IRIB World Service

در بخش 24 مقاله، حملات سعودی به مراکز درمانی یمن و نقض حقوق بین الملل بشردوستانه را بررسی خواهیم کرد.

یکی از اصول مهم و مشترک حقوق بین الملل اسلام و حقوق بشردوستانه بین المللی، اصل تفکیک بین نظامیان و غیرنظامیان در مخاصمات مسلحانه است. حقوق بین المل بشردوستانه برای غیرنظامیان بویژه مجروحان، بیماران و نیروهای پزشکی یاری دهنده به آنها، جایگاه و حقوق حمایتی ویژه ای در زمان مخاصمات مسلحانه وضع کرده است. در چهارمین کنوانسیون ژنو مصوب 12 اوت سال 1949میلادی که قواعد آن عرفی و برای همه کشورها لازم الاجرا می باشد، مواد صریحی درباره مصونیت نیروهای پزشکی از هرگونه حمله و تعدی در زمان جنگ ها وجود دارد.در ماده 18 چهارمین کنوانسیون ژنو که به حمایت از افراد غیرنظامی در جنگ ها اختصاص دارد، تاکید شده است که بیمارستان هایی که برای نگهداری زخمی ها و بیماران و معلولین و زنان باردار تاسیس می شوند، به هیچ وجه نباید مورد حمله قرار گیرند. بلکه همواره باید توسط دولت های متخاصم، محترم شمرده و حمایت شوند. در ماده 17 کنوانسیون چهارم ژنو نیز آمده است که  دولت های متخاصم باید برای تخلیه بیماران و زخمی ها و معلولین و اسیران و زنان باردار از نـواحی محاصـره شـده و انتقال لوازم بهداری، توافق نامه هایی بین خود منعقد و امضا کنند.

در ماده 19 کنوانسیون چهارم ژنو نیز تاکید شده است که حمایت از بیمارستان ها نباید قطع شود، مگر در صورتی که از این حمایت به جای مقاصد نوع دوستانه، در ارتکاب اعمـالی کـه برای دشمن مضر باشد، استفاده شود. با این حال، حمایت از بیمارستان باز هم قطع نخواهد شد، مگر پس از آنکـه اخطـاری بـا ضـرب الاجـل، در تمامی موارد لازم داده شود، اما طرف مقابل، به آن اخطار و ضرب الاجل ترتیب اثر ندهد. مواد 20 و 21 و 22 چهارمین کنوانسیون ژنو نیز بر حمایت از فعالیت های پزشکی و یاری رسانی به بیماران و مجروحان در زمان حمل و انتقال این نیازمندان در تمامی مسیرهای زمینی و هوایی و دریایی، با جزییات فراوان تاکید دارند.نگاهی به تعدد و گستردگی قواعد بین المللی حمایت کننده از بیماران و مجروحان و پزشکان در زمان جنگ، حکایت از اهمیت این موضوع از نظر انسان دوستی و رعایت حقوق بشر و بشردوستانه دارد اما رژیم سعودی در جنگ ضد یمن، این بخش از حقوق انسان دوستانه بین المللی را نیز به شدت و به طور فاحش و عامدانه نقض کرده است.

در 12 ژوئن سال 2018 میلادی، رسانه ها خبر دادند جنگنده‌ های رژیم سعودی، مرکز متعلق به " سازمان پزشکان بدون مرز"  را در شهرستان ساحلی «عبس» (Abbas) در غرب استان مرزی حجه (Hajjah) در شمال غرب یمن، بمباران کردند. "سازمان پزشکان بدون مرز" اعلام کرد که ائتلاف تحت فرماندهی سعودی " مرکز معالجه بیماران مبتلا به وبا " را که به تازگی در شهر عبس یمن تأسیس شده و هنوز خالی بود، بمباران کرده است. این حمله سعودی، به رغم اینکه تلفاتی نداشت، نشان داد سعودی ها حقوق بین المللی را که جان بیماران و پزشکان را تضمین می کنند، به رسمیت نمی شناسند و به همین علت، این حمله سعودی موجب تعلیق فعالیت سازمان پزشکان بدون مرز در"عبس" یمن شد. هدف سعودی ها از اینگونه حملات، نسل زدایی مردم یمن از طریق گسترش شیوع وبا و سایر بیماریهای واگیردار می باشد.

«ژوائو مارتینز»(Joao Martínez)، رئیس هیأت نمایندگی سازمان پزشکان بدون مرز در یمن در واکنش به حمله جنگنده های سعودی و امارات عربی متحده به مرکز مداوای وبا در "عبس" گفت: "سازمان پزشکان بدون مرز" بعد از این حمله، مجبور شد فعالیتش را به صورت موقتی در شهر عبس متوقف کند. این حمله سعودی ها نشان دهنده بی اعتنایی به حقوق مراکز درمانی و بیماران است و هیچ عذری برای چنین حمله ای، خواه به صورت عمدی و خواه به صورت غیرعمدی پذیرفته نیست. سازمان پزشکان بدون مرز خواهان اطمینان از امنیت جان کارمندان و بیماران خود است. پیش از این نیز، مراکز درمانی و بیمارستان های یمن و خودروهای امدادی بارها توسط رژیم سعودی هدف حمله قرار گرفته اند. از جمله، حمله ی روز 16 اوت سال 2016 میلادی به بیمارستان اصلی شهر عبس دست‌کم ۲۰ کشته برجای گذاشت.  

در 29 نوامبر سال 2015 میلادی، جنگنده های قاتل سعودی به مرکز فعالیت های سازمان پزشکان بدون مرز در منطقه الحوبان ( Al-Hoban) در استان تعز (Taiz) حمله کردند.  جروم آلن (Jerome Allan) رئیس وقت تیم ماموریت سازمان پزشکان بدون مرز در یمن درباره این حمله گفت: ائتلاف سعودی از فعالیت های سازمان پزشکان بدون مرز و از جمله بازدید ویژه از یک مرکز این سازمان در روز یکشنبه 29 نوامبر در منطقه الحوبان مطلع بود و درنتیجه غیرممکن است که ائتلاف سعودی از فعالیت های این سازمان در منطقه یاد شده بی اطلاع مانده باشد. به خصوص که بیمارستان دیگری که این سازمان در منطقه "حیدان" (Haydan) در استان صعده از فعالیت آن حمایت می کرد، در ماه اکتبر سال 2015 میلادی از سوی جنگنده های سعودی مورد حمله قرار گرفت و به طور کامل تخریب شد.

سعودی ها علاوه بر حملات مستقیم به پزشکان و اماکن درمانی در یمن، به شیوه های دیگری نیز از فعالیت پزشکان در یمن جلوگیری یا در آن اخلال کرده اند. از جمله، در 19 نوامبر سال2017 میلادی نیز سازمان بین‌المللی "پزشکان بدون مرز" اعلام کرد: سعودی سه روز است به هواپیماهای این سازمان اجازه ورود به یمن را نمی‌دهد. «جاستین آرمسترونگ» (Justin Armstrong) رئیس وقت تیم اعزامی سازمان پزشکان بدون مرز به یمن گفت: این اقدام سعودی ها، جان ده ها هزار نفر به ویژه زنان و کودکان را در یمن به خطر انداخته است. مجامع مسئول بین المللی در مقابل این جنایات جنگی عربستان سعودی، موضعی منفعلانه دارند. البته در عرصه رسانه ای انتقادهای شدیدی از سعودی به علت بی احترامی به قواعد الزام آور حقوق بین الملل مطرح می شود.از معدود مواردی که دبیرکل سازمان ملل از حمله سعودی ها به مراکز درمانی در یمن انتقاد کرد، اعتراف بان کی مون دبیرکل پیشین سازمان ملل به عمدی بودن حمله 10 ژانویه سال 2016 میلادی هواپیماهای سعودی به بیمارستان متعلق به سازمان پزشکان بدون مرز در بخش "رازح" در استان صعده واقع در شمال یمن بود. روزنامه "رأی الیوم" نیز در مقاله ای در 20 اوت سال2016 میلادی ، حملات رژیم سعودی به مراکز درمانی در یمن را عمدی خواند .

روزنامه "رأی الیوم" حملات سعودی ها و هم پیمانانشان به مراکز درمانی در یمن را مایه شرمساری "بان کی مون" دبیرکل وقت سازمان ملل دانست و نوشت: اقدام  سازمان "پزشکان بدون مرز" در خروج نیروهای پزشکی اش از یمن در اعتراض به حمله هوایی سعودی به بیمارستان "عبس" در 16 اوت سال2016 میلادی، بان کی مون، دبیر کل سازمان ملل، را هم شرمگین کرد. زیرا همین چند هفته پیش"بان کی مون" تحت فشار عربستان سعودی، ائتلاف سعودی را از کشتار کودکان یمنی تبرئه و اسم آن را از لیست سیاه ناقضان حقوق بشر خارج کرده بود. سران "ائتلاف سعودی" که متوجه حساسیت خروج اعتراض آمیز سازمان پزشکی بین المللی از یمن در ژانویه سال 2016 میلادی و پیامدهای حقوقی آن شده بودند، به سرعت با صدور بیانیه ای از این اقدام به شدت ابراز تأسف کرده، خواستار نشست فوری با مسئولین این سازمان شدند. مسئولان "سازمان پزشکان بدون مرز" که به خوبی از نیات سعودی ها مطلع بودند از پیشنهاد آنها برای گفتگو استقبال نکردند.مسئولان "سازمان پزشکان بدون مرز"  اعلام کردند چندین بار با مسئولان ذیربط عربستان سعودی ملاقات کرده و نقشه و محل جغرافیایی شش بیمارستان مربوط به خود را در یمن، در اختیار سعودی ها قرار داده اند، اما چهار بیمارستان این سازمان عامدانه هدف حمله جنگنده های ائتلاف سعودی قرار گرفته است.

از نظر سازمان پزشکان بدون مرز، تداوم بمباران شدن بیمارستان های این سازمان در یمن نشانه نقض عهد سعودی ها و بی توجهی ریاض به قواعد حقوق بین المللی می باشد . بنظر می رسد رژیم سعودی از اطلاعات ارایه شده مربوط به محل استقرار بیمارستان های سازمان پزشکان بدون مرز، سوء استفاده کرده و مراکز درمانی  مذکور را عامدانه و به طور دقیق هدف قرار داده است. عربستان سعودی، همچنان تحت فشار قرار دادن مردم یمن از طریق ممانعت از فعالیت عادی نیروهای پزشکی یاری رسان به بیماران و مجروحان را در دستور کار دارد. چنانکه با ادامه حمایت های امریکا، انگلیس و فرانسه از جنایات بین المللی عربستان سعودی در یمن و فروش سلاح به این رژیم، جنگنده‌های سعودی در دوم اوت 2018 م به بیمارستان «الثوره» (Al-Thawrah) در شهر الحدیده (Al Hudaydah) یمن حمله کردند که بر اثر آن 52 غیر نظامی کشته و بیش از صد نفر نیز مجروح شدند.