IRIB World Service

در قسمت پنجم مجموعه مقاله تروریسم دارویی امریکا، به بررسی اثرات تحریم ها بر سلامت ایرانیان در دوران اپیدمی کرونا می پردازیم.

ازجمله مسائلی که درعرصه بین المللی، بهداشت و سلامت عمومی را تهدید می کند، بیماری های فراگیر است، انسان از زمان پیدایش، همواره بیماری را تجربه کرده و تلاش نموده تا همه گیری های آنرا درک و پیشگیری کند. همه گیری عبارتست از رویداد یک بیماری، یک رفتار خاص بهداشتی یا رویدادهای دیگر بهداشتی در یک منطقه یا جامعه به نحوی که به طور واضح از حد انتظار عادی بیشتر باشد.

یکی از مخاطراتی که بهداشت و سلامت عمومی در سطح بین المللی با آن روبروست، بیماری های نوپدید است. بیماریهای نوپدید، آن دسته از بیماری های عفونی هستند که بر بروز آنها طی سه دهه گذشته افزوده شده و یا در آینده ای نزدیک، رو به افزایش خواهد گذاشت . این نوع بیماریها، شامل بیماری هایی است که در تمام یا گوشه ای از جهان، پدیدار شده و یا در مناطقی که قبلاً وجود نداشته، حادث گردیده اند. این اصطلاح، همچنین به بیماری هایی که قبلا به آسانی درمان می شده ولی اخیرا نسبت به داروهای آنتی میکروبیال، مقاوم گردیده اند نیز اطلاق می گردد.

ویروس های مقاوم، فاقد هرگونه حد و مرز طبیعی هستند و طی مسافرتهای هوایی، به آسانی از دورترین نقاط جهان به سایر مناطق منتشر می­گردند. رشد جمعیت و مسافرتهای بین المللی، مهاجرتهای مداوم و افت و خیز پناهندگان به این مفهوم است که سرنوشت مردم جهان در حال حاضر بیش از هر زمان دیگری در طول تاریخ به هم گره خورده و ملت های مختلف به هم نزدیک شده اند. لذا جابه جایی انسان ها، راه غالبی است که باعث انتشار سریع بیماریها نه فقط از فردی به فرد دیگر بلکه از قاره ای به قاره دیگر، از طریق هوا، ذرات قطره ای، تماس جنسی و یا تماس مستقیم می گردد.

با وجود پیشرفت­های عظیم پزشکی صورت گرفته هنوز هم جامعه بشری با بیماری­هایی جدید و ناشناخته روبه رو می­شود که نیاز به اقداماتی فوری در جهت جلوگیری از گسترش آنها لازم به نظر می­رسد. از جمله این بیماریهای نوپدید که صدمات زیادی به افراد بشر وارد کرده است می توان به بیماری هایی چون سارس، آنفلوانزای پرندگان اشاره کرد. جدیدترین آن نیز در زمان حاضر بیماری کرونا هست که جهان را تحت تاثیر قرار داده است. دولت ها موظفند طبق اصل حق بر سلامت و به‌طور اخص حق دسترسی به داروهای اساسی، دسترسی و امکان تهیه داروها را برای همه مردم تضمین کنند و از وجود محدودیت‌ها یا موانع در دسترسی به داروهای اساسی پیشگیری کنند. تشدید همه گیری ویروس کرونای جدید در جهان، سلامت و اقتصاد تمامی مردم جهان را تحت تأثیر قرار داده است. در این میان آمریکا تلاش کرد با سوء استفاده از وضعیت ناشی از همه گیری کرونا ، در در ارسال و  تأمین تجهیزات پزشکی و دارویی برای درمان بیماران کرونایی در ایران، اخلال ایجاد کند .

دولت آمریکا هر کشور، نهاد و شرکتی را که دست به معامله و مبادله کالاهای پزشکی و درمانی با ایران بزند را مورد هدف تحریم‌های ثانویه خود قرار می‌دهد و با این کار عملاً مانع صادرات دارو و تجهیزات پزشکی به ایران شده است، اقدامی که نقض حق بر سلامتی ایرانیان تلقی می‌شود. گرچه گفته می‌شود که دولت آمریکا معافیت‌هایی برای واردات بشردوستانه در نظام تحریم‌هایش علیه ایران در نظر گرفته است، ولی آنچه مشخص است تحریم‌های گسترده علیه بانک‌های ایرانی، توانایی ایران را در پرداخت هزینه واردات بشردوستانه‌ محدود نموده است و ایران را با مشکلاتی درزمینه تهیه دارو و کمک‌های بهداشتی‌ که برای مقابله با کرونا به آن‌ها نیاز مبرم و ضروری داشت، مواجه نمود.

در اوج همه گیری کرونا، تحریم های گسترده آمریکا، جلوی اقداماتی را که حق بهبودی سریع و بیشتر مردم ایران در مقابله با کرونا را فراهم می کرد گرفت و آن‌ها را در معرض رنج و درد قابل‌ملاحظه‌ قرار داد، موضوعی که می‌توان نشانه‌ای واضح از نقض حق سلامتی ایرانیان در شرایط اپیدمی کرونا نامید. این رویکرد مغایر با اصول بنیادین حقوق بشر و قواعد حقوق بین‌الملل است لذا با قطعیت می‌توان بیان داشت که تحریم‌های آمریکا علیه ایران که در شرایط فراگیری کرونا، حوزه سلامت مردم ایران را نیز در برگرفت، در مغایرت کامل با حق بر سلامت شهروندان ایرانی ‌بوده و از نظر مفهومی به اقدامات تروریستی و جنایت علیه بشریت شباهت بسیاری دارد.

درواقع از آنجاکه دارو، ماسک و تجهیزات پزشکی در پیشگیری، درمان و کنترل بیماری فراگیر کرونا نقش چشمگیری دارد و از این حیث، عاملی مهم در تحقق حق بر سلامت در مبتلایان به شمار می‌رود، اما متأسفانه دولت آمریکا در شرایط اپیدمی کرونا در ایران، هیچ توجهی به‌حق بر سلامت ایرانیان نداشت و روند تحریم دارویی ایرانیان را مستحکم‌تر نیز نمود. همچنین اقدام تحریمی وزارت دارایی آمریکا در تحریم اولین نهاد تولیدکننده واکسن ایرانی کرونا، در مغایرت کامل با حق بر سلامت شهروندان ایرانی ‌بوده و حکایت از عدم از توجه به‌حق بر حیات ایرانیان دارد.

جاستین واکرjustin walker، مدیر روش های تحریم در موسسه یو.کی فایننس UK finance که نماینده بانک­های بریتانیاست می‌گوید: «معامله با ایران در زمینه اقلام بشردوستانه و عملیات مربوط به آن پیچیده است. از نظر قانونی، دارو مشمول تحریم نیست اما اگر طرف معامله یک نهاد یا عامل تحت تحریم باشد، ارسال آنها مشمول تحریم می‌شود».

جالب ­تر آنکه وزارت دارایی ایالات متحده آمریکا پس از اینکه وزارت بهداشت ایران مجوز اضطراری تولید واکسن کووایران برکت را صادر کرد، و به توانایی صادرات واکسن کرونا رسید، با صدور دستور‌العملی، راه را برای معاملات و تبادلات مالی مربوط به همه گیری کرونا با ایران، ونزوئلا و سوریه باز کرد و معافیت های تحریمی برای کرونا صادر کرد. بر اساس بیانیه این وزارت خانه، پس از آن نقل و انتقالات مالی با کشور ایران و دو کشور دیگر به منظور تامین اقلام مقابله با کرونا آزاد شد.

آنچه ذکر شد نمایانگر این است که ایالات متحده آمریکا که سال ها ادعا می نمود، ایرانیان تحت تحریم دارویی و محدودیت دارویی و درمانی نیستند، بلافاصله پس از آنکه وزارت بهداشت ایران مجوز تولید واکسن کرونای بومی خود را صادر نمود، اعلام کرد که از این پس نقل و انتقالات مالی با کشور ایران و دو کشور دیگر به منظور تامین اقلامی درمانی کرونا از قبیل ماسک، ونتیلاتور و واکسن کرونا، آزاد است. به عبارتی نکته این اقدام اینجاست که هنگامیکه ده ها هزار ایرانی قربانی ویروس کرونا و محدودیت­های دارویی و درمانی ناشی از تحریم های آمریکا می گردیدند، ایالات متحده ادعا می نمود که کالاهای بشردوستانه از جمله دارو از تحریم ها معاف هستند اما در عمل، بانک‌ها و دولت‌ها و شرکت های بین‌المللی به دلیل تحریم‌های آمریکا از انجام تراکنش‌های مالی مربوط به طرف‌های ایرانی حتی برای معاملات مربوط به دارو خودداری می‌کردند اما درست هنگامی که نظام بهداشت و درمان ایران قدرتمندانه از دسترسی به واکسن کرونای تولید داخلی خبر داد، ایالات متحده آمریکا برای مبادلات مربوط به مقابله با اپیدمی کرونا، فرمان نمایشی معافیت صادر کرد. نتیجه اینکه قدرتمند شدن ایران تنها شاه‌کلید رفع تحریم‌های ظالمانه علیه این کشور است.