انتشار پژوهش "بررسي تبعات جنگ و تجاوز نظامي در کشورهاي عربي بر کودکان و نوجوانان"
پژوهش"بررسي تبعات جنگ و تجاوز نظامي در کشورهاي عربي بر کودکان و نوجوانان" توسط واحد پژوهشهای کاربردی برون مرزی صداوسیما منتشر شد.
پژوهش مذکور به اهتمام واحد پژوهش های کاربردی و توسط دکتر سید رضی عمادی به رشته تحریر درآمده و دکتر مهدی علیخانی نظارت علمی آن را بعهده داشته است.
بررسی پیامدهای محسوس جنگ بر کودکان (به تفکیک) در یمن، عراق، سوریه و فلسطین؛ بررسی پیامدهای غیرمحسوس جنگ بر کودکان در یمن، عراق، سوریه و فلسطین؛ تبیین نقش، اهداف و عملکرد بازیگران (داخلی، منطقهای و فرامنطقهای) درگیر در بحرانهای سوریه، عراق، یمن و فلسطین با محوریت نقش محور غربی- عربی- عبری - ترکی در حمایت از تروریست های تکفیری و کشتار غیرنظامیان ؛ نقش و جایگاه نهادهاي بينالمللي مرتبط با موضوع کودکان با تمرکز بر عملکرد آنان در مورد کودکان جنگ زده ، بررسی نقاط ضعف و قوت اسناد بين المللي مرتبط با حقوق کودکان به ویژه در زمان جنگ ، واکنش رسانه ها به بحرانهای انسانی در یمن، عراق، سوریه و فلسطین از جمله بخش های این پژوهش را تشکیل می دهند.
در بخشی از این پژوهش آمده است :
" ویل دورانت" نویسنده کتاب های یازده جلدی"تاریخ تمدن" عنوان می کند که جنگ یکی از «ثابتها» در تاریخ است. این ویژگی و اتفاق ثابت تاریخ طی دو سه دهه اخیر روند صعودی زیادی داشته است. در حالی که در دهه 1990 علاوه بر کشورهای اسلامی، کشورهای اروپای شرقی نیز شاهد جنگ و درگیریهای داخلی بودند، در دهه بعدی این عمدتاً کشورهای اسلامی هستند که شاهد جنگ و درگیریهای داخلی هستند.
در این میان درونی شدن جنگها به منزله این است که چون جنگ میان کشورها کاهش و جنگ درون کشورها افزایش یافته است، بر شمار تلفات انسانی این جنگها افزوده شده است.
علاوه بر افزایش قابل ملاحظه شمار کشته ها و زخمی های جنگ ها، مجموع آوارگان و بی خانمانهای این جنگها نیز رشد زیادی داشته است؛ به نحوی که مجموع آوارگان و بیخانمانهای جنگ تحمیلی تروریستهای تکفیری بر سوریه از مجموع بی خانمانها و آوارگان جهان در دهه 1990 بیشتر است.
نگاهی به آمارهای ارائه شده توسط نهادهای بین المللی، نشان می دهد که در دو دهه اخیر، غیرنظامیان به خصوص کودکان و زنان از قربانیان اصلی جنگها هستند.
یونیسف در گزارشی که در اوت 2016 درباره جنگ در سوریه منتشر کرد، اعلام کرد که 13.5 میلیون نفر از جمعیت سوریه از جنگ در این کشور تأثیر پذیرفتند که شامل 6 میلیون کودک است. بر اساس گزارش یونیسف در حالی که عراق در دهه 1970 یکی از بهترین کشورها برای کودکان در خاورمیانه و شمال آفریقا بود، اما اکنون یکی از خطرناکترین کشورها است.
همچنین یونیسف در گزارشی در اوت 2016 اعلام کرد که 21.2 میلیون یمنی از جنگ عربستان سعودی علیه این کشور تأثیر پذیرفتند که 9.9 میلیون نفر آن کودکان هستند.
در بحران فلسطین نیز کودکان فلسطینی از قربانیان اصلی جنایت های رژیم صهیونیستی هستند.
در این پژوهش مهمترین پیامدهای جنگها برای کودکان سوریه، عراق، یمن و فلسطین به دو دسته محسوس و غیرمحسوس تقسیم شده است.
از پیامدهای محسوس این جنگها می توان به مرگ، زخمی شدن و ناتوانی، بی خانمان و آواره شدن، ناامنی غذایی و سوءتغذیه، بیماری، محرومیت از تحصیل و سربازان کودک اشاره کرد. این پیامدها در قالب بررسی های آماری معتبر از نهادهای بین المللی واکاوی شده است. از پیامدهای غیرمحسوس نیز به بررسی تجاوز، رنج های روانی، از بین رفتن زیرساختهای اجتماعی، اخلاقی و فرهنگی و هزینه های اقتصادی جنگ پرداخته شده است.
در این پژوهش همچنین به بررسی نقش بازیگران بحرانهای سوریه، عراق، یمن و فلسطین در سه سطح داخلی، منطقه ای و فرامنطقه ای پرداخته شده است.
در ادامه سازوکارهای نهادهای بین المللی مسئول در حوزه کودک و همچنین به مقررات، قوانین و کنوانسیونهایی که در حوزه کودک وضع شده اند، بررسی شده است.
نخستین تلاشها برای حمایت نظری و قانونسازی درباره حقوق کودکان پس از جنگ جهانی اول و توسط جامعه ملل آغاز شد. جامعه ملل کمیتهای را برای حقوق کودکان طرح ریزی کرد و این کمیته نیز اعلامیه حقوق کودک را که اولین معاهده بینالمللی در زمینه حقوق کودکان است، آماده کرد که در سپتامبر 1924 مورد پذیرش اعضای جامعه ملل قرار گرفت. با فروپاشی جامعه ملل، اعلامیه حقوق کودک نیز به نوعی از بین رفت. اما مجمع عمومی سازمان ملل متحد دومین تلاش را انجام داد و در 20 نوامبر 1959 «اعلامیه جهانی حقوق کودک» را تصویب کرد. سومین سند مهمی که به لحاظ نظری درباره حقوق کودکان تصویب شد، کنوانسیون حقوق کودک مصوب سال 1989 است که جامع ترین سند حقوقی درباره حقوق کودکان است. معضل مهمی که در حوزه قوانین و مقررات بین المللی در خصوص کودکان وجود دارد، عدم این است که اولاً هیچ یک از این اسناد بینالمللی مورد اشاره اختصاص به حقوق کودکان در زمان جنگ ندارد، بلکه بیشتر ایدهها، ضرورتها و آرمانهای مربوط به حقوق کودکان مطرح شده است که در واقع حقوق مدنی کودکان است. ثانیاً این اسناد بین المللی قبل از فروپاشی نظام دوقطبی تدوین شدهاند که پاسخگوی نیازهای دنیای کنونی نیست.
در حوزه نهادسازی بین المللی در خصوص کودکان نیز میتوان به سه نهاد صندوق کودکان ملل متحد، سازمان بهداشت جهانی و آژانس پناهندگان ملل متحد اشاره کرد که تنها صندوق کودکان ملل متحد (یونیسف) به طور انحصاری در حوزه کودکان فعالیت میکند و دو نهاد دیگر به کودکان در کنار سایر اقشار رسیدگی میکنند. بنابراین؛ اولاً حوزه کودکان با کمبود نهادهای بین المللی مواجه است. ثانیاً این نهادهایی که اکنون نیز در حال فعالیت هستند علاوه بر اینکه تحت تأثیر قدرت های بزرگ می باشند، با مشکل مالی و انسانی نیز مواجه هستند؛ وابستگی بودجه این نهادها ، امکان آسیب پذیری آنها را افزایش داده است . ضمن اینکه بخش اصلی نیازهای مالی آنها تأمین نمی شود و در عین حال با کمبود نیروی انسانی مواجه هستند زیرا با افزایش جنگها و درگیریها بر شمار جمعیت نیازمند کمک افزوده شده است.