IRIB World Service

در بخش 22 مقاله، به بررسی تلاش های باکو و ریاض برای تحریک قومیت گرایی در ایران خواهیم پراخت.

یکی از تبعات گسترش روابط عربستان سعودی با جمهوری آذربایجان در سالهای اخیر ، تلاش عوامل ریاض برای تشدید پدیده ایران هراسی و شیعه هراسی در جمهوری آذربایجان بوده است. به موازات گسترش مراودات باکو و ریاض، سعودی ها تلاش خود برای همراه کردن رسانه ‌های جمهوری آذربایجان با سیاست های وهابی گرایانه و ضد ایرانی عربستان سعودی را مضاعف کرده اند. در همین راستا، بدنبال سفر هیات  سردبیران ارشد رسانه‌ های باکو به عربستان سعودی و حضورشان در جشن قومی جنادریه سعودی ها در فوریه سال 2017، روند جدیدی از تبلیغات به نفع سعودی در رسانه‌ های جمهوری آذربایجان آغاز شد. به این ترتیب، رژیم سعودی و رسانه‌ هایش از امکان تأثیرگذاری بیشتری بر جمهوری آذربایجان بهره مند شدند. سعودی ها به طور مستمر از این شرایط برای پیشبرد پروژه ایران هراسی در جمهوری آذربایجان استفاده می‌کنند.

رسانه ‌های سعودی در چارچوب سیاست فضا سازی برای تحریک هرچه بیشتر دولت باکو به اقدامات ضد ایرانی، بطور پی درپی مقالاتی را با هدف ترساندن جمهوری آذربایجان و اخلال در مناسبات باکو و تهران منتشر می‌کنند. کما اینکه هدی الحسینی، نویسنده الشرق الاوسط در مقاله ‌ای در این روزنامه و نیز در سایت «العربیه» بدون ارایه مستندات مدعی شد که ایران به دنبال تبدیل جمهوری آذربایجان به عراقی دیگر است، این نوع فضا سازی ‌ها به انحاء دیگر در سایر رسانه‌ ها نیز پی گرفته شد. مقاله سایت «العربیه» در بسیاری دیگر از سایت های اینترنتی وابسته به دولت باکو بازنشر شد. تلاش های عربستان سعودی و رژیم صهیونیستی برای سوء استفاده از جمهوری آذربایجان علیه ایران، در برخی رسانه های صهیونیستی با عنوان «محاصره ایران از طریق جمهوری آذربایجان» مورد بررسی قرار گرفت.

عربستان سعودی که از سوی برخی از اندیشکده های غربی مانند اندیشکده واشنگتن به عنوان مادر تروریسم نام برده شده ، همواره کوشیده است از ابزارهای قومی نیز علیه ایران اسلامی استفاده نماید. رژیم سعودی پروژه ایران هراسی را با خصومت ورزی قومی و نژاد پرستانه ضد ایران در هم آمیخته و در این مسیر علاوه بر پان عربیسم، از پان آذریسم حاکم بر جمهوری آذربایجان نیز کمک گرفته است. در سال ‌های اخیر، رژیم سعودی، سیاست تحریکات قومی ضد ایران را بطور جدی در دستور کار خود قرار داده است . یکی از ابعاد این سیاست، فعالیت ‌های رسانه‌ ای ضد ایرانی ریاض در حمایت از تجزیه طلبان عربی و آذری زبان است. در این روند، سعودی ها همکاری برخی از رسانه های تجزیه طلب ضد ایرانی در داخل و خارج از جمهوری آذربایجان را جلب کرده اند. از مشخص ترین مصادیق این همکاری باکو و ریاض، تبلیغات ضد ایرانی در شبکه ماهواره‌ ای «گون آذ.تی.وی.» و گروه رسانه ‌ای «آراز نیوز» است. فعالیت این رسانه ها، حکایت از همکاری محافلی از عربستان سعودی ، جمهوری آذربایجان و ترکیه  در تبلیغ نفرت پراکنی قومی ضدایرانی دارد.  

رسانه های قومی و تجزیه طلب ضد ایرانی بموازات ایران ستیزی و سیاهه نمایی ، تبلیغات گسترده‌ ای نیز به نفع رژیم های سعودی و صهیونیستی و باکو دارند چرا که بخش اعظمی از بودجه آن‌ ها را ریاض تامین می کند . کادر این رسانه از جمله مجریان و مترجمان نیز نیز از جمهوری آذربایجان و ترکیه انتخاب می شوند . ابعاد این موضوع تا حدودی است که حتی از دید محققان خارج از این منطقه نیز پنهان نمانده است. بعنوان نمونه دکتر «جیمز م. دِرسی» (Dr. James M. Dorsey)، عضو هیات علمی موسسه مطالعات بین‌المللی راجاراترام سنگاپور و مدیر اجرایی موسسه جامعه ‌شناسی فرهنگ دانشگاه وورتسبورگ (Würzburg) آلمان با انتشار مقاله‌ای در سایت «دیلی استار» تحت عنوان «نبرد عربستان سعودی و ایران در جمهوری آذربایجان»، همکاری رسانه ای ضد ایران توسط باکو و ریاض را مورد توجه قرار داد. در مقاله عضو هیات علمی موسسه مطالعات بین‌المللی راجاراترام سنگاپور، سوء استفاده رژیم سعودی از عناصر تجزیه طلب گردآمده در گروهک به اصطلاح «مقاومت ملی آذربایجان» و سایت «آراز نیوز» بررسی شده است.

عناصر سرسپرده به عربستان سعودی در تبلیغات ضد ایرانی خود سعی می کنند هر نوع  همکاری رسانه ای باکو و ریاض برای ترویج قوم گرایی در ایران را کتمان کنند. از جمله، بابک چلبیانلی، فردی که سخنگوی گروهک باصطلاح «سازمان مقاومت آذربایجان» معرفی می‌شود، وابستگی این گروه و سایت «آراز نیوز» به عربستان سعودی و سازمان تروریستی «منافقین» را تکذیب کرده است اما، مطالبی که در سایت اینترنتی متعلق به این گروهک نفرت پراکن قومی منتشر می شود، بنوعی اثبات کننده همکاری اعلام نشده میان باکو و ریاض در تبلیغات ضدایرانی می باشد.

 رژیم سعودی در سپتامبر 2016 در پوشش دعوت به حج، میزبان شماری از تجزیه طلبان ضد ایرانی بود.در 23 سپتامبر 2016، بخش آذری صدای آمریکا از دیدار تجزیه طلبان مدعی به اصطلاح "آذربایجان واحد" با ملک سلمان، شاه سعودی در حاشیه مراسم حج خبر داد. در این مراسم افراد دیگری از عناصر قومیت گرا و نفرت پراکن که با حمایت امریکا و رژیم صهیونیستی برای تجزیه ایران تلاش می کنند حضور داشتند. این افراد و گروهک هایشان از طرف عربستان سعودی تغذیه مالی می‌شوند. دیدار شاه سعودی با تجزیه طلبان ضد ایرانی، مورد استقبال رسانه‌ های باکو نیز قرار گرفت که آن را به عنوان خبری «شوک آور» منتشر کردند. صالح ایلدیریم، عنصر تجزیه طلبی که همواره به باکو رفت و آمد داشته و در این شهر آزادانه کنفرانس ‌های خبری علیه جمهوری اسلامی ایران تشکیل می دهد، در دیدار تجزیه طلبان ضدایرانی با شاه سعودی حضور داشت.

صالح ایلدیریم،عنصر تجزیه طلب مورد حمایت برخی از محافل در باکو، در خصوص دیدار تجزیه طلبان ضدایرانی با شاه عربستان سعودی به صدای آمریکا گفت: «من به عنوان رییس (باصطلاح) «جبهه ملت ‌ها برای حق تعیین سرنوشت» در دیدارهای تدارک دیده شده در عربستان سعودی حضور یافتم و گفتم حساب ما و ایران را قاطی نکنید و اگر عربستان سعودی به ایران حمله کند، اقوام غیر فارس از این حمله آسیبی نمی بینند! در سطوح بالا و در سطوح وزرا دیدارهای مهمی داشتیم و نهایتا میهمان شخص شاه شدیم. در دیدار با وزرا و ولیعهد و سیاستمداران سعودی، موضوع (باصطلاح) "آذربایجان جنوبی" را برای آن ‌ها تشریح کردیم. به سعودی ها گفتیم که ما را در ترکیب ایران نبینید. ایران دشمن ما نیز است!»

همچنین در نوامبر 2017، یوسف عزیزی بنی طُرُف، از تجزیه طلبان ضد ایرانی و مشهور عربی که مورد حمایت مستقیم عربستان سعودی است، میهمان باکو بود و با مسئولان رسمی جمهوری آذربایجان در آکادمی ملی علوم و اتحادیه نویسندگان این کشور دیدارهای مفصلی انجام داد. این در حالی بود که اندکی پیش از آن الهام علی اف، رئیس‌جمهوری آذربایجان در سفر به تهران بر برادری و دوستی جمهوری آذربایجان و ایران تاکید کرده و اطمینان داده بود که دولت باکو  در هیچ حرکت ضدایرانی مشارکت نمی کند. اما، در همان حال مسئولان رسمی جمهوری آذربایجان در آکادمی ملی علوم و اتحادیه نویسندگان این کشور ،  سفر یوسف عزیزی بنی طرف، سردبیر العربیه فارسی و «عنصر تجزیه طلب مشهور ضدایرانی لندن نشین و جیره خوار رژیم وهابی آل سعود» را به جمهوری آذربایجان تدارک دیده بودند. دعوت از این عنصر تجزیه طلب که حتی از اقدام خرابکارانه گروه تروریستی داعش در تهران نیز حمایت کرده بود، در واقع بنوعی پاسخ مثبت باکو به درخواست های ریاض برای حمایت از تجزیه طلبان می تواند تلقی شود.

آیدین متیو (Aidyn Mehtiyev)، از مقاله نویسان سایت «پراوادا»ی روسیه درباره انگیزه های عربستان سعودی از نزدیک شدن به باکو می نویسد : شاهزاده محمد بن سلمان، ولیعهد جوان عربستان سعودی از آماده شدن این کشور برای جنگ با ایران طی ده تا پانزده سال آینده خبر داده است. ریاض در تدارک این جنگ، به دنبال تقویت موقعیت خود در آسیای مرکزی و جمهوری آذربایجان است تا حلقه ای از متحدان را در اطراف ایران ایجاد کند. طرح توسعه نفوذ عربستان سعودی در حوزه شوروی با توجه به "سخاوتمندی" پادشاهی سعودی در مصرف دلارهای نفتی خود، ادامه دارد .البته، گسترش مناسبات باکو با ریاض و تل آویو، این تأثیر را نیز داشته است که موجب هوشیارتر شدن تهران شده است. تهران برای خنثی کردن توطئه های رژیم صهیونیستی وعربستان سعودی ، طی سال های اخیر، هرچه بیشتر گسترش مناسبات با باکو را در دستور کار خود قرار داده است. ضمن اینکه جمهوری آذربایجان کشوری کثیرالمله است که اقلیت های بزرگی چون تالشان و لزگی ها را دارد از اینرو پیگیری سیاست های قومی  میتواند برای خود این کشور تبعات منفی ایجاد نماید.