زمینه ها و بسترهای شکل گیری نارضایتی اجتماعی و سیاسی در عربستان سعودی و چشم انداز تحولات سیاسی این کشور
تحقیق پیش روی «زمینهها و بسترهای شکلگیری نارضایتی اجتماعی و سیاسی در عربستان سعودی و چشمانداز تحولات سیاسی این کشور» را مورد بررسی قرار میدهد و به دنبال آن است تا به این سؤال پاسخ دهد که «زمینهها و بسترهای شکلگیری نارضایتیهای سیاسی و اجتماعی در عربستان سعودی کدامند؟»
چکیده
تحقیق پیش روی «زمینهها و بسترهای شکلگیری نارضایتی اجتماعی و سیاسی در عربستان سعودی و چشمانداز تحولات سیاسی این کشور» را مورد بررسی قرار میدهد و به دنبال آن است تا به این سؤال پاسخ دهد که «زمینهها و بسترهای شکلگیری نارضایتیهای سیاسی و اجتماعی در عربستان سعودی کدامند؟» در جواب سؤال فوق این فرضیه مطرح است که «نبود ساختار سیاسی دموکراتیک، مطلقه بودن قدرت، عدم حق تعیین سرنوشت توسط مردم، وجود رقابت بین شاهزادگان سعودی، وجود تبعیضهای گوناگون علیه شیعیان و زنان در جامعه سنتی عربستان همراه با رانتیر بودن دولت عربستان و احتمال کاهش وابستگی غرب به انرژی منطقه و عربستان، از جمله مهمترین زمینهها و بسترهای شکلگیری نارضایتی سیاسی و اجتماعی در عربستان سعودی است.»
این تحقیق در پنج فصل به رشته تحریر درآمده است. در فصل اول به ساختار سیاسی، اجتماعی و اقتصادی عربستان پرداخته شده است. در این فصل به طور اختصار به استقلال عربستان، نحوه به قدرت رسیدن آلسعود، نحوه انتقال قدرت، میزان قدرت دربار، نحوه و میزان مشارکت مردم در قدرت و اوضاع اجتماعی و اقتصادی عربستان اشاره شده است. در فصل دوم به مهمترین زمینهها و بسترهای سیاسی شکلگیری نارضایتی سیاسی در عربستان اشاره شده است. در این فصل نبود امنیت سیاسی و مشروعیت سیاسی، اختلاف در رأس قدرت و عدم گردش دموکراتیک نخبگان و عدم دخالت مردم در سرنوشتشان مورد بررسی و کنکاش قرار گرفته است. در فصل سوم مهمترین زمینهها و بسترهای شکلگیری نارضایتی اجتماعی در عربستان سعودی مورد تحقیق و بررسی قرار گرفته است. وجود تبعیضهای گوناگون علیه شیعیان و زنان در جامعه سنتی عربستان سعودی به عنوان اهم بسترهای شکلگیری نارضایتی اجتماعی در این فصل مورد اشاره قرار گرفته است.
در فصل چهارم به نقش انرژی و حمایت قدرتهای بزرگ از پادشاهی سعودی اشاره شده است. همچنین در این فصل این موضوع مورد بررسی قرار گرفته که انرژی و حمایت قدرتهای بزرگ تا چه میزان از شکلگیری اعتراضها در پادشاهی سعودی جلوگیری خواهند کرد و این وضع احتمالاً تا کجا ادامه خواهد داشت؟ و در فصل پنجم چشمانداز آینده تحولات عربستان سعودی مورد بررسی و تحقیق قرار گرفته است. در این فصل به نامتجانس بودن ساختار سیاسی عربستان و مؤثر نبودن پیگیری سیاست تحمیق، کاهش وابستگی غرب به انرژی عربستان و افزایش فشار به این کشور و رقابت درون خاندانی و مشکل جانشینی در عربستان اشاره شده است.
و در نهایت اینکه در نتیجهگیری بیان شده که دو قشر عظیم زنان و شیعیان در جامعه عربستان میتوانند باعث به چالش کشیده شدن پادشاهی سعودی شوند. همچنین کاهش احتمالی وابستگی غرب به انرژی عربستان، و عدم بالانسر بودن این کشور در منطقه، میتواند باعث افزایش فشارها به این کشور شود. و احتمالاً در آینده و با فشار از دو حوزه داخل و خارج از قدرت دربار به نفع مردم کاسته خواهد شد. همچنین به احتمال زیاد در دهه سوم قرن جاری میلادی بحران جانشینی و انتقال قدرت به نسل سومیها از معضلات اصلی پادشاهی سعودی خواهد بود.
واژگان کلیدی :
عربستان سعودی ، نارضایتی اجتماعی و سیاسی ، زنان ، شیعیان ، بحران جانشینی