IRIB World Service

در بخش 22 مقاله، نقض حقوق کودکان یمنی در تجاوز نظامی عربستان سعودی به یمن را بررسی خواهیم کرد.

کشته شدن بیش از شش هزار کودک بیگناه یمنی از زمان آغاز حمله عربستان سعودی به یمن در مارس سال 2015 تا نیمه اوت 2018 میلادی نشان دهنده نقض فاحش حقوق کودکان یمن در حملات سعودی است. در واقع، عربستان سعودی قواعد بین المللی الزام آور مربوط به حقوق کودکان در مخاصمات مسلحانه را به طور کامل پایمال کرده است. دکتر ابوالفضل صدقی، کارشناس حقوق بین المللی کودک در ایران می گوید: با توجه به اسناد روشن حقوق بین الملل، رژیم آل سعود در یمن مرتکب جنایات جنگی بر علیه کودکان یمنی شده است و تقریبا تمام معاهدات بین المللی و حقوق بشردوستانه نسبت به کودکان را نقض نموده است. 

ماده 38 کنوانسیون حقوق کودک سال 1989میلادی کشورهای طرف این معاهده را ملزم به حمایت از کودکان در جنگ ها و مخاصمات مسلحانه کرده است. طبق ماده 1 کنوانسیون حقوق کودک، «حقوق حمایتی کودکان» شامل حال افراد زیر 18 سال می شود. بی خانمانی، بی سرپرستی، محرومیت از آموزش، سوء استفاده جنسی، سوء تغذیه، سربازگیری، قحطی زدگی و بیماری، مین های زمینی و سایر مخاطرات جنگ، از جمله تبعات مخاصمات مسلحانه برای کودکان است. کودکان در مقابل این مخاطرات از "حمایت خاص" حقوق بین الملل بشردوستانه برخوردارند. "حمایت خاص" در حقوق بین الملل بشردوستانه شامل "گروه های خاص" از جمله کودکان، زنان، سالمندان، بیماران، معلولان، روزنامه نگاران و سایر گروه هایی می شود که نیاز به حمایت های تکمیلی در کنار حمایت های عمومی دارند.

 اسناد حقوق بین الملل بشردوستانه و حقوق کودک در برگیرنده "حمایت های حقوقی ویژه " از کودکان هستند. کنوانسیون های چهارگانه حقوق بشردوستانه ژنو و پروتکل های الحاقی آنها، به حفظ حقوق کودکان در زمان صلح و جنگ توجه فراونی کرده اند. همچنین ماده 25 اعلامیه جهانی حقوق بشر، بنده 3 ماده 10 و بند 6 ماده 5 و نیز ماده 24 میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی سال 1966میلادی نیز ناظر بر حقوق کودکان هستند."اعلامیه ملل متحد درمورد حمایت از زنان و کودکان در وضعیت اضطراری و مخاصمه مسلحانه"، مصوب سال 1974میلادی نیز از دیگر اسناد تامین کننده حقوق کودکان در زمان جنگ است. بر اساس این اعلامیه، دولت‌ها باید تمام تلاش خود را در مخاصمات مسلحانه و اقدامات نظامی به کار گیرند تا زنان و کودکان را از صحنه جنگ دور نگه دارند. بر اساس همین اعلامیه، زنان و کودکان نباید از سرپناه، غذا، کمک پزشکی یا دیگر حقوق ضروری محروم شوند.

اسناد بین المللی دیگری همچون قطعنامه های مجمع عمومی سازمان ملل و شورای امنیت نیز در موارد متعددی به حمایت از حقوق کودکان در زمان مخاصمات بین المللی پرداخته اند. برای نمونه، قطعنامه 224 مصوب 19 دسامبر سال1968میلادی ، قطعنامه 2597 مصوب 16 دسامبر سال 1969میلادی، قطعنامه های 2674 و 2675 مصوب 19 دسامبر سال1970 میلادی مجمع عمومی سازمان ملل، درباره حمایت از حقوق غیرنظامیان در زمان مخاصمات مسلحانه صادر شده اند و ناظر بر حقوق کودکان نیز هستند. همچنین قعطنامه 1261 شورای امنیت سازمان ملل در سال 1995میلادی صادر شده است که بر ممنوعیت حمله به مکان های تجمع کودکان، مدارس و بیمارستان ها تاکید دارد. قطعنامه های 1314،  1379، 1460 و 1539 شورای امنیت نیز به حقوق کودکان و به خصوص وضعیت آنها در زمان جنگ توجه ویژه ای دارند.

"اساسنامه دادگاه بین المللی کیفری برای یوگسلاوی سابق"، "اساسنامه دادگاه کیفری بین المللی رواندا" و "اساسنامه رم یا اساسنامه دیوان بین المللی کیفری" نیز بر حقوق کودکان در زمان مخاصمات مسلحانه تاکید کرده اند. "کمیته حقوق کودک" سازمان ملل، "کمیته بین المللی صلیب سرخ و هلال احمر"، صندوق کودکان ملل متحد موسوم به "یونیسف" و "یونسکو"، "کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان"، "برنامه جهانی غذا"، سایر سازمان های بین المللی ذیربط و دولت ها، موظف به حمایت از حقوق کودکان در زمان جنگ و شورش های مسلحانه هستند. تمامی این اسناد حکایت از اهمیت رعایت حقوق کودکان دارند. پروتکل الحاقی سال 2000 میلادی به کنوانسیون حقوق کودک، اصول حمایت از کودکان در زمان جنگ ها را مشخص کرده است. این سند بین المللی نه تنها بر ضرورت حفاظت از کودکان در مقابل تمامی تبعات منفی جنگ ها تاکید دارد، بلکه حتی شامل وظایف دولت ها درخصوص بازپروری جسمی و روحی کودکان آسیب دیده نیز می شود.  

به رغم تمامی تاکیداتی که در اسناد الزام آور و غیر الزام آور حقوق بین الملل بر حفظ حقوق کودکان در زمان جنگ ها و مخاصمات مسلحانه شده است، عربستان سعودی با استفاده از سلاح های آمریکایی و غربی، بی محابا ابتدایی ترین حقوق کودکان یمنی یعنی حتی حق حیات آنها را نیز پایمال می کند. توجه به وضعیت کودکان در یمن، به ویژه پس از حمله روز دهم اوت سال 2018 میلادی جنگنده‌های سعودی به یک اتوبوس حامل کودکان دانش آموز یمنی در صعده، بار دیگر مورد توجه رسانه ها و برخی فعالان حقوق بشر در مجامع جهانی قرار گرفت. در جریان این حمله سعودی ها، 55 دانش آموز یمنی جان باختند.

در پی حمله جنگنده های رژیم سعودی به اتوبوس حامل کودکان یمنی در روز دهم اوت سال2018میلادی، میشل آرنوت کروگر (Michelle Arnot-Kruger)، مدیر اجرایی نهاد آلمانی "کودکان را نجات دهید" گفت: ما شاهد افزایش نگران‌ کننده چنین حملاتی هستیم و هیچ اقدامی برای مسوولیت‌ پذیری عامل این حوادث صورت نگرفته است. این اولین باری نیست که کودکان در جنگ یمن آسیب می‌بینند. مرکادو (Mercado)، سخنگوی یونیسف نیز گفت: یمن بدترین جای جهان برای کودکان است. با اطمینان می‌توان گفت که اکنون هیچ جای امنی در یمن برای کودکان وجود ندارد. تقریبا تمام کودکان در یمن به دلیل جنگ نیازمند دریافت کمک‌های بشردوستانه هستند و مجموعه‌ ای از عوامل چنین وضعیتی را به وجود آوردند. شرایط کودکان یمنی به دلیل حملات مکرر و به دلیل خشونت بی‌ وقفه عربستان سعودی علیه کودکان رو به وخامت گذاشته است. 

اگر چه سخنگوی دبیرکل سازمان ملل با محکوم کردن حمله جنگنده های رژیم سعودی به اتوبوس حامل کودکان یمنی در روز دهم اوت سال2018 میلادی، خواستار تحقیق پیرامون این جنایت شد، اما به اعتقاد ناظران، به دلیل جانبداری شورای امنیت از رژیم سعودی، این جنایت  نیز مانند اتفاقات مشابه از سوی سازمان ملل به فراموشی سپرده خواهد شد. چنانکه پیشتر نیز به دلیل نقض حقوق کودکان در مخاصمات مسلحانه، بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل متحد نام سعودی ها را در فهرست سیاه کشورها و گروه های مسلحی قرار داده بود که حقوق کودکان را در درگیری ها و جنگ ها نقض می کنند. اما، همان دبیرکل سازمان ملل به خواست غربی ها و ریاض، در اقدامی عجیب ، نام سعودی ها را از این فهرست سیاه خارج کرد. مواضع منفعلانه سازمان ملل درباره مسایل یمن، از جمله در خصوص حقوق کودکان یمنی، در شرایطی است که نقض حقوق بشر و بشردوستانه در یمن توسط رژیم سعودی محرز است. نهادهای تخصصی سازمان ملل مانند یونیسف نیز به این موضوع اذعان کرده اند. صندوق کودکان سازمان ملل متحد، در گزارش فوریه سال 2016 میلادی خود اعلام کرده است: تخریب گسترده مدارس و زیربناهای یمن در بمباران های سعودی ها، کودکان بیشتری را در یمن مصیبت دیده به میدان جنگ کشانده است.

 خیرت کاپالاری  Geert Cappelaere مدیر منطقه ای صندوق یونیسف در خاورمیانه  اوایل اکتبر سال 2018 میلادی در کنفرانسی خبری در شهر امان پایتخت اردن گفت: نباید تعجب کنیم که امروز در هر 10 دقیقه یک کودک یمنی بر اثر بیماری هایی که می توان به سادگی از آن پیشگیری کرد، جان می بازد. وی افزود: یمن امروز به جهنم کودکان تبدیل شده است. جهنمی نه فقط برای 60 تا 60 درصد آنها بلکه برای همه کودکان در یمن. یک میلیون و هشتصد هزار کودک از سوء تغذیه شدید رنج می برند. 400 نفر از کودکان نیز از سوء تغذیه ای رنج می برند که جان آنها را تهدید می کند و 40 درصد آنها در استان الحدیده هستند. بدبختانه، اوضاع یمن دشوار و رو به وخامت مداوم است. همچنان 30 هزار کودک یمنی زیر پنج سال هر سال به خاطر بیماری جان می بازند که می توانیم - در صورت از بین بردن سوء تغذیه – جلوی این مرگ و میز را بگیریم.

بی اعتنایی به هشدارهای سازمان های ذیربط و حمایت کشورهای غربی بویژه آمریکا، انگلیس و فرانسه از رژیم عربستان سعودی و تداوم فروش سلاح توسط آنها به ریاض موجب شده است که جنایات بین المللی رژیم سعودی  در یمن هر روز بیشتر شود.