IRIB World Service

در بخش 23 مقاله، جنگ رسانه ای در یمن را بررسی خواهیم کرد.

امروزه نقش رسانه ها، نقشی فراتر از اطلاع رسانی صرف است. زیرا، رسانه ها ابعاد امنیتی جدیدی در ساختار روابط و حقوق بین الملل ایجاد کرده اند. رسانه هم می تواند به مثابه یک سلاح در خدمت منازعه و جنگ عمل کند و هم می تواند به ابزاری برای کمک به حل یک منازعه و استقرار و تحکیم صلح تبدیل شود. رسانه های غربی، ارزش های خبری را طوری تئوریزه کرده اند که پوشش خبری در خدمت جنگ باشد. راهبرد طراحی شده آمریکا پیش از شروع جنگ ضد عراق در مارس 2003 میلادی، نمونه روشنی از جنـگ رسـانه ای بـه مـوازات جنـگ نظـامی است. در این جنگ، "خبرنگـاران همراه" یاEmbedded Reporters   در اردوگاه نیروهای آمریکا و انگلیس، اخبار جنگ را از زاویه دید مهاجمان به جهان مخابره می کردند. در مورد یمن نیز، نمونه دیگری از جنگ رسانه ای توسط جبهه مرتجع سعودی - عبری و غربی درجریان است.

چنانچه در برنامه های قبلی اشاره شد عربستان سعودی با حمله وحشیانه به یمن  مرتکب جنایات بین المللی از جمله جنایت جنگی، نسل زدایی و جنایت علیه انسانیت شده است اما رسانه های غربی و عربی  از جمله فاکس نیوز، سی ان ان ، بی بی سی سی و العربیه سعی در سانسور حقاق و وارونه جلوه دادن تحولات یمن دارند. کالب ماوپین (caleb maupin)، تحلیل‌ گر و فعال آمریکایی در زمینه صلح، درباره سانسور و تحریف شدید خبری در آمریکا درباره تجاوزنظامی عربستان سعودی به یمن می­ گوید: رسانه های آمریکایی درمورد حقایق موجود درباره جنگ یمن سکوت کرده اند. مردم آمریکا چیزی درباره حقایق تجاوز عربستان سعودی و ائتلاف سعودی  – آمریکایی به یمن نمی ­دانند و رسانه­ های آمریکایی حقایق در این باره را کتمان و سعی می­ کنند جنگ یمن را درگیری فرقه­ ای معرفی کنند و به شهروندان این کشور القاء کنند که مردم منطقه خشونت ­طلب و جنگ ­طلب هستند. در این میان، رویکرد رسانه­ ای بنگاه سخن پراکنی بریتانیا یا BBC نیز جالب توجه است. شبکه  بی بی سی انگلیس به رغم تظاهر به اطلاع رسانی کامل، بلافاصله پس از بمباران مراسم عروسی ها یا سوگواری های یمنی­ ها، با ایجاد شک و شبهه در ماهیت ماجرا، تلاش می کند از حساسیت افکار عمومی به این فجایع بکاهد. بی‌ بی‌ سی با محدود کردن مردم انقلابی و مبارز یمن به حوثی‌ها یا شیعیان زیدی یمن و چسباندن برچسب شورشی به آنها، همزمان به دنبال مقبول نشان دادن اقدامات وحشیانه عربستان سعودی در یمن است.

پایگاه تحلیلی اُپن دموکراسی (Open Democracy) در این باره می ­نویسد: این اولین باری نیست که رسانه دولتیBBC و صنعت تجارت اسلحه انگلیس به هم گره می­ خورند. راجر مارتین کار (Roger Martyn Carr)، معاون هیئت امنای ناظر BBC، رئیس کنونی شرکت بریتیش ایروسپیس )(British Aerospace  یعنی رئیس بزرگترین کمپانی تجارت جنگ ­افزار اروپاست. گاردین درباره او نوشته که راجر مارتین کار، با سوال های زیادی از سوی فعالان صلح درباره جنگ یمن و قراردادهای تجارت اسلحه با ائتلاف سعودی روبروست. در گزارش هایی که درباره حمله عربستان سعودی به یمن در رسانه های غربی پخش می ­شود، واقعیات وارونه و حوثی­ های یمن عامل بدبختی این کشور معرفی می شوند. رسانه های غربی بر خلاف واقعیات موجود، عربستان سعودی و آمریکا را ناجی مردم یمن قلمداد می­ کنند. به عنوان نمونه، روزنامه نیویورک تایمز در گزارشهایی، بارها از صلح طلبی عربستان سعودی و  پیشنهاد آتش ­بس خبر داده و در یکی از گزارشها به نقل از یک مقام سعودی می­ نویسد: امیدواریم تا اینجای کار حوثی ­ها سرعقل آمده باشند! روزنامه انگلیسی گاردین، هم در گزارش ­های خود، جنبش مردمی انصارالله را گروه شورشی می خواند و حمله عربستان سعودی را در راستای مقابله با گروهی شورشی در یمن توجیه می­ کند! تیترهایی که باعنوان "حملات هوایی سعودی­ ها ضد شورشیان حوثی در یمن ادامه دارد"، به طور مستمر منتشر می شوند، نشان دهنده  رویکرد رسانه های غربی ضد مردم یمن و حمایت آنها از جنایات عربستان سعودی هستند.

 رویکرد رسانه های سعودی و متحدان مرتجع اش نیز مشابه رسانه های غربی است. شبکه العربیه عربستان سعودی، از پیش تازان جنگ روانی و تبلیغاتی ضد مردم یمن است. رویکرد جنگ رسانه‌ ای این شبکه، همراه کردن افکار عمومی اعراب با عربستان سعودی در موضوع جنگ یمن است. العربیه برای منحرف کردن افکار عمومی جهان عرب، همچنین مقصر جلوه دادن جمهوری اسلامی ایران، القای بحران‌ سازی ایران در منطقه را در دستور کار خود دارد. این رسانه سعودی در پیگیری خط تبلیغی ایران هراسی، دنباله رو سیاست جنگ روانی آمریکا و رژیم صهیونیستی، ضدِ ایران است. رسانه‌ های سعودی نظیر العربیه و روزنامه عکاظ برای توجیه جنگ عربستان سعودی و متحدانش  ضد مردم یمن، از مصاحبه با تحلیلگران و مقامات غربی و عربی معلوم الحال سود می برند. در این مصاحبه ها، اینگونه القاء می شود که حملات ائتلاف سعودی علیه یمن، در راستای حمایت از مردم یمن و بازگرداندن ثبات و امنیت به این کشور است. رسانه های مرتجع عربی، برای تبرئه سعودی ها، مردم یمن را " کودتاچیان حوثی" معرفی و اینطور القاء می کنند که گویا عربستان سعودی در صدد نابودی توانمندی‌های نظامی کودتاچیان در یمن است. 

رسانه‌های مصری طرفدار ژنرال السیسی از جمله الیوم السابع نیز پا به‌ پای رسانه‌ های سعودی، به  پوشش کاملاً جهت‌ دار و یک‌ طرفه تحولات یمن و انعکاس وارونه واقعیت‌ های جنگ یمن می پردازند. روزنامه الاهرام مصر هم که در گذشته از رژیم حسنی مبارک، دیکتاتور پیشین مصر دفاع می‌کرد، به ‌طور کامل در جنگ روانی و تبلیغاتی رسانه‌ های سعودی ضد مردم یمن نقش ایفاء می کند. رسانه‌ های اماراتی، کویتی و کشورهای شرکت­ کننده در جنگ ضد یمن همچون اردن نیز همسو با رسانه‌ های سعودی، با مصاحبه ها و اخبار جهت دار و حتی ساختگی، در جنگ روانی و تبلیغاتی ضد یمن مشارکت دارند و سیاست مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی و سعودی ضد یمن را تبلیغ می کنند. هدف این رسانه ها توجیه جنایات عربستان سعودی در یمن و سرپوش گذاشتن بر شکست های ائتلاف سعودی در یمن علیرغم گذشت بیش از سه سال از شروع این جنگ می باشد .

در میان رسانه های عربی ، شبکه الجزیره قطر، پس از تحریم قطر توسط عربستان سعودی و شورای همکاری خلیج فارس و خارج شدن قطر از ائتلاف سعودی، خط مشی خود در جنگ یمن را به کلی تغییر داده است. بعنوان نمونه الجزیره در برنامه ­هایش ضمن اشاره به کشتار غیرنظامیان در یمن  توسط رژیم سعودی ، به وضعیت آشفته حاکم بر سرزمین­ هایی که توسط ائتلاف تحت فرماندهی سعودی در یمن تصرف شده اند، پرداخته و اختلافاتِ درونی ائتلاف سعودی را تبیین کرده است. در مقابل جبهه رسانه ای مرتجع عربی - عبری و غربی، رسانه ­های محور مقاومت همچون العالم، الکوثر، پرس تی وی، سحر و شبکه خبر ایران، شبکه «المنار» لبنان و نیز شماری از شبکه های تلویزیونی عراقی در کنار رسانه های یمنی برای انعکاس حقایق جنگ یمن نقش پررنگی ایفاء کرده اند. کما اینکه این رسانه ها  در گذشته نیز در انعکاس تحولات غرب آسیا (خاورمیانه ) نقش ارزنده ای داشته اند. بطوریکه حضرت آیت الله العظمی خامنه ای، رهبر معظم انقلاب اسلامی پیروزی لبنان در جنگ 33 روزه علیه رژیم صهیونیستی را علاوه بر پیروزی نظامی، پیروزی رسانه‌ ای نامیده اند. سیدحسن نصرالله رهبر حزب الله لبنان نیز درباره عملکرد شبکه لبنانی المنار در جنگ 33 روزه گفته بود: «لولاالمنارلضاع الانتصار» یعنی،اگر المنار نبود، پیروزی از دست رفته بود."

  تکرار حماسه آفرینی رسانه ای محور مقاومت دریمن، درحال شکستن استبداد اطلاعاتی(Information Despotism) قدرت های ظالم جهانی و عوامل منطقه ای آنهاست. به گونه ای که تلاش رسانه های آمریکا و رژیم صهیونیستی و سعودی و حامیانش برای ارائه چهره ای مخدوش از یمنی ها، با اطلاع رسانی قدرتمند رسانه های محور مقاومت از جمله رسانه های ایرانی ، یمنی ، لبنانی و عراقی شکست خورده است. به نحوی که پس از گذشت حدود چهار سال از آغاز تجاوز سعودی ها به یمن، کتمان جنایات رژیم سعودی در یمن و نقض فاحش حقوق بین الملل در این تجاوز امکان پذیر نیست. به همین دلیل نیز هرازگاهی پخش رسانه های محورهای مقاومت از جمله شبکه های ایرانی از ماهواره های غربی و عربی مانند هات برد،  نایل ست و عرب ست به بهانه های بی اساس متوقف شده است .

رژیم سعودی همواره مراکز رسانه ای یمن را را هدف قرار داده است تا مانع انتشار حقایق گردد . چنانچه در16 سپتامبر 2018  جنگنده‌های ائتلاف سعودی - آمریکایی؛ ساختمان رادیو «الحدیدة» در شهرستان «المراوعة» در غرب یمن را  در 6 نوبت هدف قرار دادند که طی آن 3 نگهبان و یک کارمند این رادیو کشته شدند و خسارات زیادی به ساختمان و تاسیسات رادیویی وارد آمد. جنگنده‌های ائتلاف سعودی در 27 ژوئیه 2018 نیز ساختمان این رادیو را هدف قرار داده بودند و موجب تخریب ساختمان آن و توقف فعالیت آن شده بودند و طی این حمله ده‌ها نفر کشته و زخمی شدند. در پی فشارهای عربستان سعودی ، پخش شبکه المسیره بدلیل  انعکاس حقایق جنگ یمن و انتشار تصاویر کشتار غیر نظامیان توسط جنگنده های سعودی ، چندین بار از روی ماهواره های نایل ست و یوروست متوقف شده است.

در واقع با  وجود آنکه ائتلاف  سعودی دارای امپراطوری رسانه‌ای بزرگی است و از طریق آن همواره روی پیروزی های تخیلی خود در جبهه‌های مختلف یمن مانور می‌دهد، اما در مقابل رسانه‌های یمنی که با حداقل امکانات در حال فعالیتند، احساس ضعف می‌کند. رژیم سعودی علاوه بر شکست در میدان نظامی در میدان رسانه‌ای نیز ناکام مانده است و نمی‌تواند بر روی شکست‌های خود در یمن ، سرپوش بگذارد.