IRIB World Service

پژوهش چشم انداز مناسبات ایران و پاکستان در دوره عمران خان (با تأکید بر رویکرد رسانه ای) در آبان ماه 1398 توسط واحد پژوهش های کاربردی معاونت برون مرزی صدا و سیما منتشر شد.

پژوهش « چشم انداز مناسبات ایران و پاکستان در دوره عمران خان » به اهتمام واحد پژوهش های کاربردی و توسط دکتر زهراء محمودی، نگاشته شده و حسن بهشتی پور نظارت علمی آن را بر عهده داشته اند.

   نگاهی اجمالی بر پیشینه روابط ایران و پاکستان؛ مروری بر شخصیت و ویژگی های عمران خان ؛ زمینه ها و فرصت های همکاری دو جانبه و منطقه ای ایران و پاکستان در دوره عمران خان (در زمینه های اقتصادی، سیاسی، امنیتی ، فرهنگی، رسانه ای، درمانی، آموزشی، علمی و...)؛ موانع و چالش های روابط ایران و پاکستان در دوره عمران خان (از جمله مداخلات آمریکا در افغانستان و پاکستان، داعش، مسئله طالبان، مدارس تکفیری و فرقه گرایی، امنیت در مناطق مرزی ، نقش مخرب عربستان سعودی، نگرش منفی اسلام آباد به بندر چابهار و حضور هند در آن و ...)؛ چشم انداز مناسبات روابط ایران و پاکستان در دوره عمران خان بر اساس سناریو پردازی؛ و دیدگاه اندیشکده های جهانی به مناسبات ایران و پاکستان در دوران عمران خان از جمله ارکان اصلی این پژوهش است.

در بخشی از این پژوهش می خوانیم :

ایران و پاکستان به لحاظ تاریخی، مذهبی، فرهنگی و سرزمینی دارای اشتراکات بسیاری هستند. از زمان استقلال پاکستان رابطه دو کشور همواره مبتنی بر احترام متقابل و دوستانه بوده است وجود بیش از 900 کیلومتر مرز مشترک، حضور جمعیت مسلمان در دو کشور، عضویت ایران و پاکستان در پیمان­هایی نظیر سازمان همکاری‌های اقتصادی(اکو)، سازمان همکاری اسلامی، جنبش عدم تعهد و سازمان دی هشت، حاکی از روابط نزدیک روابط نزدیک دو کشور است. با انتخاب عمران­خان نیازی، به عنوان نخست وزیر پاکستان در سال 2018 میلادی و اعتقاد او به گسترش روابط پاکستان با کشورهای منطقه، گمانه­زنی­های مختلفی در خصوص سیاست دولت او در قبال همسایگان مطرح گردید.

پیروزی عمران­خان در انتخابات در شرایطی صورت گرفت که دولت در پاکستان طی سال­های گذشته از بین حزب مردم و یا مسلم­لیگ شاخه نواز انتخاب می­شدند اما این­بار، حزب سومی (حزب تحریک انصاف) که با شعار مبارزه با فساد وارد عرصه رقابت­های سیاسی گردید، توانست به عنوان پیروز انتخابات معرفی شود. عمران خان در تبیین چارچوب سیاست خارجی خود، بر بهبود روابط با کشورهای همسایه و اسلامی تأکید نموده است و در همین راستا، تقویت روابط پاکستان با تهران را به نفع اسلام­آباد می­داند. وی  صحبت­هایی در مورد اجرای قرارداد خط لوله گاز (موسوم به خط لوله صلح) با تهران را مطرح کرده است. هر چند اسلام­آباد هنوز ساخت خطوط لوله گاز در خاکش را آغاز نکرده است. محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران که جهت گسترش روابط، دو بار به پاکستان سفر کرده بود، به عنوان نخستین مقام خارجی بعد از انتخاب عمران­خان به نخست وزیری، با وی دیدار نمود. هر چند اعلام شد که ایران به عنوان اولین مقصد سفرهای خارجی عمران­خان انتخاب شده است، اما نخستین مقصد سفر خارجی او پس از ادای سوگند نخست‌ وزیری، به دلیل نقش نظامیان و سازمان اطلاعات ارتش (آی.اِس.آی) در سیاست خارجی پاکستان و نیز نفوذ عربستان سعودی، ریاض انتخاب گردید. عمران­خان سپس به ترتیب به امارات متحده عربی، چین، مالزی، ترکیه، قطر سفر کرد. هفتمین مقصد سفرهای خارجی وی، ایران بود که این سفر در اکتبر 2019 م صورت گرفت.جمهوری اسلامی ايران همواره موضوع همکاري با پاکستان را در خصوص مسائل دو جانبه و منطقه­ای مدنظر داشته است.

اینکه فرصت­ها و زمینه­های همکاری و نیز چالش­ها در روابط ایران با پاکستان در دوران نخست وزیری عمران خان کدام مسائل و متغیرها هستند و چه چشم­اندازی برای روابط دو کشور قابل تصور است؟، موضوعی است که در تحقیق حاضر به تبیین و تحلیل آن پرداخته شده است .