انتقاد اندیشکده شورای آتلانتیک از اقدام ترامپ علیه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
اندیشکده آمریکایی شورای آتلانتیک با سابقهای نزدیک به ۶۰ سال و دارای همکاری با بیش از ۱۰۰ متخصص از سراسر جهان به اقدام احمقانه دولت ترامپ در قراردادن نام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست سازمانهای تروریستی واکنش نشان داد.
در تحلیل این اندیشکده ابتدا به مخالفت کهنهکاران ارتش و اطلاعات آمریکا با این تصمیم اشاره شده و اینکه پس از اعلام آن در ۸ آوریل، شورای عالی امنیت ملی ایران به ریاست حسن روحانی نیز فرماندهی ارتش آمریکا در غرب آسیا (CENTCOM) را به عنوان یک سازمان تروریستی اعلام کرد. به نوشته اندیشکده شورای آتلانتیک، دست کم از زمان بوش پسر چنین پیشنهادی در دولت آمریکا مطرح میشد و همواره رد شده بود. تا اینجای کار از نظر دیگران احتمال تنش نظامی میان دو کشور به ویژه به دلیل تأثیر روانیِ این بیانیهها افزایش یافته است اما از نظر دولت ترامپ این اقدام یک پیروزی برای «کاخ سفید و مخالفان تندرواش در ایران» و البته بخشی از کمپین «فشار حداکثری» به شمار میآید. اما از نظر تحلیلگر شورای آتلانتیک و با وجود «فوایدِ اندک این تصمیم البته اگر فایدهای داشته باشد»، اقدام دولت ترامپ به ۷ دلیل یک اشتباه جدی به شمار میآید:
۱- دورکردن متحدان از خود وقتی دولت آمریکا دائماً «نیش» میزند، «متحدان فعلی و بالقوه را بیش از پیش از خود دور میکند» زیرا آنها را در مورد احتمال راضیکردن دولت ترامپ به تردید میاندازد. جدا از اینکه بخشی از آنها مجبور میشوند رفتار دوگانهای در تعامل با آمریکا داشته باشند و به دلیل نقش گسترده سپاه در تعاملات، مجبور به قولهای دروغین به مقامات آمریکایی شوند.
۲- سپاه در زندگی مردم ایران شریک شده است. نویسنده اندیشکده شورای آتلانتیک مینویسد سپاه در اوایل تأسیس یک سازمان مطمئن از نظر ایدئولوژیک بود تا انقلاب از خطر احتمالی اقداماتی از سوی ارتش که در زمان پهلوی تشکیل و رشد یافته بود، ایمن باشد. اما حالا به یک «ارتش عادی و منظم» تبدیل شده که «بسیاری از ایرانیان دوره خدمت سربازی خود را در آن میگذرانند» و نمیتوان این دهها هزار شهروند «قانونمدار» را که دیدگاهها و رفتارهای مختلفی دارند، «تروریست» نامید. سپاه «گاهی مانند ارتش مهندسان آمریکا در مقابل صدمات حوادث طبیعی میایستد، مانند سیل که هفته های اخیر تعداد زیادی از استانهای ایران را درگیر کرده است.
۳- حتی برخی از مخالفان نظام هم سپاهی بودند در تحلیل شورای آتلانتیک به سابقه عضویت محسن سازگارا و اکبر گنجی در سپاه پاسداران اشاره شده که برای شبکههای خارجی افراد شناختهشده تری هستند و آمده سازگارا حتی در زمان تأسیس سپاه نیز نقشی ایفا کرده است.
۴- شهروندان کشورهای همسایه ایران دچار مشکل میشوند. اندیشکده شورای آتلانتیک تأکید می کند کسانی که سپاه را در فهرست گروههای تروریستی قرار دادهاند با کردهای عراقی یا بغدادنشینان صحبت کنند تا بفهمند تا چه حد سپاه در راه انداختن «ترافیک مالی در مرز و هماهنگی همکاری امنیتی» نقش دارد.
۵- همراهی با این تصمیم اشتباه ترامپ، فاقد توجیه منطقی است. به عنوان نمونه «چرا باید مثلاً واحدهای حفاظت مردمیYPG) ) در شمال سوریه یا وزارت دفاع افغانستان بخاطر راضیکردن کاخ سفید که شاید کمتر از دو سال دیگر عوض شود، همکاری با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را متوقف کنند که حدود ۴۰ سال است حضور دارد و شاید ۴۰ سال دیگر هم باشد؟» این پرسش مهمی است که تحلیلگر اندیشکده شورای آتلانتیک مطرح کرده و ادامه داده که این را بگذارید کنار تهدیدهای گاه و بیگاه آمریکا به تنهاگذاشتن گروههای متحدش در سوریه، عراق و افغانستان. نمونه اخیرش تصمیم ناگهانی ترامپ در خروج از سوریه بود که به کردهای سوری اطلاع داده نشده بود. پس چرا ترامپ فکر میکند با این تصمیمش در منطقه همراهی خواهد شد؟
۶- تأثیرات عملی آن مبهم است. ناتان سِیل استاد حقوق و هماهنگکننده مبارزه با تروریسم در وزارت خارجه آمریکا میگوید تطبیق قانونی که ۲۰ سال زندان برای جرم همکاری با تروریستها در نظر میگیرد، با موارد مشخص قابل پیشبینی نیست. پرسش تحلیلگر شورای آتلانتیک این است که پس چرا چنین تصمیمی گرفته شده که دست دولتها را در هر گونه اقدامی به بهانه اجرای قانون باز میگذارد؟ نویسنده مثال میآورد که اگر یک چشمپزشک آلمانی به یک مهاجر ایرانی که زمانی عضو سپاه بوده است، لنز طبی بفروشد همکاری اقتصادی با تروریستها کرده است؟ یا از یک سپاهی که کار املاک هم انجام میدهد نمیشود خانه اجاره کرد؟ آیا سران آمریکا در تصمیمسازیهای خود اصلاً به واکنش مقامات ایران فکر میکنند؟
۷- بالاخره نویسنده به یک تناقض در سیاستهای ترامپ اشاره میکند به این صورت که دولت آمریکا دائماً اعلام میکند در پی اقناع ایران به کنارگذاشتن رفتارهای اصطلاحاً بیثباتساز است. اما پرسش اینجا است که چنین رفتارهایی بیشتر موجب اقناع ایرانیان میشود یا خشم آنها؟ آیا همان روزنه کوچکی که ترامپ برای راضیشدن ایران میتوانست به آن امید داشته باشد، با این رفتارها کور نمیشود؟ جمعبندی شورای آتلانتیک این است که تصمیم ترامپ باز هم مثل گذشته به «لوث شدن» تعبیر «تروریسم» کمک میکند. نتیجه این بازی کلامی مشخص است: تعبیر تروریسم، معنایش را بیش از پیش از دست میدهد. تحلیلگر شورای آتلانتیک صریحاً مینویسد مگر آمریکا در سال ۱۹۸۸ یک فروند هواپیمای مسافربری ایران را سرنگون نکرد؟ مگر به عربستان که شهروندان یمنی را میکشد و به اسرائیل که دانشمندان ایرانی را ترور کرده است سلاح نمیفروشد؟ پس نمیتوان ایالات متحده را در ادعای مبارزه با تروریسم صادق دانست.
همچنین اندیشکده بروکینگز نوشت تصمیم دونالد ترامپ در معرفی سپاه پاسداران ایران به عنوان یک سازمان تروریستی خارجی را شاید بتوان نمادین ترین اقدام وی در عرصه جهان تاکنون قلمداد کرد. بروکینگز در پایگاه اینترنتی خود در مقاله ای به سوزان مالونی تحت عنوان «ترامپ و منتقدانش هر دو درباره قرار گرفتن سپاه در فهرست سازمانهای تروریستی به اشتباه رفتهاند» افزود اعلام این خبر یک رشته لفاظی های عصبی گونه و کاملا قابل پیش بینی را از همه طرفها برانگیخت. اما این موضوع تقریبا روشن است که ابعاد قضیه از این فراتر نخواهد رفت. به نظر می رسد رویکرد ترامپ در برابر ایران، با هدف ایجاد ژستی ظاهری از برند شناخته شده و همیشگی ترامپ یعنی «آتش و خشم» طراحی و در عین حال تلاش شده است تا از پیامدهای نامطلوب انسانی، مالی و سیاسی حاصل از تحریک رویارویی مستقیم نظامی اجتناب شود. روی آوردن به اقدامات نمایشی به سبک فیلمهای تلویزیونی شاید برای بالا بردن درجه محبوبیت رئیس جمهوری مفید واقع شود ، ولی همانگونه که مورد ایران تاکنون نشان داده است، حقه های هالیوودی جایگزین خوبی برای اتخاذ یک سیاست خارجی موثر و کارآمد از سوی آمریکا به شمار نمی رود.
