مقابله ایران با تروریسم و مواد مخدر و تاثیر آن بر امنیت اروپا (7) نقش و جایگاه جمهوری اسلامی ایران در مبارزه با تروریسم و افراطی گری
در این قسمت به نقش و جایگاه ایران در مبارزه با تروریسم افراطی می پردازیم.
در عرصه سیاسی و بین الملل، پیشنهاد ایران در سال 2013 تحت عنوان «جهان علیه خشونت و تروریسم» که همان سال به قطعنامه تبدیل و در مجمع عمومی شورای امنیت سازمان ملل تصویب شد، یک گام مثبت در اهتمام جهانی به سمت مبارزه با تروریسم و جلوگیری از استفاده ابزاری از این موضوع توسط برخی کشورها و تقسیم تروریسم به خوب و بد بود. اما در عرصه میدان، اقدامات ایران در مبارزه با تروریسم بسیار فراتر از بیانیه و قطعنامه بوده است که ملموس ترین آن ها را می توان در مبارزات عملی و جدی این کشور در مبارزه با تروریسم داعش مشاهده نمود که به اذعان بسیاری از تحلیل گران و مقامات غربی، اگر این ورورد جدی ایران به مبارزه با داعش نبود، تروریسم داعشی در گوشه گوشه کشورهای قاره اروپا مأوا گزیده بود و آنچه بر مردم بخش هایی از سوریه و عراق گذشت، چه بسا شدیدتر از آن بر سر مردم اروپا می آمد.
گروه تروریستی داعش یا همان باصطلاح دولت اسلامی عراق و شام، پس اعلام خلافت در سال 2014 ، با حمایت برخی کشورهای غربی و خصوصاً امریکا، توانست بیش از یکسوم مساحت جغرافیایی عراق و سوریه با جمعیتی درحدود 10 میلیون نفر را به تصرف خود درآورد. در این میان و در حالی که با پیشروی سریع داعش در شهرها و مناطق مختلف عراق و سوریه بسیاری از بازیگران منطقه ای و بینالمللی به صورت مستقیم یا غیرمستقیم به حمایت از آن پرداختند و برخی نیز نظارهگر تحولات بودند، ایران نخستین کشوری بود که به حمایت از حاکمیت و تمامیت ارضی کشورهای عراق و سوریه شتافت و با اتخاذ تدابیری ضمن جلوگیری از پیشروی داعش نقش مهمی در بازپسگیری و آزادسازی مناطق تحت اشغال این گروه تروریستی و نابودی آن داشت.
ورود بهموقع ایران به طور خاص و کمک به دولت و ارتش عراق، به یکی از موانع اساسی گسترش داعش در این کشور تبدیل شد. به طوری که کمکهای فوری تهران در مقام تنها حامی میدانی و عملیاتی عراق، ضمن بازسازی روحیه ارتش و دولتمردان عراق و جلوگیری از سقوط بغداد، کربلا، نجف و اربیل، در «سازماندهی» نیروهای داوطلب مردمی تحت عنوان حشدالشعبی که بیش از همه سردار ایرانی شهید حاج قاسم سلیمانی در آن نقش داشت، موثر واقع شد و بهتدریج، بازپسگیری مناطق اشغال شده آغاز و زمینه نابودی داعش فراهم شد.
بی تردید اگرحمایتهای ایران نبود، پیروزی عراق بر داعش تا حدود بسیاری ناممکن بود. هجوم داعش به عراق، شب 10 ژوئن 2014 رخ داد و در ادامه، اشغال موصل به عنوان دومین استان پرجمعیت عراق و پیشروی به سوی استانهای دیگر این کشور، مردم این کشور را در بهت و حیرت فرو برد. در فاصله بسیار کوتاهی از تسلط و اشغال موصل توسط داعش خصوصاً بخش اعظم استان الانبار عراق، این کشور عملاً ساختار و سازمان دفاعی 19 تیپ نظامی از ارتش و 6 تیپ از نیروهای پلیس فدرال عراق فروپاشید که معادل یک چهارم قدرت کل نیروهای مسلح و امنیتی عراق بود. از این تعداد، 14 تیپ به طور کامل ناپدید شدند.
داعش در نظر داشت که با اشغال سرزمینی و ساقط کردن دولت عراق و هم چنین تخریب آستان های مقدس ائمه اطهار (ع) در سامرا، نجف اشرف و کربلای معلی در راستای تثبیت و گسترش خلافت خیالی خود با پایتختی بغداد و دستیابی به چاههای نفتی بصره گام بردارد. همزمان با یورش داعش به عراق که در یک دوره زمانی کوتاه موفق شد سه استان صلاحالدین، نینوا و الانبار و شهرهای بزرگی مانند تکریت و موصل را تصرف کند، آمریکاییها بر اساس توافقنامه راهبردی – امنیتی خود با عراق متعهد به دفاع از این کشور بودند اما با آوردن بهانه های واهی و پیش شرط گذاشتن نه تنها از انجام هر گونه اقدامی برای مساعدت به عراق سر باز زدند بلکه آنچه در بیان آمریکاییها نسبت به پدیده داعش القا شد تزریق نوعی ناامیدی به دولت و ملت عراق نسبت به توانایی خود در پایان دادن به این پدیده شوم در بازه زمانی کوتاه مدت بود. در این زمان بود که ایران، نخستین کشوری بود که به یاری عراق شتافت و کمکهای تسلیحاتی گستردهای را دراختیار عراق گذاشت. علاوه بر آن ایران، نقش مهمی در ایجاد، آموزش و پشتیبانی از نیروهای الحشد الشعبی، به عنوان یکی از اصلی ترین نیروهای مبارزه با داعش در عراق ایفا نمود.
همانطور که ذکر کردیم، پس از نابودی ارتش و نیروهای پلیس و ناتوانی نیروهای امنیتی رسمی عراق برای مهار داعش، دولت عراق به فکر استفاده از نیروهای داوطلب مردمی برای مبارزه با تروریسم داعش افتاد. پس از تصمیم دولت برای سازماندهی نیروهای دفاعی داوطلب، شیخ عبدالمهدی کربلایی، به عنوان نماینده آیت الله سیستانی، مرجعیت شیعه عراق، فتوایی تاریخی از این مرجع شیعه، 13جولای 2014 قرائت نمود که طی آن، آیت الله سیستانی جهاد را واجب کفایی اعلام و تصریح کردند که شهروندانی که توانایی حمل سلاح و مبارزه با تروریست ها و دفاع از کشور و ملت و مقدساتشان را دارند، باید برای پیوستن یه نیروهای امنیتی داوطلب شوند. در این زمان ایران با بهرهگیری از تجارب خود تمام تلاش خود را برای تحقق فتوای مرجعیت و شکلدهی به نیروهای مردمی در قالبی که متناسب با بحران نظامی- امنیتی پیش آمده باشد به کار گرفت و در همین راستا دهها تیپ، گردان و قرارگاههای مختلف در ساختار الحشدالشعبی مقدس شکل داده شد.
برگزاری دوره های آموزش نظامی برای ۳۵ هزار نفر از نیروهای الحشد الشعبی در عراق و ایران، کمک به طراحی ۳۲ عملیات بزرگ نظامی علیه داعش، کمک به راه اندازی بخش های شنود الکترونیکی و پهپادی الحشد الشعبی، کمک به راه اندازی یگان موشکی الحشد الشعبی، مساعدت در راستای ایجاد اتاق وضعیت عملیات مشترک، ارسال بیش از ۴۰۰ میلیون قطعه فشنگ و انواع گلوله از جمله گلوله توپ، خمپاره انداز، راکت، موشک، انواع سلاحهای سبک و سنگین، واگذاری قریب به ۴۰ دستگاه تانک و نفربر زرهی، انجام هزاران ساعت پرواز شناسایی عکسبرداری و مراقبت با به کارگیری صدها فروند هواپیمای بدون سرنشین در راستای انجام دهها عملیات میدانی، ایجاد و راه اندازی واحدهای تخصصی چون سازمان اطلاعات سازمان مخابرات، سازمان بنیاد شهید و جانبازان و رسیدگی به امور رزمندگان، یگانهای زرهی، توپخانه، ضد زره و دهها واحد قدرتمند تخصصی دیگر همچون مهندسی که قابلیت احداث صدها کیلومتر خطوط دفاعی را داشت، شکل دهی به خطوط دفاعی و اولویت های عملیاتی مجهز کردن الحشد الشعبی به فناوری پیشرفته هواپیماهای بدون سرنشین بخشی از اقدامات مهم مستشاران جمهوری اسلامی ایران برای توانمند ساختن الحشد الشعبی بود.
نقش جمهوری اسلامی ایران در آزادسازی عراق از چنگال داعش موضوعی است که سیاستمداران عراقی و اکثریت قریب به اتفاق تحلیلگران مسائل منطقه نسبت به آن اذعان دارند. حیدر العبادی نخستوزیر پیشین عراق در زمان تصدی قدرت، بارها از حمایت و کمکهای جمهوری اسلامی ایران از دولت و ملت عراق در مقابله با تروریستها قدردانی کرد. نوریالمالکی نخست وزیر پیشین دیگر عراق، نیز در گفتوگو با شبکه المیادین در سال 2016- زمانی که مقام معاونت ریاست جمهوری عراق را بر عهده داشت- اعلام کرده بود: «اگر حمایتهای ایران از عراق در راه مبارزه با تروریسم نبود، امروزه وضعیت و شرایط اینگونه نبود؛ ایران سلاح در اختیار ما گذاشت و ما با این سلاحها موفق شدیم مقاومت کنیم.»
نقش تعیین کننده ایران با داعش در عراق به حدی بود که روزنامه گاردین در سال 2014 مدعی شد: «نقش ایران در عراق بسیار مهم است و سلیمانی، فرمانده نیروی قدس ایران، بغداد را حفظ کرد. »
مبارزه جمهوری اسلامی ایران با تروریسم داعش تنها با کمک این کشور به عراق و جلوگیری از تصرف سرزمین این کشور توسط داعش محدود نبود، بلکه ایران از سال ها قبل مبارزه با تروریسم داعش را در سوریه آغاز کرده بود که در برنامه بعدی به طور مبسوطی به آن خواهیم پرداخت.
