IRIB World Service

پژوهش" فروش نفت کردستان عراق به ترکیه و تأثیر آن در تجزیه عراق " در بهمن ماه سال جاری توسط واحد پژوهش‌های کاربردی برون مرزی منتشر شد.

در چکیده این پژوهش می خوانیم:

    پس از اشغال عراق توسط امریکا در سال 2003 ، که یکی از تبعات آن تغییر قانون اساسی این کشور و  تشکیل اقلیم کردستان می باشد، موضوع قراردادها و درآمدهای نفتی به یکی از اختلافات دولت مرکزی بغداد و اقلیم کردستان تبدیل شده است.

اقلیم کردستان عراق دهها قرارداد نفتی با شرکت های بین المللی و نیز ترکیه ای امضاء کرده است که مجوز دولت مرکزی بغداد را ندارد.

بر اساس قانون اساسی عراق، تمامی قراردادهای نفتی باید توسط دولت مرکزی بغداد امضاء گردد، همچنین درچارچوب قانون اساسی 17 درصد از کل درآمدهای فروش نفت عراق به این اقلیم پرداخت می گردد. اما اقلیم کردستان با دادن امتیازات ویژه به شرکت های نفتی، پای آنها را به این منطقه باز کرده است.

در این روند ترکیه نقش بارزی ایفاء می کند، چرا که موقعیت ژئوپلیتیکی اقلیم کردستان عراق به نحوی است که بخش اعظم صادرت نفت عراق و اقلیم چه از طریق خطوط لوله و چه با تانکرها، با استفاده از خاک ترکیه و بنادر جیهان و مرسین صورت می گیرد.

از فوریه 2014 اقلیم کردستان انتقال نفت به ترکیه را از طریق خط لوله آغاز کرده است. ترکیه بویژه از سال 2008 با اهداف مختلف اقتصادی، سیاسی، امنیتی و انرژی به دنبال تقویت مناسبات با اقلیم کردستان است، 

در چنین شرایطی این سوال مطرح می‌شود که دولت آنکارا چگونه میان تأمین منافع انرژی و اقتصادی خود با اقليم كردستان عراق و احتمال اینکه این مسئله به احتمال جدایی اقلیم كردستان و تجزیه عراق و تسری آن به مناطق کردنشین ترکیه منجر شود، تعادل برقرار خواهد کرد؟

بنظر می رسد ترکیه برای جلوگیری از جدایی مناطق کردنشین خود، از یک طرف با کردها از جمله پ ک ک وارد مذاکرات صلح شده و شروع به اصلاحاتی درجهت اعطاء حقوق فرهنگی و اجتماعی به کردها کرده است، بموازات آن آنکارا تلاش دارد با پیوند روابط با اقلیم کردستان از عدم حمایت و تحریک آنها نسبت به کردهای ترکیه اطمینان یافته و آنها را در پروسه خلع سلاح پ ک ک همراه و متعهد گرداند.

در این میان توافقنامه 2 دسامبر 2014 میان بغداد و اربیل برای حل اختلافات نفتی نشان می دهد که عوامل مختلفی نظیر تأثیرگذار بودن شکایتهای بغداد علیه قراردادهای نفتی یکجانبه اقلیم کردستان که گهگاه منجر به توقیف نفت صادراتی اقلیم شده است، همچنین حملات داعش به عراق و ضرورت همکاری بغداد و اربیل برای دفع تهدید مشترک، رویکرد مشترک ایران، عراق، سوریه علیه تجزیه طلبی در منطقه، بهمراه مشارکت کردها در حاکمیت عراق باعث شده است که  دورنمای تأثیر اهرم نفت بر تجزیه اقلیم کردستان عراق کمرنگ شود.ضمن اینکه توافقنامه مذکور زمینه بهره برداری ترکیه از اختلافات نفتی عراق و اقلیم کردستان عراق را کاهش می دهد .

واژگان کلیدی: کردستان عراق، عراق، نفت، تجزیه، ترکیه.