IRIB World Service

در قسمت هفتم مجموعه نسل کشی مسلمانان روهینگیا در میانمار، وضعیت آوارگان مسلمان روهینگیا، بررسی خواهد شد.

مردم مسلمان روهینگیا در فواصل زمانی متفاوتی تحت فشار تندروهای بودائی، ارتش و نیروهای امنیتی میانمار مجبور به ترک خانه و کاشانه خود شده و به صورت آواره درآمده ­اند. با این حال سیل آواره­ گان در دو مقطع زمانی در سال 2011 و 2017م، آنقدر وحشتناک است که بخش اندکی از اطلاعات دربارة آن انتشار یافته است. در این فواصل زمانی با سه سطح از آواره­ گان روبه­ رو هستیم. آواره­ گانی که در داخل میانمار پس از حمله ارتش به روستاهایشان تلاش کرده­ اند به مناطق امن­ تر و دورتر از مناطق جنگی پناه ببرند. آواره­ گانی که به قصد ورود به  2 کشور همسایه، بنگلادش و هند از رودخانه عبور کرده ­اند و آواره ­گانی که راه دریا را در پیش گرفته و با قایق­ های ناامن، خطر غرق شدن را به جان خریدند.

در میان این سه سطح از آواره ­گان، آنهائی که به هند پناه بردند با مرزبانان هندی روبه ­رو گشته که از ورود آنها جلوگیری ­شده است. علت آن بوده است که هندوستان با دولت میانمار روابط نزدیکی دارد و مایل به دخالت در این مسأله نمی باشد. تعداد اندکی هم که در مناطق امن پناه می­ گرفته ­اند پس از شناسائی به بنگلادش هدایت می ­شدند. بنابراین روهینگیاها، چاره ای جز کشته شدن به وسیله ارتش میانمار و تندروهای بودائی یا فرار به بنگلادش نداشتند، و مجبور به ورود به بنگلادش به رغم خطرات آن بودند. گروه سوم آواره ­گان راه دریا را در پیش گرفته تا خود را به کشورهای شرق آسیا نظیر مالزی، اندونزی و تایلند برسانند که سرنوشت آنها حتی از دیگران تلخ ­تر بوده است.

ترکیب و تعداد این آواره­ گان که در بنگلادش در کمپ­ های تحت نظارت کمیساریای عالی امور پناهندگان سازمان ملل متحد اسکان داده شدند، به دوره زمانی قبل از قتل عام 2017 م، و بعد از  آن است که جان سالم به در برده و به بنگلادش رسیده ­اند، باز می گردد. اکثریت آنها زنان، کودکان و افراد مسن هستند که داستان­ های وحشتناکی از کشتار، تجاوز به زنان و دختران و سوزاندن کامل روستاهایشان بیان کرده­ اند و اطلاعات نسبتاً جامع­ تری به وسیله روزنامه­ نگاران مستقل از طریق مصاحبه با آنها انتشار پیدا کرده است.

آمارهای انتشار یافته از طرف دولت بنگلادش و کمیساریای عالی امور پناهندگان سازمان ملل متحد، تعداد آواره­ گان روهینگیا در منطقه در دوره زمانی قبل از سال 2017 م، را 300 هزار نفر و بعد از سال 2017 م، به بعد را حدود 700 هزار نفر ثبت کرده ­اند. به این ترتیب حدود یک میلیون آواره در یک باریکه ساحلی در منطقه موسوم به «کوکس بازار» در وضعیت بسیار نگران کننده ­ای در 35 اردوگاه موقت اسکان داده شده ­اند. آنها در حالت محاصره شده­ ای به سر می ­برند و دولت بنگلادش به دلیل اختلافاتی که با میانمار بر سر ملیت روهینگیاها دارد، اجازه خروج از این منطقة محاصره شده را نمی ­دهد تا این آوارگان جذب جامعه بنگلادش نشوند و ادعای دولت میانمار که روهینگیاها را بنگلادشی می ­داند، به اثبات نرسد.

وضعیت زندگی در اردوگاه ­های محاصره شده کوکس بازار در بنگلادش وحشتناک گزارش شده است. عمده این آواره­ گان، زنان آسیب دیده، دختران جوان و یا کودکانی هستند که پدر یا مادر یا هر دو را در حمله ارتش و بودائی­ های متعصب میانماری از دست داده­  و هیچ امیدی ندارند. تراکم جمعیت در این اردوگاه­ های کوچک به قدری زیاد است که عملاً انسان ­ها بصورت فشرده در کنار هم زندگی می کنند و تنها امکان ادامه حیات آنها کمک ­های غذائی اندک سازمان­ های امداد رسان و داوطلب مردمی است. در این اردوگاه های کوچک و متراکم، از بهداشت و تعلیم و تربیت خبری نیست و آوارگان در نهایت فقر و محرومیت روزگار بسر می کنند.

با این حال، اگر وضعیت آواره­ گان داخل کمپ­ های آواره ­گان در بنگلادش را با آواره­ گانی که دل به دریا می زنند و به امید زندگی بهتر به طرف کشورهای شرق آسیا حرکت می­ کنند مقایسه کنیم، آواره­ گان در بنگلادش خوش­ شانس­ ترند چرا که حداقل سرپناهی موقتی هرچند از چوب­ های جنگلی و نایلون برای خود تدارک دیده­ اند. آواره ­گان در دریا زندگی وحشتناکی تجربه کرده اند. بسیاری از زنان و کودکان از فرط گرسنگی و بیماری در قایق­ ها و لنج­ های ناایمن جان خود را پیش چشم بستگانشان از دست می ­دهند و به دریا انداخته می­ شوند. امبیا پروین، معاون رئیس شورای روهینگیایی‌ها در اروپا و عضو افتخاری «جامعه حمایت از خلق‌های مواجه با تهدید»، به این باور است که وضعیت کمپ‌های آوارگان روهینگیایی بیش از این قابل تحمل نیست و «جامعه بین‌المللی وضعیت فاجعه بار نجات یافتگان نسل‌کشی و بستگان شان را درست درک نکرده است. صدها هزار تن از نظر روانی و جسمی کاملاً صدمه دیده اند. علاوه بر آن بنیه‌های مالی شان تخریب شده و کاملاً آسیب روانی (تراوما) دیده اند».

اگر آواره ­گان دریایی روهینگیائی شانس بیاورند و بتوانند به خشکی نزدیک شوند، با ممانعت نیروهای دولتی مالزی، اندونزی و یا تایلند روبه­ رو می­ شوند و از ورود آنها جلوگیری می ­شود و به سختی  پذیرفته می شوند. این وضعیت، فرصت مناسبی برای قاچاقچیان انسان و گروه ­های تبهکاری ایجاد می­ کند که آواره­ گان را با وعده و وعید فریب دهند و به مناطق جنگلی دوردست بکشانند تا در آنجا به صورت برده به فروش گذاشته شوند. یسنا کوسیویچ، مسئول بخش جلوگیری از نسل‌کشی و محافظت در سازمان حقوق بشری «جامعه حمایت از خلق‌های مواجه با تهدید» خواستار توجه جهانیان به وضعیت مسلمانان روهینگیا در کمپ های میانمار و بنگلادش شده است. وی گفته است: «این آوارگان در کمپ‌های شدیداً شلوغ به صورت فزاینده مایوس می‌شوند». در تاریخ ۲۵ ماه آگوست سال ۲۰۱۷ میلادی ارتش میانمار اقدام به تعقیب، اخراج ‌ و تبعید ۷۰۰ هزار مسلمان روهینگیایی نمود. از آن زمان به بعد وضعیت نجات یافتگان این اقلیت قومی و مذهبی در میانمار روز به روز بدتر شده است: «حکومت میانمار آن‌ها را از شهروندی، وطن و مالکیت، کرامت و حتی زندگی شان محروم کرده است. حکومت میانمار با خودداری از به رسمیت شناختن این گروه قومی و تامین امنیت آنها در وطن شان، امیدواری نجات یافتگان به آینده را نیز از آنها گرفته است».

با این حال وقتی بخواهیم سرنوشت تلخ این آواره­ گان روهینگیائی را که توانسته ­اند از تیررس مستقیم نیروهای ارتش میانمار و بودائیان متعصب جان سالم به در ببرند و از میانمار خارج شوند، با آنهائی که به هر دلیلی نتوانسته­ اند از کشورشان خارج شوند، مقایسه کنیم. وضعیت آنها که در داخل میانمار جابه­ جا شده و به خیال خود به مناطق کم خطر پناه برده ­اند، واقعاً بسیار اسف­بار است. این آواره ­گان پس از دستگیری اگر کشته نشوند به اردوگاه ­هائی برده می­ شوند که در آنجا در محاصره کامل ارتش قرار دارند و هیچ­ کس نمی ­تواند از سرونوشت تلخ آنها اطلاعی پیدا کند. به هیچ خبرنگار و رسانه ­ای اجازه نزدیک شدن و انتشار کوچک­ ترین اطلاعی از سرنوشت آنها داده نمی ­شود. فقط همین قدر مشخص است که اردوگاه­ هائی از آواره­ گان روهینگیا تحت نظارت شدید ارتش وجود دارد. تعداد این آواره­ گان را 140 هزار نفر برآورد کرده ­اند که عمدتاً در ایالت راخین در کمپ­ ها نگهداری می ­شوند.

عمده آواره­ گان در داخل میانمار را افراد مسن و ناتوان که امکان حرکت به طرف بنگلادش را نداشته و توان بدنی عبور از رودخانه خروشان «ناف» را  نداشتند، تشکیل می­ دهند. این آوارگان کسانی هستند که دلبستگی آنها به محل زندگی و روستاهای­شان آنقدر شدید است که ترجیح می­ دهند کشته شوند و محل زندگی آباد و اجدادی­شان را ترک نکنند. در واقع آنها خود را به سرنوشت سپرده ­اند و برای­شان تفاوتی نمی­ کند به دست تندروها و یا نظامیان میانمار کشته شوند تا دچار مرگ طبیعی شوند. تاکنون تلاش مجامع جهانی و سازمان­ های امدادی این بوده که از سرنوشت این گروه از آواره­گان روهینگیائی در داخل خاک میانمار کسب اطلاع نمایند و امکان دسترسی و حمایت از آوارگان داخلی میانمار بیایند، اما این کوشش ها به جائی نرسیده و بی نتیجه مانده است.