IRIB World Service

سری جدید مجموعه راهبرد‌های پژوهشی رسانه‌ای و کاربردی با موضوع "بررسی منافع سیاسی و اقتصادی غرب در حمایت از تجاوز نظامی رژیم عربستان سعودی به یمن (با تمرکز بر علایق ژئوپلیتیک)" در شهریور ماه 1394 توسط واحد پژوهش‌های کاربردی برون مرزی منتشر شد.

 در خلاصه این پژوهش می خوانیم:

تجاوز نظامی عربستان سعودی به یمن از مهم ترین تحولات اخیر در منطقه شبه جزیره عربستان است که غرب تلاش می کند این تحولات را در راستای منافع سیاسی و اقتصادی خود مدیریت کند. به همین دلیل، بلافاصله پس از تجاوز نظامی عربستان سعودی به یمن، این حمله مورد حمایت و تایید کشورهای غربی قرار گرفت و آن ها پشتیبانی لجستیکی، اطلاعاتی، تسلیحاتی و رسانه‌ای این تجاوز سبعانه را بر عهده گرفتند. اتخاذ چنین رویکردی در حمایت آشکار از تجاوز نظامی عربستان سعودی به یمن به موقعیت ژئوپلیتیکی این کشور و جایگاه آن در راهبردهای کلان غرب برای برتری در رقابت با دیگر قدرت های بزرگ در حال ظهور مانند چین باز می‌گردد. وجود تنگه باب المندب در جنوب یمن به عنوان دروازه جنوبی دریای سرخ، و خلیج عدن جایگاهی را به یمن بخشیده است که این کشور را به عنوان یکی از کانون های اصلی رقابت قدرت در اقیانوس هند در آورده است. بنابراین تسلط بر این کشور می تواند تسلط بر شاهراه ارتباطی شرق و غرب باشد و این امر تاثیر زیادی در حفظ سلطه جهانی غرب خواهد داشت.

 در بررسی اهداف سیاسی غرب در حمایت از تجاوز عربستان سعودی به یمن باید به دو هدف منطقه ای و بین المللی غرب اشاره داشت؛ در بحث منطقه ای باید به تسلط بر تنگه باب المندب به عنوان راهی برای حفظ امنیت عربستان سعودی و مقابله با موج بیداری اسلامی اشاره کرد و در بحث بین المللی باید تسلط بر تنگه باب المندب به عنوان مقدمه ای بر تسلط غرب بر اقیانوس هند را در نظر داشت.

عربستان سعودی با ادعای حمایت از مردم و بازگرداندن دموکراسی در یمن به این کشور تجاوز نظامی کرده است. اما حمایت از دموکراسی از سوی کشوری که خود یکی از قدیمی ترین شیوه های حکومت پادشاهی و دیکتاتوری را دارد نمی تواند مورد پذیرش قرار بگیرد. بر همین اساس باید گفت، هدف اصلی عربستان سعودی و هم پیمانان غربی آن ها در یمن دست یابی به تنگه راهبردی باب المندب است. عربستان سعودی با یک چالش ژئوپلیتیکی روبروست؛ این کشور از یک طرف با خلیج فارس و از طرف دیگر با دریای سرخ مرتبط است، اما استفاده از این آبراه ها مستلزم عبور از تنگه هرمز و تنگه باب المندب است. با توجه به این که ایران بر تنگه هرمز و یمن بر تنگه باب المندب اشراف دارند، عربستان سعودی همواره از موقعیت آسیب پذیر خود نگران بوده است. عربستان سعودی نفت خود را از طریق تنگه هرمز و باب المندب به خارج صادر می کند و در صورتی که تنگه های یاد شده بسته شوند، صادرات نفت این کشور عملا قطع می شود. برای رفع این تنگنای ژئوپلیتیکی، عربستان سعودی چشم به جنوب یمن دوخته است.

عربستان سعودی همواره در صدد بوده تا بخش هایی از یمن را در کناره دریای عرب یا تنگه باب المندب به اشغال خود در آورد. به همین دلیل، در شرایط کنونی که منطقه غرب آسیا در آتش جولان گروه های تروریستی مورد حمایت رژیم های مرتجع عربی و سرویس های امنیتی غربی می سوزد، عربستان سعودی از این فرصت برای تجاوز به یمن استفاده کرد. اما از سوی دیگر، با توجه به ضعف نظامی و سیاسی عربستان سعودی، این کشور نمی توانست به تنهایی و بدون کمک های غرب دست به چنین تجاوز نظامی بزند. در این زمینه، آمریکا و انگلیس نه تنها تجهیزات نظامی را در اختیار عربستان سعودی قرار می دهند، بلکه آن ها در سوخت رسانی به هواپیماهای عربستان سعودی و کمک های اطلاعاتی و لجستیکی به عربستان سعودی نقش قابل توجهی دارند. به همین دلیل، باید این جنگ را به نوعی جنگ آمریکا علیه مردم یمن و تفکر انقلابی و بیداری اسلامی مردم این کشور نیز دانست.

در این راستا، مقابله با موج بیداری اسلامی نیز به هدفی مشترک برای عربستان سعودی و غرب تبدیل شده است. به دلیل همسایگی عربستان سعودی با یمن و قرار گرفتن یمن در جنوب شبه جزیره عربستان و به دلیل ترس از سرایت دامنه بیداری اسلامی به این کشور، سعودی ها از همان ابتدای شکل گیری انقلاب مردمی در یمن، سعی کردند عبدالله صالح را برای سرکوب انقلابیون تشویق کنند.

در بحث اهداف بین المللی حمایت غرب از تجاوز عربستان سعودی به یمن باید به اهمیت تنگه باب المندب در راهبرد جهانی غرب برای تسلط بر آبراه های بین المللی توجه داشت. در این راستا باید به تحولات سطح کلان نظام بین الملل اشاره داشت که ناشی از تغییر کانون های ژئوپلیتیک جهانی و روند کاهش قدرت جهانی آمریکا و رشد قدرت هایی مانند هند و چین و انتقال ثقل قدرت از غرب به شرق است. در این چارچوب، آمریکا تلاش دارد آبراه های بین المللی که نفت و تجارت بین المللی بر آن متکی است را برای کنترل رقبا تحت کنترل خود داشته باشد. در این زمینه، اقیانوس هند به دلیل دسترسی به تنگه های هرمز، باب المندب، و  مالاکا و به دلیل اینکه راه اصلی تجارت دریایی چین است، مورد توجه ویژه آمریکا قرار گرفته است و در  آینده ای نزدیک این اقیانوس به یکی از کانون های رقابت قدرت های بزرگ تبدیل می شود.

به همین دلیل، تسلط بر راه های ورودی و تنگه هایی که اقیانوس هند را به دیگر نقاط وصل می کند از اهمیت بالایی برای تسلط بر این اقیانوس برخوردار است. در این چارچوب، حضور نیروی دریایی و ایجاد پایگاه های نظامی در این منطقه نقش غیر قابل انکاری در حفظ سلطه جهانی غرب دارد.

تنگه باب المندب از لحاظ اقتصادی نیز اهمیت ویژه ای برای غرب دارد. به همین دلیل یکی از اهداف غرب در حمایت از تجاوز نظامی عربستان سعودی به یمن را باید در اهمیت این تنگه در انتقال نفت و کالا در مسیر شرق و غرب دانست. این تنگه یک مسیر استراتژیک برای انتقال نفت و گاز خلیج فارس، و تردد کشتی های حامل انرژی به اروپا و شمال آفریقا است. میزان نفت خامی که از این تنگه به صورت روزانه عبور می کند در سال های اخیر در حال افزایش بوده است و از 2.7 میلیون بشکه نفت در سال 2009 به 3.8 میلیون بشکه در سال 2013 رسیده است. در فاصله سال 2013 تا 2014به دلیل افزایش تولید نفت عراق و صادرات آن به اروپا، تجارت در تنگه باباب المندب 20 درصد افزایش یافته است.

می‌توان گفت تجاوز سبعانه رژیم سعودی به یمن در چهارچوب منافع ژئوپلیتیکی غرب به ویژه آمریکا قرار دارد و به همین دلیل علیرغم گذشت چندین ماه از این تجاوز وحشیانه، حمایت های آمریکا و برخی از کشورهای اروپایی از رژیم ریاض همچنان ادامه دارد. رسانه های غربی نیز با سانسور جنایات عربستان سعودی، تلاش می کنند با شگردهای مختلفی نظیر متهم کردن جنبش مردمی انصارالله به انحصار طلبی و نقض قطعنامه شورای امنیت، تجاوزهای نظامی عربستان را توجیه کنند. واقعیت این است که پیروزی جنبش مردمی انصارالله و تقویت بیداری اسلامی در یمن، هر چه بیشتر موازنه منطقه ای را به نفع جریان مقاومت و در رأس آن ایران تغییر می دهد. همین موضوع موجب نگرانی آمریکا شده و این کشور با نادیده گرفتن بدیهی ترین شعار های حقوق بشر، از تجاوز نظامی رژیم عربستان سعودی به یمن حمایت می کند.

در عین حال سودهای کلان ناشی از فروش حجم گسترده از تسلیحات به عربستان سعودی، نیز در حمایت آمریکا و برخی از کشورهای اروپایی از تجاوز نظامی رژیم آل سعود به یمن نقش دارد. امریکا طی دهه های اخیر با ایجاد و دامن زدن به سیاست ایران هراسی، قراردادهای کلان تسلیحاتی با رژیم های مرتجع عربی امضاء کرده است، تجاوز نظامی عربستان سعودی به یمن، موجب خریدهای تسلیحاتی جدید این رژیم از شرکت های نظامی آمریکا و برخی از کشورهای اروپایی شده است.