IRIB World Service

در قسمت چهارم از مجموعه متون «تشدید اسلام هراسی در اروپا»، مؤلفه‌های نوین اسلام هراسی در اروپا بررسی خواهد شد.

اسلام هراسی در اروپا هر چند سابقه دیرینه‌ای دارد اما در قرن بیست و یکم، مولفه‌های جدیدی در تشدید آن نقش داشته‌اند که سه مورد از مهمترین آنها عبارتند از: 1) تغییرات در نگرش اروپاییان به جوامع مسلمان در دو دهه اخیر؛ 2) تاسیس گروه‌های جدید ضد مهاجرت مسلمانان در اروپا تحت تأثیر تقویت جریان‌های راست افراطی و 3) تشدید فعالیت محافل رسانه‌ای و نویسندگان مروج اسلام هراسی. ‌از دو دهه پیش حمله به ارزش‌ها و باورهای مسلمانان در جامعه اروپایی به امری عادی و طبیعی تبدیل شده است و محافل و جریان‌های ضداسلامی از همه ابزارها برای سیاه نمایی از اسلام و مسلمانان بهره‌ می‌گیرند. نفرت پراکنی، انتشار خبرهای دروغ یا انحرافی درباره مسلمانان و تلاش برای محدودیت آنها از اجرای آیین شرعی و دینی از مهمترین این اقدامات بوده است. 

تغییرات در نگرش اروپاییان به جوامع مسلمان، اولین مؤلفه نوین در تشدید اسلام هراسی در اروپا محسوب‌ می‌شود.‌‌ با توجه به جنگ‌های صلیبی میان اسلام و مسیحیت، به صورت تاریخی، اروپایی‌ها، مسلمانان را یک دشمن و تهدید بالقوه برای خود قلمداد‌ می‌کنند و نگران تغییر در بافت اجتماعی و فرهنگی خود هستند. علاوه بر سابقه تاریخی و تمایزات فرهنگی، مقوله تهدیدات تروریستی نیز در میان جوامع اروپایی، ترس و نگرانی به وجود آورده است؛ بویژه اینکه در محافل سیاسی و رسانه ای غرب ، عامدانه و همواره تروریسم را در کنار مسلمانان با کشورهای اسلامی مطرح‌ می‌کنند. ارزیابی‌ها نشان‌ می‌دهد تبلیغات ضد اسلامی بر اروپایی‌ها اثرگذار بوده است. بویژه اینکه، نژادپرستی توسط برخی از گروه ها و مقامات اروپایی دنبال می شود . کما اینکه اخیرا جوزپ بورل مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در اظهارات نژادپرستانه ای مدعی شد :«اروپا مانند باغ می‌ماند و الباقی کشورهای دنیا مانند جنگل است و جنگلی‌های وحشی به باغ‌های زیبا حمله می‌کنند».

تاسیس گروه‌های جدید ضد مهاجرت مسلمانان در اروپا متاثر از جریان‌های راست افراطی، دومین مولفه نوین اسلام هراسی در اروپا محسوب‌ می‌شود. اروپای غربی نقطه آغاز جریان‌های راست افراطی و نژادپرستی به ویژه در قرن بیستم است. با وجود این در قرن بیست و یکم و بروز دو جنگ بزرگ آمریکا علیه دو کشور اسلامی یعنی افغانستان و عراق وسایر ناآرامی ها در غرب آسیا، موجی از مهاجرت مسلمانان را به سمت کشورهای اروپایی سوق داد. پدیده ای که منجر به تشدید اسلام هراسی بویژه از طرف جریان‌ها، احزاب و گروه‌های راست افراطی شد. از نظر این گروه‌ها، دولت‌ها‌ می‌بایست در پذیرش مهاجرین قوانین سخت گیرانه ای وضع کنند و مهاجرین مقیم باید یا از سیاست یکسان سازی پیروی کند و یا به موطن اصلی خویش بازگردانده شوند.نظرسنجی‌ها حاکی از این است که یک سوم اروپایی‌ها معتقدند مهاجران تمایل دارند از نظام رفاه اجتماعی سوءاستفاده کنند و حضور آنها یک منبع ناامنی است.

در سال‌های اخیر گروه‌های افراطی و اسلام ستیز متعددی در سراسر اروپا بروز و ظهور یافته اند. دشمنی با اسلام برای برخی سیاستمداران به ابزاری برای جذب آرای نژادپرستان و ملی گرایان تبدیل شده است. مهمترین احزاب اسلام ستیز در سراسر اروپا عبارتند از: حزب اس پی جی(SPG) در هلند که حتی هواداران آن، با پخش صدای اذان و برگزاری مناسبت‌های دینی اسلامی مخالف هستند. طرفداران این حزب، به اقدامات تحریک آمیز و خشونت بار علیه مسلمانان هم اقدام کرده اند. حزب اتحاد شمال در ایتالیا، یکی دیگر از جریان‌های ضد اسلامی در اروپا است که در مقطعی به تهیه و پخش مجانی تی شرت‌هایی با تصاویر کاریکاتور حضرت محمد(ص) اقدام کرد. این حزب علنا اعلام کرده که در آرزوی روزی است که ایتالیا را خالی از مسجد ببیند و در سال 2008 لایحه ای به پارلمان ارائه داد که ساخت مساجد در ایتالیا را مستلزم تصویب منطقه ای و همه پرسی محلی می دانست.

حزب راستگرای فرانسه موسوم به جبهه ملی، نماد راست افراطی در فرانسه است. این حزب در سال 1972 توسط ژان ماری لوپن تاسیس شد و همواره در انتخابات، بر جلوگیری کامل از مهاجرت به فرانسه تاکید‌ می‌کند. دختر او ، مارین لوپن رهبر فعلی این حزب، از منتقدان سرسخت مسلمانان است و اسلام را مخالف ارزش‌های فرانسه‌ می‌داند. لوپن در اظهار نظر مشهوری، مهاجرت مسلمانان در فرانسه را با اشغال نازی ها، برابر توصیف کرد. رهبر حزب جبهه ملی فرانسه همچنین گفته بود که اعضای جنبش‌های اسلامگرا و افرادی که شهروندی دوگانه فرانسه و کشورهای دیگر را دارند،‌ نباید در فرانسه جایی داشته باشند. حزب آزادی اتریش از دیگر احزاب راستگرا در اروپا است که گرایش نژادپرستانه و ضد اسلامی دارد. حزب پگیدا در آلمان نیز یک سازمان ضد اسلامی است که در اکتبر 2014 در شهر درسدن آلمان، اعلام موجودیت کرد. این گروه همزمان با ظهور گروه تروریستی داعش در منطقه غرب آسیا رشد پیدا کرد. بر همین اساس‌ می‌توان گفت، پگیدا محصول جریان‌هایی مانند داعش، جبهۀ النصره و بوکوحرام است که البته هر دو طرف ، تحت تاثیر یا تحت هدایت، سرویس های امنیتی غرب می باشند.

یکی دیگر از احزاب ضد اسلامی ، حزب ملی بریتانیا (BNP) است که دارای تمایلات شدید راست افراطی و فاشیست در بریتانیا است. دفتر مرکزی آن در ویگتون، کامبریا قرار دارد و رهبر فعلی آن آدام واکر Adam Walker  است. این حزب که در سال 1982 تأسیس شد، به بزرگترین سطح موفقیت خود در دهه 2000 رسید، زمانی که بیش از 50 کرسی در دولت محلی، یک کرسی در مجلس لندن و دو عضو پارلمان اروپا داشت  اما بعدها موقعیت آن تضعیف شد. بطوریکه امروز هیچ نماینده منتخبی در هیچ سطحی از دولت بریتانیا ندارد.

در تبیین مولفه سوم تشدید اسلام هراسی در اروپا می توان گفت،‌ اسلام هراسی در اروپا، محصول گفتمان سازی محافل رسانه ای و محافل سیاسی غرب بویژه احزاب راستگرا و ملی گرا و تاثیر آن بر نگرش مردم اروپا درباره اسلام است. آنها با ابزار رسانه‌ها، تصاویری از اسلام را بازسازی‌ می‌کنند که در آن نفرت پراکنی علیه مسلمانان و ارائه تصویری منفی از آنها، هدف اصلی است. آنها در گفتمان ضد اسلامی خود و با ابزار فیلم، انیمیشن، خبر و بازی‌های یارانه ای، تصویری سیاه از مسلمانان را در میان مخاطبان نهادینه می‌کنند. از سوی دیگر آنها تلاش‌ می‌کنند در نهادهای تصمیم گیری، ممنوعیت نمایش نمادهای اسلامی در اروپا نظیر حجاب، مسجد یا تبلیغات محیطی و رسانه ای را به قانون تبدیل کنند که ممنوعیت حجاب یکی از این موارد است. همچنین رسانه ها تلاش‌ می‌کنند جایگزین‌هایی با اهداف منحرفانه برای نمادها و ارزش های اسلامی به وجود آورند. به عنوان مثال در برخی کشورهای اروپایی، خانه‌های فساد را به سبک معماری مساجد اسلامی‌ می‌سازند. ‌مسلمانان در کشورهای اروپایی، آماج اتهامات و انتقادات احزاب راستگرا و رسانه‌های وابسته به آنها هستند. این قبیل احزاب راستگرا به بهانه بازتولید و بازیایی هویت مسیحی اروپایی، از هیچ تلاشی برای تحت فشار گذاشتن مسلمانان اروپا و همچنین ایجاد رعب و هراس از مسلمانان و اسلام در میان اروپایی‌ها فروگذار ‌نمی‌کنند. شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های مجازی، مهم ترین ابزار این احزاب برای تهدیدنمایی مسلمانان است. آنها در این بستر، هر موضوع یا پدیده مرتبط با مسلمانان را به طور منفی بزرگنمایی‌ می‌کنند تا بتوانند به نتایج مورد نظر خود دست یابند.