IRIB World Service

در بخش هشتم مقاله، همکاری رسانه ای و فرهنگی لائیسیته و وهابیت را بررسی خواهیم کرد.

اگرچه در ظاهر قدری عجیب به نظر می‌رسد اما واقعیت این است که برگزاری ویژه برنامه‌ های باصطلاح «همبستگی آذربایجانی ‌های جهان» در عربستان سعودی از مصادیق مهم فعالیت‌ های رسمی جمهوری آذربایجان در حوزه فرهنگ در عربستان سعودی است. همچنین تبلیغات در رسانه ‌های سعودی درباره روز 31 دسامبر که دولت جمهوری آذربایجان آن را «روز (باصطلاح) همبستگی آذربایجانی‌های جهان» می‌داند، از جمله فعالیت های سفارت جمهوری آذربایجان در ریاض است که همه ساله پیگیری می شود. سفارت جمهوری آذربایجان در عربستان سعودی در مراسم 31 دسامبر سال 2017 ، مراسم رونمایی از فیلم سینمایی «علی و نینو» را نیز که روایتی وارونه و تحریف شده از فرهنگ و آداب و رفتار مردم مسلمان جمهوری آذربایجان و نحوه شکل‌گیری این جمهوری در سال 1918 است، در ریاض برگزار کرد. راسیم رضایف، سفیر وقت جمهوری آذربایجان در ریاض گفت: «فیلم "علی و نینو" به مبارزه در راه استقلال و تشکیل «جمهوری خلق آذربایجان»، نخستین دولت دموکراتیک در شرق مسلمان، مربوط است».

نمایندگان سیاسی باکو در ریاض در حالی از داستانی همچون علی و نینو برای معرفی جمهوری آذربایجان در عربستان سعودی استفاده می کنند که این داستان به هیچ وجه نمایانگر فرهنگ و سنن و عقاید و ارزش های مردم جمهوری آذربایجان نیست. این نماد را داستان نویسی به نام یوسف زمینلی با تخلص قربان سعید و براساس وقایعی که برای خود وی در مدرسه ای در باکوی درگیر با تجددطلبی و روس گرایی و اروپاگرایی روی داده نوشته است. در این داستان، پسری به نام علی عاشق دختر مسیحی گرجستانی به نام نینو می شود که این دو به علت مواخذه شدن از طرف خانواده ها، پس از مدتی از غصه دق می کنند و می میرند. لیلا علی اوا، دختر رییس جمهوری آذربایجان با کمک کارگردانی انگلیسی، این داستان را به فیلم سینمایی تبدیل کرده است.تحریف تحولات و فرهنگ تاریخی مردم جمهوری آذربایجان در این فیلم یادآور تحریفاتی است که نظام شوروی از طریق رسانه انجام می داد. البته، همانطور که نظام کمونیستی نتوانست هویت اسلامی مردم جمهوری آذربایجان را در طول هفتاد سال حاکمیت خود عوض کند، نظام لائیک جمهوری آذربایجان نیز نمی تواند هویت مسلمانی مردم این کشور را تغییر دهد.

نظام لائیک برخلاف نظام کمونیست، مقابله با هویت اسلامی را بطور آشکار پیش نمی برد، بلکه مقابله با هویت اسلامی را در ظاهر پذیرش این هویت و البته، تحریف آن با کمک فکری مراکز صهیونیستی و وهابی دنبال می کند. در همین راستا، در سال 2017 الهام علی‌اف، رئیس‌جمهوری آذربایجان پس از اعلام این سال به نام «سال همبستگی اسلامی» و همزمان با تشدید سرکوب فعالان شیعی در جمهوری آذربایجان، علی حسن اف، دستیار ارشد خود در امور سیاسی و اجتماعی را به ریاض اعزام کرد تا شاه سلمان بن عبدالعزیز آل سعود را به حضور در مراسم گشایش «چهارمین دوره بازی‌های همبستگی اسلامی» در باکو دعوت کند. حسن اف در این سفر در "جشنواره جنادریه" نیز حضور یافت . جشنواره به اصطلاح ملی الجنادریه که مسابقه شتر سواری و رقص شمشیر از بخش های مهم آن است، همه سال در منطقه جنادریه در نزدیکی ریاض با سازمان دهی «وزارت گارد ملی» عربستان سعودی و با حضور میهمانان خارجی برگزار می شود. این جشنواره بیشتر معرفی فرهنگ خوشگذرانی قبیله آل سعود است .

علی حسن اف، دستیار رییس جمهوری آذربایجان تحت تاثیر جشنواره جنادریه در گفتگو با شبکه «الاخباریه» سعودی ، پادشاهی آل سعود را بزرگ‌ترین دولت منطقه نامید و گفت : «منابع غنی اقتصادی، مالی و انسانی پادشاهی سعودی و موقعیت مرکزیت دینی، امکان این را فراهم می‌کند که این کشور یکی از رهبران منطقه باشد.»  برخی از متولیان امور رسانه ای سعودی نیز به اهداف پنهان آل سعود از همکاری فرهنگی – رسانه ای با باکو اذعان کرده اند. از جمله،  هدی الحسینی، مقاله نویس روزنامه سعودی – انگلیسی «الشرق الاوسط» و پایگاه اینترنتی شبکه «العربیه» ادعا کرد: « حضور الهام علی‌اف، رییس جمهوری آذربایجان در جشنواره فرهنگی عربستان به دعوت ملک سلمان، بخشی از تلاش برای مقاومت در برابر حضور ایران بوده است.» به منظور توجیه رسانه های جمهوری آذربایجان جهت خودداری از انعکاس مصادیق عقب ماندگی  نظام قبیله ای عربستان سعودی، در جریان سفر علی حسن اف، دستیار رییس جمهوری آذربایجان به ریاض در فوریه 2017، هیاتی مرکب از سردبیران جراید و گروه‌ های رسانه ‌ای مهم جمهوری آذربایجان نیز وی را همراهی می‌کردند.

در نتیجه گسترش همکاری رسانه‌ای باکو- ریاض، سلسله مقالاتی در تبلیغ حکومت آل سعود در رسانه ‌های جمهوری آذربایجان منتشر می شود که از واقعیت بسیار فاصله دارند. مثلاً بهروز قلی اف، سردبیر و مالک «گروه رسانه‌ای سس» می گوید : « پیش از سفر به پادشاهی عربستان سعودی، تصوراتم درباره این کشور کاملا متفاوت بود. در چارچوب سفرمان، از «مرکز بازپروری شاهزاده محمد بن نایف» دیدن کردیم. مخفی نیست که در بسیاری از مناطق عربستان سعودی، تروریست‌های بالقوه در چارچوب دینی تندرو شکل می‌گیرند. اما هر فرد دستگیر شده به خاطر عمل تروریستی یا جنایت سنگین، قبل از پایان مدت محکومیت زندانش به این مرکز باز پروری آورده می‌شود و کارشناسانی که پادشاه آن ‌ها را مامور کرده و در این زمینه فعالیت دارند، برای احیای روانی آن ‌ها کار می‌کنند .»! این سخن سردبیر و مالک «گروه رسانه‌ای سس» با واقعیات در تناقض است چراکه همگان می دانند دولت سعودی خود به دنبال آموزش وهابی های تکفیری برای اعزام به مناطق خارج کشور جهت انجام عملیات خرابکاری و تروریستی است بطوریکه حتی اندیشکده های غربی مانند اندیشکده واشنگتن از عربستان سعودی به عنوان «مادر تروریسم» نام برده اند.منبع تامین مالی ، نظامی و حمایت سیاسی از گروه های مسلح وهابی نظیر برادادران جنگل  که در شمال جمهوری آذربایجان و قفقاز شمالی فعالیت می کنند ، عربستان سعودی می باشد .

در چارچوب خدمات رسانه ای متقابل باکو و ریاض، وقار رحیم زاده، سردبیر روزنامه دولتی «ایکی ساحل» نیز سعی می کند تصویر مثبتی از تاریخ شکل‌گیری موجودیت دولت سعودی با تایید انگلیس و مثبت جلوه دادن فعالیت ‌های فرهنگی و رسانه‌ای عربستان سعودی، ارائه دهد. رحیم زاده در یکی از مقالاتش پیشنهاد می کند که ریاست دوره‌ای «اتحادیه خبرگزاری های دنیا» از «سپا» (Saudi Press Agency)، خبرگزاری رسمی سعودی به «آذرتاج»، خبرگزاری رسمی جمهوری آذربایجان منتقل شود تا همکاری‌ های رسانه‌ ای باکو و ریاض گسترش بیشتری یابد. در راستای تبلیغات برای رژیم سعودی در رسانه‌های باکو، خبرگزاری رسمی «آذرتاج» در 25 ژانویه 2018 رژیم سعودی را بزرگترین خیریه دنیا معرفی کرد و خبر داد که عربستان سعودی همانند سال ‌های گذشته در چارچوب طرح «استفاده از گوشت قربانی»، 37 هزار و 300 کیلوگرم گوشت قربانی از طریق بانک توسعه اسلامی در اختیار کمیته دولتی امور آوارگان جمهوری آذربایجان گذاشت.»  این در شرایطی است که طی سالهای اخیر مستنداتی متعددی مبنی بر ترویج وهابیت و افراطی گری در میان آوارگان قراباغ توسط عربستان سعودی و با پوشش فعالیتهای خیریه منتشر شده است . تعدادی از این افراد فریب خورده برای جنگ با دولت قانونی بشار اسد در سوریه در سالهای اخیر به گروه الشیشانی (گروه «جیش المهاجرین و الانصار») وابسته به عمر الشیشانی  ازسرکردگان گروه تروریستی داعش پیوسته بودند.

در نتیجه همکاری های باکو و ریاض در حوزه های فرهنگی و رسانه ای برای تطهیر وهابیت و حکومت سعودی، تبعات منفی تقویت گروه های وهابی در جمهوری آذربایجان هرچه بیشتر  نمایان شده است. به آتش کشیده شدن دو زیارتگاه «ملا احمد» و «زیارتگاه قیشلاق بابا» واقع در منطقه خاچماز، شکسته شدن نزدیک به 20 سنگ قبر در روستای «شیکران» آستارا، تهدید احداث کنندگان مسجد امام زمان (عج) در شهرستان قزاق به بریدن سرشان در مقابل انظار مردم، حمله به مراسم های عروسی در برخی روستاهای اطراف باکو، انفجار نارنجک در مسجد جمعه منطقه نریمانف باکو، حمله به پادگان ها و ربودن سلاح و مهمات برای تشکیل گروه های مسلح نظیر "برادران جنگل" و "پارتیزان های قرا باغ" و انتقال غیرقانونی نیروهای داعشی به سوریه و عراق از آن جمله بوده است که تداوم آن می تواند ثبات در جمهوری آذربایجان را بخطر بیندازد.