IRIB World Service

در قسمت پنجم از برنامه " نقض حقوق کارگران خارجی در کشورهای شورای همکاری خلیج فارس " وضعیت کارگران خارجی در امارات، بحرین، کویت و قطر بررسی خواهد شد.

مشابه آنچه در گفتارهای پیشین درباره وضعیت کارگران خارجی در عربستان سعودی بیان شد، یکی از مهم‌ترین حقوق این کارگران که در سایر کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس نیز نقض می‌شود، حق شکایت از کارفرمایان است. با وجود اینکه کارگران خارجی در این کشورها عموما در شرایط نامناسبی کار و زندگی می‌کنند، اما هراس از پیامدهای شکایت، سبب می‌شود که به محاکم قضایی مراجعه نکنند. بویژه که در صورت مراجعه نیز، این محاکم معمولا به سود کارفرمایان رای می دهند.

به گزارش برخی سازمان‌های مدافع حقوق بشر، شکایت یک کارگر مهاجر از بدرفتاری کارفرما یا شرایط کاری‌اش در کشورهای عربی حاشیه جنوبی خلیج فارس،  به قیمت تمام زندگی او تمام خواهد شد. «سارا ویلتسون» یکی از حقوقدانان دیده بان حقوق بشر در این خصوص می گوید: " با شکایت کارگر خارجی از کارفرما، کارگر هم کارش و هم حق زندگی در کشور محل کارش را از دست می‌دهد. زیرا اجازه اقامت او به کارفرما مربوط می‌شود و بدون این اجازه، او حق اقامت و انتخاب کار دیگر را ندارد».

                                                                                    (موسیقی مناسب فاصله)

گوینده 1:

براین اساس، بطور مثال در امارات متحده عربی، دولت ممکن است اجازه کار و اقامت کارگران خارجی فاقد کارفرما را لغو کند، یا کارگرانی را که برای بیش از 7 روز بدون دلیل موجه از نظر کارفرما غیبت کنند، اخراج نماید و یا ورود آنها به این کشور را به مدت یک سال ممنوع کند.

در امارات متحده عربی، وضعیت کارگران خارجی عموما بسیار اسفناک است. تقریباً تمامی این کارگران در کارهای سخت و کم درآمد در بخش های ساخت و ساز و خدمات با کمترین امکانات رفاهی و بهداشتی به کار گرفته می شوند و انتخاب دیگری ندارند.

این کارگران که نقش اساسی در آبادانی و عمران امارات متحده عربی داشته‌اند، امروزه در شیخ نشین هایی نظیر دوبی در اردوگاه‌های غیربهداشتی در شرایط سخت زندگی می‌کنند. کار طاقت‌ فرسا، دستمزد ناکافی یا حتی پرداخت نشده، سوء رفتار، سوء تغذیه و تعرض جنسی به زنان، از جمله مشکلات کارگران مهاجر در امارات متحده عربی به شمار می روند.

گوینده 2:

در بحرین، وضعیت کارگران خارجی کم و بیش مشابه وضعیت این کارگران در عربستان سعودی است. کارفرمایان در این کشور نیز، برای وادار کردن کارگران خارجی به  پذیرش شروط غیرانسانی، در اقدامات لازم برای اخذ کارت‌های اقامت یا پرداخت حقوق آنها به طور عمدی تعلل می‌کنند. آنها همچنین این کارگران را به اخراج از کشور تهدید می‌کنند. بسیاری از این کارگران، حق کار و اقامت خود را به دلایلی که به آنها مربوط نمی‌شود، از دست داده‌اند. سهل‌انگاری یا تعلل عمدی افرادی که کفالت کارگران  خارجی را برعهده دارند، در تمدید کارت‌های اقامت و مجوزهای قانونی اشتغال آنها، از جمله این دلایل به شمار می‌روند. دیده‌بان حقوق بشر اروپا – مدیترانه و سازمان های مشابه، بارها بر ضرورت لغومکانیزم کفالت در کشورهای شورای همکاری خلیج فارس تاکید کرده و خواهان فعال‌سازی مکانیزم شکایت بی دردسر کارگران خارجی و محاکمه و مجازات غیرجانبدارانه کارفرمایان مقصر و مجرم در این کشورها شده اند. اما به این درخواست ها پاسخ مثبت و روشنی داده نشده است.

در بحرین علاوه بر تبعیض رایج میان کارگران بومی و خارجی، در میان کارگران خارجی نیز تبعیض وجود دارد. بطوریکه، کارگران خارجی عرب از وضعیت به مراتب بهتری نسبت کارگران کشورهای شرق و جنوب آسیا برخوردار هستند. برای مثال، در حالی که تنها 4 درصد مهاجران آسیایی غیرعرب شانس دستیابی به شغل‌های مدیریتی را دارند، برای مهاجران عرب این شانس بیش از 18 درصد است. این در حالی است حتی در میان اتباع بحرینی نیز، تبعیض وجود دارد و شیعیان از تصدی مشاغل عالی و پست های کلیدی دولتی محروم می شوند.

در قطر نیز، کارگران خارجی وضعیت وضعیت چندان مطلوبی ندارند. شمار قابل توجهی از این کارگران در اردوگاه‌های کارگری نامناسب از نظر حداقل استانداردهای معیشتی و بهداشتی به سر ‌می‌برند و سختی شرایط کار و حوادث مختلف در کارگاه ها نیز موجب شده است تا سالانه صدها تن از آن ها جان خود را از دست بدهند.

طبق گزارش فدراسیون بین‌المللی اتحادیه‌های کارگری، هر ساله، دست‌کم 400 کارگر مهاجر در قطر کشته می‌شوند.

شمار زیادی از این کارگران، در شرایط بسیار بد و خطرناک در ساخت زیربناها و تاسیسات لازم برای برگزاری مسابقات جام جهانی فوتبال 2022م  در قطر به کار گرفته شده اند که تعداد قابل توجهی از آنان تاکنون در حوادث مختلف هنگام کار جان خود را از دست داده‌اند.

گوینده 2:

در قطر همچنین، سوءاستفاده های کارفرمایان از نظام کفالت با اقداماتی نظیر ضبط گذرنامه و تعویقهای چندماهه در پرداخت حقوق کارگران، از جمله  شرایط غیرانسانی حاکم بر کار و زندگی کارگران خارجی است. متوسط ماهانه خالص دستمزد کارگران خارجی در قطر پس از کسر هزینه های گران برای مسکن بی کیفیت  و مالیات از آنها، رقم ناچیز 275 دلار است.  دستمزد کارگرانی که به عنوان خدمتکار  نزد خانواده‌های قطری مشغول به کار هستند، از این مبلغ هم کمتر است. این درحالی است که ساعات کار کارگران خارجی در قطر اغلب به  16 تا 18 ساعت در شبانه روز بالغ می شود. تحت این شرایط ناعادلانه، بیشتر کارگران خارجی در قطر حتی قرارداد کتبی استخدام هم ندارند و کارفرمایان فقط به توافق شفاهی با آنان اکتفا می‌کنند. دشواری شرایط کار، طولانی بودن ساعات کار، دستمزدهای ناچیز، خشونت کارفرمایان، کار اجباری، خوابگاه‌های پر جمعیت و فاقد امکانات بهداشتی و محدودیت های تامین آب آشامیدنی سالم و تغذیه مناسب، سبب شده است تا برخی رسانه ها و ناظران جهانی در توصیف وضعیت کارگران خارجی در قطر، از تعبیراتی چون «بردگان عصر سرمایه» استفاده کنند.

در کویت همانند دیگر کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس، وضعیت کارگران خارجی فاصله زیادی با وضعیت مطلوب براساس استانداردهای جهانی دارد. در این کشور نیز نوعی تبعیض یا « آپارتاید کاری Work Apartheid » میان اتباع کویتی و کارگران خارجی وجود دارد. اتباع کویتی که تمایلی به اشتغال در کارهای سخت  و یا  "پایین رتبه" در بخش های صنعت، کشاورزی و خدمات ندارند بیشتر در مشاغل دولتی و مدیریتی به کار گرفته می‌شوند، اما کارگران خارجی سهم اندکی در مشاغل دولتی می یابند. برای مثال در سالهای اخیر، زندگی بیش از 43 درصد از اتباع خارجی که کل جمعیت شان به بیش از دو برابر اتباع کویتی بالغ می شود، وابسته به اشتغال در بخش کشاورزی و شیلات کویت بوده است، درحالی که اشتغال تنها حدود 5 درصد از کویتی ها وابسته به این بخش بوده است.

البته در همین خصوص، نباید از نظر دور داشت که کارفرمایان و شرکت‌های بخش خصوصی نیز به دلیل هزینه بالای حقوق اتباع کویتی مایل به استخدام آنها نبوده اند و همواره استخدام کم هزینه کارگران خارجی را ترجیح داده اند. با وجود این، این کارگران هیچگاه از بدرفتاری و خشونت کارفرمایان خود مصون نبوده اند.

بطور مثال، بدرفتاری و خشونت کارفرمایان کویتی با کارگران فیلیپینی در سالهای اخیر بارها سبب اعتراض‌ گسترده مردم در فیلیپین و حتی تنش های فزاینده در روابط دو کشور شده است. تا جاییکه، چند سال پیش دولت فیلیپین ابتدا سفر کارگران این کشور به کویت را موقتا ممنوع کرد و در آوریل 2018م نیز "رودریگو دوترته Rodrigo Duterte " رئیس جمهوری فیلیپین طی دستوری، از دایمی شدن این ممنوعیت خبر داد.