IRIB World Service

در قسمت 25 مقاله، اقدامات نمایشی باکو علیه وهابی ها بررسی خواهد شد.

طی سال های گذشته، مکرراً از رسانه های آذری ، اخباری در مورد محاکمه وهابی های دستگیر شده در جمهوری آذربایجان منتشر شده است. یعنی به رغم روابط بسیار نزدیک باکو و ریاض، شماری از پرورش یافتگان مراکز به اصطلاح دینی و فکری عربستان سعودی در جمهوری آذربایجان محاکمه شده اند! باکو با انتشار این خبرها وانمود می کند که با افراط گرایی در این کشور مبارزه می کند. اما، مقامات رسمی و برخی از رسانه های  جمهوری آذربایجان در انتشار خبر دستگیری و محاکمه وهابی ها در این کشور، وهابی بودن آنها را اعلام نمی کنند و به شدت در این باره احتیاط می کنند. مقامات و رسانه های رسمی باکو در انتشار خبر دستگیری و محاکمه برخی از وهابی ها، از اصطلاح "تندروهای دینی" استفاده می کنند. روشن است که هدف مقامات و رسانه های باکو در خودداری از کاربرد عنوان وهابی برای پرورش یافتگان فکری عربستان سعودی در جمهوری آذربایجان، بدلیل رعایت ملاحظات سیاسی و تبلیغاتی ریاض است. باکو به این شیوه همچنین اهداف نظام لائیک را در بدنام کردن دین و دینداران دنبال می کند و بجای اینکه تروریست ها و عناصر تندروی وابسته به سعودی را "وهابی تکفیری" بنامد، آنها را "دیندار" معرفی می کند.

رسانه های باکو همچنین در پوشش خبری محاکمه برخی از عناصر و اعضای گروه های وهابی در جمهوری آذربایجان، به شدت محتاط هستند که ارتباط  آنها با عربستان سعودی بیان نشود. اما، اسامی و لقب هایی که اعضای این جریان برای خود انتخاب می کنند و این اسامی در جریان محاکمه بیان می شوند، حکایت از ارتباط این افراد با عربستان سعودی دارد. در اخبار بازداشت و بازجویی و محاکمه عناصر وهابی وابسته به سعودی در جمهوری آذربایجان گاهاً موارد مهمی از حمایت های دولتی از این عناصر فاش شده است. از جمله، در سوم دسامبر 2016 "سرویس امنیت دولتی" جمهوری آذربایجان از کشته شدن فردی به نام «امین جامی» ملقب به "عبدالله" در عملیات نیروهای این سرویس در باکو خبر داد که نشان می دهد این عنصر وابسته به سعودی، بازیچه ای برای پیشبرد سناریوهای مقامات امنیتی جمهوری آذربایجان بوده است.

 براساس خبری که "سرویس امنیت دولتی" جمهوری آذربایجان منتشر کرد، "عبدالله" یا "امین جامی" در سوم دسامبر 2016 در یکی از مکان های عمومی اطراف باکو کشته شد. البته، سرویس امنیت دولتی جمهوری آذربایجان نام این مکان عمومی را اعلام نکرد. اما، سرویس امنیت دولتی جمهوری آذربایجان تاکید داشت که عبدالله در مقابل عملیات نیروهای این سرویس برای دستگیری وی مقاومت کرده و در همان حال برای منفجر کردن به اصطلاح "کمربند شهادت" تلاش کرده است. این اصطلاح اشاره به بمبی دارد که تکفیری ها به کمربند خود می بندند. روشن است که سرویس امنیت دولتی جمهوری آذربایجان در القای پیام های زیرپوستی این نوع خبررسانی درباره وهابی های پرورش یافته سعودی در جمهوری آذربایجان، سعی دارد مفهوم اسلامی «شهادت» را دچار شبهه کند. به همین علت، سرویس امنیت دولتی جمهوری آذربایجان "کمربند انتحاری" تروریست های وابسته به سعودی را "کمربند شهادت" می نامد. سرویس امنیت دولتی جمهوری آذربایجان همچنین با بهره گیری از فرصتی که وهابی های وابسته به سعودی فراهم کرده اند، مهارت نیروهای این سرویس را فوق العاده معرفی می کند. به طوری که این نیروها حتی قادرند تروریست های مسلح به کمربند انفجاری را در مکانی عمومی بدون اینکه حتی به یک نفر آسیب بزند، نابود کنند!

در خبر مربوط به کشته شدن عبدالله همچنین آمده بود که او در 14 ژانویه 2009 نیز دستگیر شده و تقریبا به مدت هشت سال در زندان به سر برده بود. زیرا، عبدالله یا امین جامی در ترکیب سازمان تروریستی به رهبری "نایف البدوی" ملقب به "ابوجعفر" فعال بود. در خبری که رسانه های باکو در این باره منتشر کردند همچنین با پرهیز از کاربرد نام وهابی برای این گروه افزوده شده بود که عملیات ها برای مقابله با "دینداران تندرو" پس از اقدام  تروریستی در "مسجد ابوبکر" باکو در 17 اوت 2008 شروع شد. در آن اقدام تروریستی، در نتیجه پرتاب نارنجک به مسجد ابوبکر ، دو نفر کشته و چند تن نیز زخمی شدند و پس از آن، "وزارت امنیت ملی"  چند عملیات پر سر و صدا اجرا کرد. یکی از این عملیات ها، شناسایی و نابودسازی گروهی به نام "برادران جنگل" بود.آن زمان در خبر رسمی "وزارت امنیت ملی"  آمده بود که ایلقار ملاچی اف ، رییس گروهک "برادران جنگل" در داغستان روسیه کشته شد.

فعالان اسلامی در جمهوری آذربایجان بارها  از ارتباط دادن وهابی ها  به اسلام  انتقاد کرده اند . چنانچه حاج ایلقار ابراهیم اوغلو رئیس مرکز دفاع از آزادی وجدان و اعتقادات دینی در جمهوری آذربایجان با هشدار درباره انتشار برخی مطالب نادرست در روزنامه‌های باکو گفت: "گروهی که گفته می‌شود اخیرا در باکو دستگیر شده‌اند و با نگهداری سلاح‌های غیرقانونی مرتبط بوده اند هیچ ارتباطی با گروه‌های دینی حقیقی و دوستداران اهل بیت (ع)ندارند زیرا دیندار واقعی هیچ گاه هیچ ارتباطی با این قبیل موضوعات ندارد. "  اما، سوء استفاده مقامات امنیتی باکو از وهابی ها برای توجیه سرکوب فعالان اسلامی همچنان ادامه داشت. در همین راستا، در 14 ژانویه 2009 اعلام شد در عملیات ضدترور نیروهای  "وزارت امنیت ملی"، گروهی 31 نفره که امین جامی ملقب به عبدالله نیز از اعضای آن بود، دستگیر شده اند. در خبرگزاری دولتی آذرتاج در این خصوص آمده بود : این دسته از سال 2008 سازمان دهی شده و به ریاست "آذر میصیرخان اف"، شبکه ای تروریستی در جمهوری آذربایجان ایجاد کرده بود. ظاهرا دسته آذر میصیرخان اف قصد داشت ثبات جمهوری آذربایجان را در آستانه انتخابات ریاست جمهوری سال 2009 با اجرای عملیات های تروریستی از جمله منفجر کردن خط لوله نفتی "باکو – نوروسیسک " برهم بزند! همزمان با این فضا سازی ها بازداشت فعالان شیعی در جمهوری آذربایجان تحت پوشش مبارزه با افراط گرایی دینی تشدید شد .

جالب آنکه پیش از شروع روند محاکمه دسته وهابی های تحت ریاست «آذر میصیرخان اف»، خبر کشته شدن وی در عملیات ضدتروریستی نیروهای آمریکا در افغانستان در دهم دسامبر 2009 منتشر شد. با این فضاسازی، روند دادگاه اعضای این گروه  از جمله امین جامی، ملقب به عبدالله در ژانویه 2010 در دادگاه جرایم سنگین باکو آغاز شد. اتهامات رسمی این وهابی ها نیز " تشکیل گروه غیرقانونی مسلح، مقاومت دربرابر نماینده حاکمیت و استفاده غیرقانونی از زور، تبانی و تشکیل گروه غیرقانونی و در اختیار داشتن غیرقانونی سلاح و تجهیزات انفجاری " اعلام شد.

روند محاکمه این دسته 31 نفری وهابی در 18 ژوئن 2010 در دادگاه جرایم سنگین باکو پایان یافت و امین جامی، ملقب به عبدالله، به هشت سال و سایر اعضای این دسته نیز به حبس های 3 تا 15 ساله محکوم شدند. براساس اخبار "سرویس امنیت دولتی" جمهوری آذربایجان، امین جامی یا عبدالله در اوایل سال 2016 از زندان آزاد شد. در توجیه این آزادی نیز اعلام شد که وی پیش از صدور حکم دادگاه در ژوئن 2010 نیز در بازداشت به سر برده بود و با محاسبه مدت زمان مذکور، از زندان آزاد شده بود. با آنکه معمولا دینداران واقعی و کسانی که به تروریسم متهم می شوند، در زندان مخوف قوبوستان جمهوری آذربایجان زندانی می شوند، مشخص نبود که عبدالله در کدام زندان ، مدت محکومیتش را سپری کرده است؟ در طول روند محاکمه دسته 31 نفره وهابی، برخی از رسانه های باکو تلاش کردند وهابیت را به اسلام ارتباط دهند و چهره رحمانی اسلام را تخریب نمایند.ارگان های امنیتی نیز با استفاده از این فضای ایجاد شده دهها فعال شیعی را تحت عنوان مبارزه با افراط گرایی بازداشت کردند اما در حالیکه عناصر وهابی بعد از مدت کوتاهی آزاد شدند فعالان شیعی به حبس های طولانی مدت محکوم شدند . این موضوع نشان داد که اراده جدی برای مبارزه با وهابیت در جمهوری آذربایجان وجود ندارد بلکه این اقدامات بیشتر حرکات نمایشی و نوعی تعامل میان باکو ریاض جهت انحراف افکار عمومی از تحرکات گسترده وهابی ها در جمهوری آذربایجان می باشد.

بنظر می رسد سرویس امنیت دولتی باکو برای القای این موضوع که وهابیون در بدنه این سرویس نفوذ ندارند، به سلسله اقدامات نمایشی برای مقابله با وهابیت دست زده است. در جریان انحلال وزارت امنیت ملی جمهوری آذربایجان اسناد متعددی از نفوذ وهابی ها به این وزارتخانه در رسانه ها منتشر شده بود و سرویس امنیت دولتی جمهوری آذربایجان به عنوان جانشین وزارتخانه مذکور تلاش دارد نشان دهد که وهابیون در این سرویس نقش یا جایگاهی ندارند. این در شرایطی است که نبود اراده جدی برای مقابله با وهابیت در جمهوری آذربایجان، به عنوان تداوم همکاری های محرمانه باکو و ریاض در پروژه ترویج وهابیت در این کشور تلقی می شود.