IRIB World Service

در قسمت 16 مقاله، در ادامه قسمت 15، ابعاد دیگر همکاری های اقتصادی جمهوری آذربایجان و عربستان سعودی را بررسی خواهیم کرد.

استفاده از بازار مصرف عربستان سعودی، یکی از اهداف مهم باکو در توسعه روابط با ریاض است. در چهارمین نشست کمیسیون مشترک حکومت ‌های عربستان سعودی و جمهوری آذربایجان در ریاض که در 15 دسامبر 2015  و با حضور شاهین مصطفی اف، وزیر اقتصاد جمهوری آذربایجان و عبدالطیف بن احمد العثمانی، رئیس سازمان سرمایه‌گذاری پادشاهی عربستان سعودی برگزار شد، اعلام شد که شرکت ‌های دولتی و بخش خصوصی سعودی در اقتصاد جمهوری آذربایجان 368 میلیون دلار سرمایه‌گذاری کرده‌اند. در حاشیه این نشست، مجمع اقتصادی عربستان سعودی و جمهوری آذربایجان نیز در شهر ریاض برگزار شد که یکصد نفر از کارفرمایان مشغول فعالیت در بخش ‌های کشاورزی، صنایع غذایی، ساختمانی، امور مالی، گردشگری و بهداشت و سایر بخش ‌ها حضور داشتند. همزمان نخستین نمایشگاه محصولات غذایی جمهوری آذربایجان در عربستان سعودی نیز با حضور 40 شرکت برگزار شد.

 در 23 اکتبر 2017 ،«آذپرومو»، (AZPROMO) «صندوق تشویق صادرات و سرمایه‌گذاری ‌های جمهوری آذربایجان» با انتشار اطلاعیه ‌ای از صاحبان سرمایه و کارفرمایان این کشور خواست برای حضور در ترکیب هیات تجاری این کشور جهت سفر به عربستان سعودی ثبت نام کنند. هدف از سفر این هیات، بازاریابی برای میوه، سبزیجات، چای، آبمیوه ‌ها، میوه‌ های خشک شده، مربا، آب معدنی، لبنیات، محصولات گوشتی و عسل تولیدی جمهوری آذربایجان در عربستان سعودی اعلام شده بود.هیات اعزامی «صندوق تشویق صادرات و سرمایه‌گذاری جمهوری آذربایجان» به عربستان سعودی در17 دسامبر 2017  با هدف بازاریابی کالاهای «ساخت جمهوری آذربایجان»،  با نمایندگان تجاری شهر جده دیدار کردند. نمایندگان واحدهای تجاری عربستان سعودی به خرید محصولاتی نظیر عسل، گوشت و لبنیات از جمهوری آذربایجان ابراز تمایل کردند و شرکت «کرکوم» Kerkom برای فروش عسل جمهوری آذربایجان و شرکت «آگرو- ام تی اس» Aqro-MTS برای فروش محصولات گوشتی این کشور گفتگوهایی را با شرکت ‌های توزیع کننده آغاز کرد. هیات تجاری جمهوری آذربایجان همچنین از شبکه ‌های بزرگ فروشگاهی عربستان سعودی را نیز دیدند.

گذشته از همکاریهای تجاری، به علت وابستگی شدید بودجه جمهوری آذربایجان به درآمدهای نفتی و تأثیر عربستان سعودی در تعیین قیمت نفت در بازار جهانی، باکو همراهی با ریاض را در حوزه نفت در دستور کار خود دارد. به ویژه در دوره کاهش قیمت نفت در بازارهای جهانی، تلاش باکو برای نزدیک شدن به عربستان سعودی به منظور اطلاع از اوضاع بازار نفت بیشتر مشهود است. در چارچوب همین رویکرد، پرویز شهبازاف، وزیر انرژی جمهوری آذربایجان در نیمه ژانویه 2018 به عربستان سعودی سفر کرد و پیام مکتوب الهام علی‌اف رئیس جمور آذربایجان را به سلمان، پادشاه عربستان سعودی تسلیم کرد.محتوای این پیام برای رسانه ها اعلام نشد، اما هر دو طرف تأکید کردند که برای گسترش همکاری ‌ها در زمینه‌ های مختلف از جمله انرژی آمادگی کامل دارند. در جریان دیدار پرویز شهبازاف با خالد عبدالعزیز الفالح، وزیر انرژی، صنایع و منابع طبیعی عربستان سعودی، پیشنهاد ریاض برای تشکیل گروه کاری مشترک این دو وزارتخانه با استقبال طرف آذری مواجه شد. وزیر انرژی جمهوری آذربایجان و هیات همراه وی همچنین با «امین الناصر» مدیر اجرایی شرکت «آرامکو» دیدار کرد و درباره تعمیق همکاری این شرکت با «سوکار» SOCAR، (شرکت دولتی نفت جمهوری آذربایجان)، و اجرای طرح‌ های مشترک میان دو شرکت تبادل نظر کرد.

هیات اعزامی از وزارت انرژی جمهوری آذربایجان همچنین با مدیران شرکت نفت و مواد شیمیایی «معادن» عربستان سعودی دیدار کرد. این هیات از مجتمع‌ های صنایع نفتی عربستان سعودی از جمله «شرکت صنایع زیرساختی عربستان سعودی» Saudi Basic Industries Corporation – SABIC ، شرکت پتروشیمی « صادارا» SADARA و کارخانه محصولات نفتی و شیمیایی «ساتورپ» SATORP و «مرکز طرح و برنامه ریزی تأمین نفت»، «مرکز مهندسی نفت و اکتشافات زمین شناسی» و «مرکز اکتشاف، تولید و توسعه حرفه ای» شرکت آرامکو در «ظهران» و همچنین میدان نفتی «منیفا»Manifa دیدن کردند. اما، مهم‌ترین پیامد سفر وزیر انرژی جمهوری آذربایجان به ریاض در ژانویه  2018 ، توافق در زمینه دایر شدن نمایندگی شرکت نفتی آرامکو در باکو بود. در دیدار هیات انرژی جمهوری آذربایجان، وزیر انرژی عربستان سعودی اعلام کرد نمایندگی شرکت «آرامکو» در جمهوری آذربایجان شروع به فعالیت خواهد کرد. چند ماه بعد نیز فعالیت نمایندگی شرکت نفتی آرامکو سعودی در باکو به عنوان نمایندگی منطقه ای عربستان سعودی در حوزه کشورهای ساحلی خزر آغاز شد. به این ترتیب، سعودی ها توانستند از طریق همکاری باکو، جای پای بیشتری برای مداخلات نفتی در حوزه خزر بیابند. هدف سعودی ها آن است که از این طریق به اجرای آن دسته از طرحهای انتقال انرژی در خزر که با هدف کنار گذاشتن ایران و روسیه طراحی شده اند ، کمک نماید.

در خصوص دایر شدن نمایندگی شرکت نفتی «آرامکو سعودی» در جمهوری آذربایجان، الهام شعبان، رییس «مرکز تحقیقات نفتی» جمهوری آذربایجان می‌گوید: «دایر شدن نمایندگی «آرامکو سعودی» در باکو برای فعالیت ‌های منطقه‌ای این شرکت در حوزه خزر شرایط را فراهم می کند و «آرامکو سعودی» در تامین مالی طرح ‌های جمهوری آذربایجان و ترکمنستان و قزاقستان در خزر حضور فعال خواهد داشت.»

یکی از اهداف عربستان سعودی از گسترش روابط با جمهوری آذربایجان در حوزه انرژی، علاوه بر تضمین دنباله روی باکو از سیاست ‌های ریاض در خصوص قیمت نفت و سهمیه بندی برای کاهش یا افزایش میزان تولید نفت خام، به دست آوردن سهم در اجرای طرح ‌های نفت و گاز و پتروشیمی می باشد. در 27 آوریل 2017 ، خالد عبدالعزیز الفالح، وزیر انرژی، صنایع و منابع طبیعی عربستان سعودی در سفر به باکو و دیدار با الهام علی‌اف، رئیس جمهور و  ناطق علی‌اف، وزیر وقت انرژی جمهوری آذربایجان از اینکه باکو متعهد به کاهش 35 هزار بشکه از تولید روزانه نفت خام این کشور به منظور تثبیت قیمت در بازار جهانی نفت شده، اظهار رضایت کرد. الهام علی‌اف  نیز با بیان اینکه جمهوری آذربایجان طرح ‌های بزرگی را برای گسترش صنایع پتروشیمی خود دارد، از عربستان سعودی دعوت کرد در طرح چهار میلیارد دلاری فراوری گاز و پتروشیمی سوکار در منطقه «قره داغ» واقع در 15 کیلومتری باکو، مشارکت کند.

عربستان سعودی همچنین با اعلام حمایت از تلاش دولت جمهوری آذربایجان برای برگزاری نمایشگاه «اکسپو 2025 » (Ekspo 2025) در باکو، خود را پشتیبان این کشور در کسب جایگاه تجاری در عرصه جهانی معرفی می‌کند. در این زمینه، در دیدار پرویز شهبازاف وزیر انرژی جمهوری آذربایجان با محمد الجدعان وزیر دارایی عربستان سعودی در ریاض در 16 ژانویه 2018، درباره همکاری دو کشور در زمینه نامزدی باکو برای برگزاری نمایشگاه «اکسپو 2025 » مذاکره شد. این حمایت عربستان سعودی پس از آن عنوان شد که طی سالهای اخیر با حمایت ارگان های دولتی، فعالیت وهابی ها در بازارهای مختلف جمهوری آذربایجان از جمله بازار سدرک و بینه در باکو بشدت افزایش یافته است .

همانطور که باکو، عربستان سعودی را بازاری برای میوه های خشک و نوشیدنی های تولیدی جمهوری آذربایجان تلقی می کند، شرکت نفت و مواد شیمیایی «معادن» عربستان سعودی و نیز مجتمع ‌های صنایع نفتی عربستان سعودی از جمله «شرکت صنایع زیرساختی عربستان سعودی»،  شرکت پتروشیمی «صداره» و کارخانه محصولات نفتی و شیمیایی «ساتورپ» و «مرکز طرح و برنامه ریزی تامین نفت»، «مرکز مهندسی نفت و اکتشافات زمین شناسی» و «مرکز اکتشاف، تولید و توسعه حرفه‌ای» شرکت آرامکو در «ظهران» ، امکان سنجی برای حضور در جمهوری آذربایجان را در دستور کار خود دارند. با توجه به سوابق منفی فعالیت وهابی های تکفیری در جمهوری آذربایجان، حضور این شرکت های سعودی درجمهوری آذربایجان، خطر تقویت مالی گروه های وهابی در این کشور و همچنین منطقه قفقاز را دو چندان خواهد کرد . این روند می تواند امنیت شهروندان و امنیت تجارت در جمهوری آذربایجان را به شدت به خطر بیندازد.