تشدید اسلام هراسی در اروپا (9)/ اسلام هراسی و نهادهای حقوق بشری
-
زنان مسلمان در اروپا، نگران اینده شغلی و تحصیلی خود هستند
در قسمت نهم مجموعه متون تشدید اسلام هراسی در اروپا، اسلام هراسی و نهادهای حقوق بشری بررسی می شود.
در دهه اخبر بویژه پس از حوادث یازده سپتامبر، حقوق مسلمانان در کشورهای اروپایی نقض میشود. کشورهای اروپایی با وجود ادعاهای حقوق بشری و با وجود اینکه همواره خود را طلایه دار دموکراسی معرفی میکنند، اما با نقض حقوق گسترده مسلمانان، عملا این قشر عظیم در اروپا را شهروند درجه دوم به حساب میآورند. لوئیز ریدلی Louise Ridley، روزنامه نگار انگلیسی هافینگتون پست در سال 2014 در مقاله ای از نقض گسترده حقوق مسلمانان در بریتانیا خبر داد. به نوشته ریدلی، اقلیت مسلمان در انگلستان نسبت به دیگر اقلیتها با تبعیض شغلی زیادی رو به رو است. بر این اساس، مسلمانان انگلیس نسبت به همتایان مسیحی خود بیش از 76 درصد کمتر فرصت شغلی دارند. زنان مسلمان نیز 65 درصد کمتر نسبت به زنان مسیحی احتمال دارد بتوانند صاحب شغل شوند.
فرانسه یکی از کشورهای اروپایی است که به عنوان مهد دموکراسی و رعایت حقوق بشر در جهان توسط رسانه های غربی معرفی می شود. این کشور، درحدود 6 میلیون مسلمان در این کشور زندگی می کنند یعنی حدود ده درصد از جمعیت این کشور، مسلمان هستند. اما دولت فرانسه به بهانه دفاع از ارزشهای لائیک خود، مسلمانان این کشور را از آزادیهای فردی و اجتماعی محروم کرده است و با به اجرا گذاشتن قانون منع حجاب، از تحصیل دختران با حجاب در مدارس و دانشگاهها جلوگیری میکند. مسلمانان مقیم فرانسه، با جنبشهای اسلامی در الجزایر و فلسطین اظهار همبستگی میکنند و دولت فرانسه هر نوع همبستگی مسلمانان با این جنبشها را با فشار سیاسی - تبلیغاتی و زندانی کردن رهبران آنان، سرکوب میکند. به اذعان «جرالد دارمانین»، وزیر کشور فرانسه، از سپتامبر ۲۰۲۰ تا سال 2022 از بیش از ۲ هزار و ۶۲۳ مسجد در فرانسه ۹۹ مسجد تعطیل شدهاند. این در حالی است که اقدامهای «تخریب گرانه» علیه مسلمانان مانند تخریب قبرستان آنان در شرق فرانسه و تخریب دیوارهای مساجد نیز رخ داده است.
نهادهای بین المللی حقوق بشر، در مسائل مربوط به نقض حقوق مسلمانان در اروپا، مواضعی انفعالی در پیش گرفته اند. با وجود این، در برخی موارد، نقض حقوق بشر به اندازه ای آشکار است که این نهادها نیز نمی توانند آن را نادیده بگیرند. به عنوان مثال، در سال 2021، سازمان دیده بان حقوق بشر حکم دادگاه عالی اتحادیه اروپا را که به کارفرمایان اجازه داده است تحت شرایط خاص، پوشیدن روسری را ممنوع کنند، نقض آزادیهای دینی خوانده و اضافه کرده است که با این قانون، زنان مسلمان در اروپا مجبور میشوند بین دین و شغل خود یکی را انتخاب کنند. دیده بان حقوق بشر در بیانیه خود اعلام کرد: ممنوعیتهای مشابه تبعیضآمیز در آلمان باعث شد زنان مسلمان شغل تدریس خود را کنار بگذارند و در فرانسه تحصیل خود را رها کنند. به گفته این سازمان، آزادیهای دینی به ویژه برای زنان مسلمان با محدودیت و تردید جدی مواجه است.
نروژ یکی دیگر از کشورهایی است که حقوق مسلمانان درآن نقض میشود. اسلام، بزرگترین اقلیت دینی در نروژ محسوب میشود و تقریبا بیش از دو درصد جمعیت این کشور را تشکیل میدهد؛ با وجود این، موارد متعددی از نقض حقوق مسلمانان در این کشور دیده میشود. واکنش خشونت بار پلیس نروژ به اعتراض مسلمانان معترض به اقدام موهن قرآن سوزی در این کشور در سال 2019، یک نمونه از نقض سازمان یافته حقوق مسلمانان در نروژ است. به گزارش «aftenposten»، گروه ضد اسلامی «سیان» (SIAN) بدون نگرانی از مجازات، به نقض گسترده حقوق مسلمانان اقدام کرده است. تارنمای نروژی «ریسِت/Resett» با تایید این خبر نوشت: در رویدادی که تحت نظارت دهها نیروی پلیس انجام شد، سیان، به پیامبر مسلمانان توهین کرد. با وجود این، نهادهای حقوق بشری، این اقدام را محکوم نکردند.
هلند، یکی دیگر از کشورهایی است که نقض حقوق مسلمانان در آن، با بی توجهی نهادهای حقوق بشری مواجه شده است. تا پیش از سال 2007 حدود 9 درصد مردم هلند مسلمان بودند، اما روند اسلام هراسی و مسلمان ستیزی به قدری تشدید شد که در آمار مسلمانان هلند تغییرات کاهشی دیده میشود. چنانچه، این آمار در سال 2020 به حدود پنج درصد رسید. این روند کاهشی میتواند یا با خروج واقعی مسلمانان از این کشور اتفاق افتاده باشد یا اینکه مسلمانان این کشور از اعلام و ابراز دین واقعی خود خودداری کرده باشند تا از آسیبها و تبعیضهای بعدی که در این سیستم بر آنها وارد میشود، جلوگیری کرده باشند. هر یک از این دلایل که واقعی باشند، نشان دهنده تشدید وضعیت نامطلوب مسلمانان در این کشور است.
به گفته انیک ون در والک، محقق دانشگاه آمستردام، از سال ۲۰۱۵ تبعیض نسبت به مسلمانان در هلند، تقریباً دو برابر شده است و حدود ۵۴ مسجد مورد هتک حرمت قرار گرفته است. از جمله این اقدامات هتاکانه، ارسال پیامهای تهدیدآمیز به نمازگزاران مساجد یا کشیدن نمادهای نازی بر دیوارهای بیرونی مساجد است.
دویچه وله در گزارشی در سال 2021 اعلام کرد، نتایج تحقیقات پژوهشگران دانشکده اقتصاد لندن و دانشگاههای پیتسبورگ و پنسیلوانیا در ایالات متحده، نشان میدهد که زنان محجبه در آلمان مورد تبعیض شدید قرار دارند. این وضعیت و سکوت نهادهای حقوق بشری در اکثر کشورهای اروپایی دیده میشود. انفعال نهادهای حقوق بشری از نقض گسترده حقوق مسلمانان در کشورهای اروپایی باعث اعتراض گسترده سازمانهای اسلامی شد؛ به طوری که در سال 2020، ائتلافی متشکل از 25 سازمان جامعه مدنی و سازمانهای غیردولتی که 11 کشور را شامل میشوند، در یک فراخوان فوری «اورسولا فون در لاین»، رئیس کمیسیون اروپا را به تحقیق درباره رفتار با مسلمانان فراخواندند. در این ائتلاف، شورای انجمنهای سیاه پوستان فرانسه، گروه اتحاد علیه اسلام هراسی در هلند و سازمان حقوق بشر مستقر در انگلیس از رئیس کمیسیون اروپا خواستند تا اقدام فوری به دلیل اسلام هراسی مورد حمایت دولتها انجام دهد.
انفعال نهادهای حقوق بشری در برابر نقض گسترده حقوق مسلمانان در حالی است که بر اساس کنوانسیون اروپایی حقوق بشر در ماده 9 حق بر آزادی دین در زمره حقوق بنیادین بشری است و حق آزادی دینی در اسناد حقوق بشری جهانی و منطقه ای مورد شناسایی و حمایت قرار گرفته است. این حق در اروپا در کنار سایر حقوق و آزادیهای اساسی بشر، تحت حمایت کنوانسیون اروپایی حقوق بشر و نهاد تضمین کننده آن یعنی دیوان اروپایی حقوق بشر قرار دارد. از سوی دیگر ماده 18 میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی (1966) حق آزادی دینی را در دو بعد آزادی داشتن دین و آزادی ابراز دین پذیرفته است. بنابراین، حق آزادی دین و عقیده به همه افراد تعلق دارد. در ماده 2 میثاق حقوق مدنی و سیاسی نیز آمده است تمام حقوق مذکور در میثاق شامل تمام افراد ساکن در سرزمین کشورهای طرف میثاق میشود و نباید هیچ گونه تمایزی بر مبنای نژاد، رنگ، جنس، زبان، مذهب، عقیده سیاسی یا عقاید دیگر، اصل و منشأ ملی و اجتماعی، ثروت، نسب یا سایر وضعیتها بین افراد گذاشته شود.
