زیست نادر این دریا و اطراف آن فاجعه بار می دانند.
از آن جمله ، خانم مروارید قهرمانلو ، رییس اتحادیه اجتماعی دفاع از حقوق کارکنان بخش نفت جمهوری آذربایجان در هفتم نوامبر 2018 به پایگاه اینترنتی ویرتوالاذ گفت : " طی پنج سال اخیر شرکت انگلیسی" بی پی" بخاطر آلوده کردن محیط زیست یک میلیون و 240 منات و شرکت سوکار 500 هزار منات جریمه شده اند. سوکار بهانه می کند که تجهیزات پالایشگاه نفت باکو فرسوده هستند. اتحادیه اجتماعی دفاع از حقوق کارکنان بخش نفت در ماه ژوئیه 2018 بخاطر وارد شدن دود سیاه غلیظ به هوا ، در شبکه های اجتماعی هشدار داد که با واکنش وزارت محیط زیست جمهوری آذربایجان مواجه شد. حدود دو – سه سال قبل، مسأله آلودگی روستای " ان.ز.اس." NZS و سایر روستاهای اطراف بررسی و ویروسی عجیب در کودکان زیر سه سال در این روستاها آشکار شد. فقط در تابستان ۲۰۱۸، آن کارخانه 40 هزار منات جریمه شده است. در ماه اکتبر نیز مجددا به وزارت محیط زیست و منابع طبیعی جمهوری آذربایجان شکایت کردیم. درست است که این وزارتخانه بازهم پالایشگاه باکو را جریمه کرد. اما این جریمه ها از جیب مدیران این پالایشگاه هزینه نمی شود. اصلا معلوم نیست که جریمه را می پردازند یانه. در این باره ، وزارت بهداشت جمهوری آذربایجان هم باید به فکر باشد."
