IRIB World Service

در قسمت دهم و آخرين قسمت از مجموعه ترامپ و مذاکرات هسته ای با کره، پایان ماه عسل کیم و ترامپ و سناریوهای محتمل در مورد آینده تحولات شبه جزیره کره، بررسی خواهد شد.

در حال حاضر به نظر می رسد با پایان ماه عسل دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا و کیم جونگ اون رهبر کره شمالی، دو طرف رفتاری را در پیش گرفته اند که می تواند شرایط را به قبل از دیدار آنان در سنگاپور بر گرداند. از نوامبر سال ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۹ کره شمالی هیچ آزمایش موشک قاره پیما انجام نداد که ترامپ آنرا موفقیتی مهم برای دیپلماسی مبتنی بر گفتگوی خود  با کیم جونگ اون رهبر این کشور تلقی می کند. این در حالی است که پیونگ یانگ از این گفتگوها هیچ امتیاز و موفقیتی را برای خود نمی بیند و تنها این ترامپ است که با عکس های یادگاری با رهبر کره شمالی خود را پیروز میدان بحران شبه جزیره کره می داند. وی ادعا می کند  موفق به مهار آزمایش های هسته ای و موشکی پیونگ یانگ شده است. از اینرو مقامات کره شمالی  انتقاد از عملکرد و رفتار ترامپ در قبال ان کشور را آغاز کرده اند و"کیم سونگ " نماینده کره شمالی  در سازمان ملل در سال 2019 اعلام کرد موضوع خلع سلاح هسته ای از میز مذاکره با آمریکا حذف شده است و مذاکرات طولانی با آمریکا دیگر لزومی ندارد. آزمایش موشکی سال 2019 کره شمالی واکنش جدی پیونگ یانگ به بی توجهی کاخ سفید به تحولات شبه جزیره کره محسوب می شود.

از سوی دیگر بحران شبه جزیره کره از اوایل دهه 50 میلادی همواره تحت تاثیر تنش های آمریکا و چین قرار داشته و اکنون نیز با تشدید تنش های تجاری و سیاسی  میان واشنگتن و پکن ، بحران شبه جزیره کره همچنان با بلاتکلیفی روبرو است. مخالفت های جدی در آمریکا با دادن هر گونه امتیاز به کره شمالی باعث شد  ترامپ نتواند دوستی خود را با کیم مطابق با خواست پیونگ یانگ ادامه دهد. زیرا وی تصور می کند که رئیس جمهوری آمریکا اختیار و توانایی لازم را برای دادن امتیاز به کره شمالی  ندارد. روند تاریخی نقض  قراردادها و معاهدات آمریکا نشان می دهد که کاخ سفید با اقدامات غیر حقوقی و غیر اصولی اش آنها را به شکست کشانده است که در همین راستا توافق های صورت گرفته در چارچوب مذاکرات شش جانبه حل بحران کره شمالی در سال 2007 قابل توجه است.

کره شمالی که دیدار کیم جونگ اون و دونالد ترامپ  را موفقیتی برای دیپلماسی جهانی خود تصور می کرد اکنون دریافته است که با تعهد خود برای خلع سلاح هسته ای صرفا موفقیت مهمی را نصیب ترامپ کرده است . کره شمالی اکنون می کوشد با به چالش کشیدن وی در صحنه جهانی کاخ سفید را مسبب شکست تلاش های صلح طلبانه پیونگ یانگ نشان دهد و هر گونه توافق احتمالی با رئیس جمهوری آمریکا پیش از به دست آوردن امتیازات مورد نظر را ابطال نماید. کره شمالی با انجام آزمایش موشکی که ابهام جدی در نوع و ماهیت آن وجود دارد به آمریکا بخصوص ترامپ گوشزد کرد که هر لحظه ممکن است فضای حاکم بر روابط واشنگتن - پیونگ یانگ به وضعیت قبل از دیدار سران برگردد. کره شمالی نیاز ترامپ به بهره برداری از هر گونه دستاورد در سیاست خارجی و بحران های منطقه ای را در انتخابات 2020  فرصت مناسبی برای تحت فشار قرار دادن وی جهت گرفتن هر گونه امتیاز احتمالی می داند.

پایان ماه عسل رهبران آمریکا و کره شمالی به معنای بی تعهدی واشنگتن برای حل بحران شبه جزیره کره براساس سیاست برد – برد است. کره شمالی از مذاکره با آمریکا انتظارات مهمی همچون لغو قطعنامه های شورای امنیت ضد پیونگ یانگ و پایان دادن به تحریم ها را دارد. به همین دلیل اگر چه رئیس جمهوری آمریکا ادعا می کند به توافقات مهمی  همچون خلع سلاح با رهبر کره شمالی دست یافته است اما از دیدگاه کیم، ترامپ بایستی به انتظارات و خواسته های پیونگ یانگ هم پاسخ مثبت بدهد.

به‌ طور کلی با توجه به ماهیت بحران‌ها در شرق آسیا از جمله بحران شبه جزیره کره، امید به حل قطعی آن‌ ها به ویژه در دوران ریاست جمهوری ترامپ چندان واقع‌ بینانه نیست. بر این اساس  حفظ وضع موجود به نفع بازیگران منطقه ای و بین المللی است. لذا می‌توان گفت که تا پیش از پایان دوره اول ریاست جمهوری ترامپ در سال 2020، محتمل‌ ترین رخداد، ادامه وضع موجود است. به اعتقاد دکتر امیدی تحلیلگر مسایل بین المللی در تهران، ترامپ در پی تنش و جنگ با کره شمالی نیست و شرایط به‌ صورت کنونی ادامه خواهد داشت. به عبارت دیگر، در صورت یک تفاهم محرمانه، شفاهی و سطح بالا، کماکان کره شمالی از آزمایش اتمی و موشک‌ های قاره‌ پیمای بالستیک اجتناب خواهد کرد و آمریکا نیز آزمایشات موشکی کوتاه برد و میان برد پیونگ‌ یانگ را نادیده خواهد گرفت. تحریم‌ها لغو نخواهند شد، اما ممکن است همانند شرایط موجود، اجرای آن‌ ها با اغماض همراه شود.

این بدان معنا است که  دیپلماسی برای کمک به حل بحران شبه جزیره کره همچنان مورد توجه طرفین خواهد بود.  اگر چه  منجر به خلع سلاح اتمی و موشکی کره شمالی نخواهد شد. در این شرایط استفاده بازیگران از اهرم ها و ابزارهای مختلف  برای اعمال فشار بر یکدیگر همچنان مورد توجه خواهد بود. دکتر وفایی کارشناس ایرانی مسایل شرق آسیا می گوید با توجه به بحران تایوان، هنگ کنگ و جنگ تجاری واشنگتن و پکن، چین نیز به عنوان یکی از بازیگران تاثیر گذار در بحران کره شمالی، برای حل آن با آمریکا همکاری نخواهد کرد تا همچنان ابزار فشاری علیه واشنگتن داشته باشد. همان گونه که گفته شد سناریوی مطلوب و قابل دسترس برای آمریکا در ارتباط با کره شمالی تا پایان سال  2020، توقف آزمایش موشک‌ های قاره‌ پیما و اتمی این کشور است. البته این سناریو از دید بسیاری از تحلیل گران در آمریکا، وضعیت مطلوبی نیست. زیرا باعث می شود آمریکا به‌ صورت دوفاکتو توان اتمی و موشکی کره شمالی را به رسمیت بشناسد.

برای کره شمالی و کره جنوبی بهترین سناریو وحدت است. اما به گفته کارشناسان بسیار بعید به نظر می رسد  تا 50 سال آینده این گزینه محقق شود. زیرا دو کره، گروگان سیاست قدرت‌ های بزرگ هستند. سناریوی مطلوب برای کیم جونگ اون رهبر کره شمالی ادامه مذاکرات با رئیس جمهوری آمریکا بدون دادن امتیاز جدی است. زیرا ادامه مذاکرات ضمن تغییر چهره کره شمالی، موجب می شود جهان به کیم به‌ عنوان رهبر یک کشور اتمی و صلح طلب بنگرد. یک سناریو بدبینانه  نیز از سوی برخی از کارشناسان مطرح است و آن اینکه، کیم جونگ اون یا دونالد ترامپ ممکن است اقدامات غیر قابل تصوری انجام دهند و آغازگر جنگ در منطقه باشند. بدیهی است هر اقدامی در نزدیکی مرز کره شمالی می‌تواند تهدیدی علیه منافع پیونگ‌ یانگ محسوب شده و احتمال حمله کره شمالی را به جزیره گوام را که پایگاه آمریکا در آن قرار دارد و یا پایگاه های این کشور در کره جنوبی و ژاپن را افزایش دهد.

دو بازیگر مهم دیگر یعنی چین و روسیه، به شدت مخالف تنش نظامی و احتمال جنگ در شبه جزیره کره  هستند. سیاست‌ دولت  چین در این خصوص همچنان ترکیبی از ایفای نقش مستقل و بهره‌ برداری از بحران کره شمالی در برابر آمریکا خواهد بود. مورتون کاپلان نویسنده و تئوریسین روابط بین الملل معتقد است چین بزرگ‌ ترین شریک تجاری و متحد کره شمالی است و این کشور اهرم بزرگ و بالقوه‌ای برای پکن  محسوب می‌شود. چین با تضعیف کره شمالی چه از طریق زور و اجبار یا از بین بردن سلاح‌ های هسته‌ای آن مخالف است با توجه به اینکه  حضور نظامی آمریکا در کره جنوبی و ژاپن و همچنین آبهای پیرامونی آنها، منافع حیاتی پکن  در دریای جنوبی چین و تنگه تایوان را به خطر می اندازد. حفظ کره شمالی برای دولت پکن بسیار مهم است. ژاپن نیز که از پیامدهای سیاست های تهاجمی دونالد ترامپ ضد کره شمالی نگرانی دارد، خواستار ایفای نقش سازنده چین در شورای امنیت سازمان ملل برای حل بحران شبه جزیره کره است.