نسل کشی مسلمانان روهینگیا در میانمار (19) لزوم حمایت جهان اسلام از مسلمانان روهینگیا
در قسمت نوزدهم مقاله نسل کشی مسلمانان روهینگیا در میانمار،لزوم حمایت جهان اسلام از مسلمانان روهینگیا، بررسی خواهد شد.
واکنش ضعیف دنیای اسلام به نسل کشی روهینگیاهای مسلمان میانمار دلایل متنوعی دارد. با این حال می باید بین مواضع برخی از دولت های مؤثر در جهان اسلام و کم توجهی آنها به سرنوشت روهینگیاها و توده های مردم مسلمان تفاوت قایل شد. مسلمانان قاطعانه در محکومیت نسل کشی دولت و ارتش میانمار و اخراج روهینگیاها ثابت قدم باقی مانده اند و از دولت های اسلامی انتظار دارند که مواضع قاطع و بازدارنده ای در پیش بگیرند و از ظرفیت های دنیای اسلامی برای دفاع از حقوق مسلمانان روهینگیا استفاده کنند، اما حقیقت آن است که این انتظار مسلمانان از دولت ها و کشورهایشان برآورده نشده است. این در شرایطی است که بعد از کودتای سالجاری ارتش در میانمار، اوضاع برای مسلمانان روهینگیا بدتر شده است.
از مجموع موضع گیری های پراکنده ای که از طرف کشورهای اسلامی در قبال نسل کشی مسلمانان روهینگیا صورت گرفت، می توان گفت که وحدت نظر کافی در اینباره که چگونه می توان کمک های مؤثر برای حل مشکل روهینگیاها در دنیای اسلام کرد؟ شکل نگرفت. گروهی از کشورهای اسلامی خواهان اقدامات جدی تا سطح قطع روابط سیاسی- اقتصادی و تجاری با میانمار و حتی تا سطح تهدید دخالت نظامی پیش رفتند. این در حالی بود که برخی دیگر از کشورها نظیر عربستان سعودی که مدعی رهبری جهان اسلام هستند، به دلیل مناسبات سیاسی و تجاری گسترده با میانمار سکوت را ترجیح دادند.
عربستان سعودی نه تنها سکوت کرد و نسل کشی روهینگیاها را نادیده گرفت، بلکه عملکرد این کشور به گونه ای بود که شائبه حمایت پشت پرده و نوعی تبانی با دولت میانمار را هم به اذهان متبادر می کرد. عربستان سعودی از جمله شش کشور اسلامی است که بیشترین مبادلات تجاری با میانمار را دارد. سایر کشورها سنگاپور، مالزی، اندونزی، امارت متحد عربی و پاکستان بودند که کوچک ترین تغییری در مناسبات سیاسی، اقتصادی و تجاری خود در حمایت از مسلمانان روهینگیا ندادند.
موضع گیری های انفعالی کشورهای اسلامی در قبال نسل کشی و اخراج مسلمانان روهینگیا از ایالت آراکان میانمار، نتوانست تأثیری در کاهش خشونت های اعمال شده از طرف ارتش بر جای بگذارد. کشورهای اسلامی حتی در ارائه کمک های مالی به آوارگان میانماری که در بدترین شرایط در اردوگاه های بنگلادش زندگی می کنند ناکام بوده اند. به ویژه کشورهای ثروتمند حاشیه جنوبی خلیج فارس که ذخایر مالی بسیار گسترده ای دارند، کمک های مالی جدی و مؤثری نکرده اند. این در حالی است که کمیساریای عالی امور پناهندگان سازمان ملل به کرات از کشورها درخواست کمک مالی کرده است تا حداقل شرایط معیشت آوارگان روهینگیائی را تأمین کند.
جالب توجه این است که کشورهای ثروتمند حوزه جنوبی خلیج فارس که به این میزان در حمایت مالی از آوارگان مسلمان روهینگیا منفعل بودند، به هنگام بروز طوفان «هاروی» در ایالت تگزاس آمریکا برای ارسال کمک های مالی وارد رقابت شدند. آنها میلیون ها دلار به طوفان زدگان هاروی در آمریکا اختصاص دادند حال آنکه امریکا خود یکی از ثروتمندترین کشورهای دنیا و ایالت تگزاس از مرفه ترین ایالت ها در آمریکا به حساب می آید. این اقدام کشورهای حاشیه خلیج فارس با اعتراض مردم مسلمان این کشورها نیز روبه رو شد و آنها خواهان اختصاص این گونه کمک ها به آوارگان روهینگیا در اردوگاه های بنگلادش شدند.
قطع نظر از موضع انفعالی کشورهای اسلامی در قبال نسل کشی روهینگیاهای مسلمان میانمار، سازمان همکاری های اسلامی که 57 کشور عضو دارد و می تواند دو میلیارد مسلمان را نمایندگی کند،به دلیل کارشکنی های عربستان سعودی ، در اتخاذ تصمیمات جدی و قاطع و بازدارنده به سود مسلمانان روهینگیا ناکام ماند. این در حالی است که افکار عمومی در جهان اسلام انتظار دارند که سازمان همکاری های اسلامی اقداماتی جدی به عمل بیاورد و مانع کشتار و اخراج روهینگیاها از وطن تاریخی شان بشود.
واقعیت آن است که سازمان همکاری های اسلامی جز چند جلسه که در سطح مقامات پایین تر دولتی از کشورهای اسلامی و یا حداکثر در سطح وزرای امور خارجه تشکیل داده در عمل نتوانسته است اقداماتی در پیش بگیرد که میانمار را مجبور به رعایت حقوق مسلمانان روهینگیا بکند. این در حالی است که سازمان همکاری های اسلامی در اجلاس های خود می توانست خواهان قطع روابط کشورهای اسلامی و اعمال تحریم های اقتصادی به عنوان یک اهرم فشار علیه میانمار بشود. اقدامی که تنها کشور کوچک مالدیو کرد و در حمایت از مسلمانان روهینگیا مناسبات سیاسی و تجاری خود را با میانمار قطع کرد.
اما در این باره که چرا کشورهای اسلامی در حمایت از مسلمانان روهینگیا مواضع یکسان و قاطعی در پیش نگرفته اند؟ باید به ملاحظات متفاوت هر کدام از کشورهای اسلامی اشاره کرد. برخی از کشورهای اسلامی مانند عربستان سعودی در اراضی غصب شده روهینگیاها ، سرمایه گذاری کرده اند و بنابراین ملاحظاتی برای همکاری با دولت و ارتش میانمار دارند. این نوع ملاحظات آشکارا با انتظارات جوامع اسلامی در تضاد قرار دارد. مسلمانان در کشورهای اسلامی از حکومت ها و دولت هایشان انتظار اتخاذ مواضع شفاف و حمایتی از مسلمانان روهینگیا دارند. اما دولت ها جز صدور بیانیه های کم اثر تمایلی بر اتخاذ اقدامات کافی ندارند، معدود کشورهایی که در این باره خواهان اقدامات جدی تر می شدند در عمل از طرف سایر کشورهای اسلامی مورد استقبال قرار نمی گیرند.
مواضع انفعالی کشورهای اسلامی و سازمان همکاری های اسلامی تا حد زیادی در راستای مواضع انفعالی سایر مجامع جهانی نیز است. این در حالی است که اگر واقعاً کشورهای اسلامی می توانستند یک ائتلاف قدرتمند تشکیل بدهند و میانمار را تحریم می کردند و مناسبات خود را با این کشور قطع می کردند، بدون شک میانمار مجبور به تجدیدنظر در سیاست های نسل کشی اش در قبال مسلمانان روهینگیا می شد. حتی اگر تصور شود که تشکیل چنین ائتلافی در عمل هیچ حرکتی هم نمی توانست انجام دهد نفس موضع 57 کشور اسلامی رهبران میانمار را تحت فشار قرار می داد که سیاست های خود را بازنگری کند. همچنین دو کشور مهم اسلامی در شرق آسیا یعنی اندونزی و مالزی که عضو اتحادیه جنوب شرق آسیا هستند و میانمار هم عضو آن است می توانستند موضع قاطعی در پیش بگیرند و حتی خواهان اخراج میانمار از اتحادیه جنوب شرق آسیا بشوند. این کشورها نه تنها چنین اقدامی نکرده اند، بلکه حاضر به کاهش مبادلات تجاری و سطح روابط سیاسی خود با میانمار و مشروط کردن آن به رعایت حقوق مسلمانان روهینگیا نیز نشدند. این در شرایطی است که چنانچه اندرو گیلمور، معاون دبیر کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل گفته است عملکرد ارتش میانمار علیه مسلمانان روهینگیا، مصداق پارکسازی قومی می باشد .
