IRIB World Service

در قسمت نهم از مجموعه ترامپ و مذاکرات هسته ای با کره، بحران شبه جزیره کره از دیدگاه اندیشکده ها و صاحبنظران، بررسی خواهد شد.

اندیشکده چتم هاوس (chatham house) انگلستان در ارزیابی بیانیه نشست سران آمریکا و کره شمالی در سنگاپور در سال ۲۰۱۹ ،معنای خلع سلاح توافق شده میان دو طرف را مبهم تلقی کرده و معتقد است اگر موفقیت از نظر محتوا تعریف شود، این نشست شکست خورده است. با وجود این، چتم هاوس  دیدار رهبران آمریکا و کره شمالی را گامی به جلو دانسته  و توصیه کرده است که آمریکا باید به ملاقات و مذاکره با دشمنان خود ادامه بدهد. از دیدگاه اندیشکده چتم هاوس، ترامپ تنها از طریق ارتباط مستقیم می‌تواند واضح‌ ترین تصویر از طرز فکر و انگیزه‌ های یک رهبر مخالف را دریافت کند و دو طرف صداقت و اعتماد به یکدیگر را آزمایش کنند.

اندیشکده آمریکایی بروکینگز (borokings) در مطلبی مدعی شده است شکست نشست دوم ترامپ و کیم در  اواخر ماه فوریه سال 2019 در هانوی ویتنام، به نفع رهبر کره شمالی بود تا با خرید زمان برای ارتقا  توان سلاح های هسته ای خود تلاش کند. از دیدگاه اندیشکده شورای روابط خارجی آمریکا نیز، این دیدار در حالی صورت گرفت که  یک راهبرد مشخص و جامعی در قبال پیونگ یانگ در واشنگتن وجود ندارد. این بدان معنا است که اعلام روابط دوستانه ترامپ با کیم، به زعم ترامپ ماهیت روابط خصمانه و اسف بار بین آمریکا و کره شمالی را تغییر نمی‌دهد. اندیشکده «مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی» آمریکا هم بر این باور است کره شمالی موشک‌های بالستیک میان‌ بردی را در اختیار دارد که قابلیت هدف قرار دادن نیمی از ژاپن و تمامی کره جنوبی را دارند و بایستی با احتیاط بیشتر با آن روبرو شد.

اندیشکده چینی «موسسه روابط بین‌الملل معاصر چین» (China Institutes of Contemporary International Relations ) نیز در یکی از گزارش‌های سال 2019 خود اعلام کرد : برای آینده قابل پیش‌ بینی، ایالات‌متحده و کره شمالی ازرسیدن به توافق معنادار دور هستند و اوضاع هسته‌ ای در شبه‌ جزیره کره نامشخص است. از منظر اندیشکده‌ های روسیه، بحران شبه جزیره کره و  موضوع هسته ای کره شمالی، یکی از نقاط حیاتی روابط  مسکو با ایالات‌ متحده است. از اینرو، روسیه باید تلاش کند احتمال رویارویی نظامی احتمالی میان واشنگتن و پیونگ یانگ را کاهش دهد و از ایالات‌ متحده بخواهد  در اسرع وقت در گفتگوی مستقیم با کره شمالی شرکت کند.

«گئورگی تولو رایا»(georgy toloraya) از پژوهشگران موسسه «شورای امور بین‌الملل روسیه» معتقد است  تمام تلاش ایالات‌ متحده در ارتباط با چین و روسیه، مجبور کردن آنها به انجام اقدامات قاطع‌ تری علیه پیونگ‌ یانگ است که پکن و مسکو نیز توجه چندانی  به آن ندارند. آنچه مسلم است اگر چین به دلیل اصرار ایالات‌ متحده از کره شمالی دست بکشد، نه تنها جایگاه اش در میان کشورهای دوست و غیرمتعهد به شدت آسیب خواهد خورد بلکه امنیت خود را نیز در خطر قرار خواهد داد. از دیدگاه اندیشکده کره‌ای موسسه شرق آسیا (EAST ASIA INSTITUTE )، پیشرفت روابط بین کره شمالی و ژاپن، دیگر تابعی از روابط دو کره نیست. در صورت ادامه تنش بین کره جنوبی و ژاپن بر سر مسائل اقتصادی، اگر روابط ژاپن و کره شمالی بهبود یابد، کره جنوبی تنها خواهد ماند.

رسانه‌ های آمریکایی معتقدند تقویم انتخابات ایالات‌ متحده می‌تواند یک عامل اصلی در تعیین دامنه و زمان  بالقوه برای توافق احتمالی در مورد برنامه هسته‌ ای کره شمالی باشد. دولت ترامپ احتمالاً محاسبه می‌ کند که دستیابی به این توافق چگونه می‌ تواند به تقویت شانس وی برای انتخاب مجدد در سال 2020 کمک کند. در داخل آمریکا نیز رسانه‌ های وابسته به حزب دموکرات، دیدار ترامپ با کیم در سنگاپور و هانوی در سال ۲۰۱۹ را صرفاً یک عکس یادگاری بدون هر گونه نتیجه ای ملموس دانسته اند که فقط منتج به مشروعیت رئیس کره شمالی شده است. از اینرو  رسانه‌ ها و اندیشکده‌ های وابسته به دمکرات های آمریکا با اشاره به هدف و ماهیت دیدار ترامپ با رهبر کره شمالی اعلام کردند که رئیس جمهوری آمریکا نتوانست هدف عالی این کشور یعنی خلع سلاح هسته ای کره شمالی را محقق کند.

نظرسنجی‌ ها در آمریکا نیز سیگنال روشنی را به ترامپ ارسال می‌ کنند. آمریکایی‌ ها مشتاق اقدام نظامی برای پایان دادن به بن بست کره شمالی نیستند و از سیاست تندروانه حمایت نمی‌ کنند. نظرسنجی‌ ها حکایت از آن دارند که اکثریت قاطع یعنی 62 درصد از آمریکایی‌ ها و 55 درصد از مردم کره جنوبی، حتی در صورتی که کره شمالی برنامه هسته‌ای‌ را متوقف نکند، ترجیح می‌دهند روابط دیپلماتیک ادامه داشته باشد.  یکی از  وعده های تبلیغاتی ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۶ ، این بود که مسئله کره شمالی را حل کرده و مانع از آزمایش موشک‌ های بالستیک این کشور خواهد شد. اکنون امریکا در شرایطی به انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۰ نزدیک می شود که بدلیل رویکرد سلطه طلبانه این کشور، اوضاع شبه جزیره کره متشنج تر شده است و علاوه بر تداوم آزمایش های کره شمالی، روابط  دو کره بحرانی تر شده است.

دکتر زینب قاسمی کارشناس مسایل سیاسی در ایران در مورد تضاد بین افکار عمومی و جامعه نخبگان آمریکا در خصوص کره شمالی معتقد است: «داده‌های نظرسنجی حاکی از تعارض شدید بین جامعه خبره و افکار عمومی ایالات‌ متحده در مورد سیاست ترامپ در قبال کره شمالی است. در نظر افکار عمومی آمریکا، سیاست ترامپ در مهار کره شمالی تا سال ۲۰۱۹حدودی موفق بوده است. این در حالی است که  از دیدگاه دموکرات‌ ها و بسیاری از کارشناسان در آمریکا ترامپ توانسته با اقناع «تبلیغاتی» افکار عمومی این کشور را تحت تأثیر قرار دهد. بر این اساس، در ماه های باقی مانده تا انتخابات آمریکا در صورتی که کره شمالی بار دیگر به آزمایش اتمی جدید بزند افکار عمومی آمریکا درباره عملکرد ترامپ در این خصوص به شدت منفی خواهد شد. 

این در حالی است که از دیدگاه برخی تحلیل گران در آمریکا، عامل کره شمالی در انتخابات 2020 آمریکا، حتی  به شرط ادامه شرایط کنونی و محافظه‌ کاری ترامپ، نیز تأثیر عینی و عملی نخواهد داشت و توجه مردم آمریکا در انتخابات ، معطوف به مسائلی همچون اقتصاد و مقابله با نژادپرستی و تبعیض است. ضمنا اگر بتوان رویکرد فعلی ترامپ را خویشتنداری نامید، پس از انتخابات، احتمال افزایش فشار و تنش با کره شمالی از سوی آمریکا وجود دارد.

دکتر باقری کارشناس ایرانی مسایل شبه جزیره کره معتقد است ترامپ در عمل الگوی هویج و چماق را ضد کره شمالی دنبال می‌کند. اما در حال حاضر او مایل است به طرفدارانش بگوید که مذاکره کننده ماهری است و تاکنون در خصوص کره شمالی موفقیت داشته است. پس سعی نمی‌کند پیونگ یانگ را تحریک کند، حداقل تا پیش از برگزاری انتخابات 2020. ترجیح ترامپ این است که مدت باقی مانده را با اتخاذ موضع نرم ادامه دهد وحتی  اگر ازمایش  نظامی از سوی کره شمالی انجام شود با واکنش یا تحریمی خفیف آن را پاسخ گوید.از دیدگاه ترامپ  برای مردم آمریکا در انتخابات همین قدر که نشان داده شود این کشور به روزهای اوج خود برگشته و همه چیز را تحت کنترل دارد، کافی است.

افکار عمومی در آمریکا دوست دارند ببینند رئیس جمهور مقتدری دارند که می‌تواند سایر کشورها را مجاب سازد آنچه او می‌گوید انجام دهند. پس اگر کره شمالی سیاستی محتاطانه  یعنی پرهیز از تنش منطقه‌ ای و حرکت به سوی سازش با کره جنوبی را ادامه دهد بهترین کمک را به ترامپ برای پیروزی در انتخابات کرده است اما تحولات جاری در شبه جزیره کره به نفع ترامپ پیش نمی رود. دکتر قاسم ترابی کارشناس مسایل بین المللی در تهران اعتقاد دارد سیاست ترامپ در قبال کره شمالی تاکنون نمایشی از دیپلماسی بوده است. ترامپ در تلاش است که این نمایش ها را موفقیتی برای دولت خود نشان دهد. حتی اگر ترامپ در دوره دوم هم انتخاب شود بعید است بتواند تغییر اساسی در سیاست خود در قبال پیونگ یانگ ایجاد کند.

از دیدگاه دکتر اردستانی کارشناس مسایل بین المللی در تهران، آمریکا در دوره ترامپ نیز در پی یک پروسه منتهی به خلع سلاح اتمی، موشکی و غیرقابل برگشت و قابل راستی آزماییِ کامل کره شمالی بوده است. ترامپ گمان می‌ کرد این امر در یک یا دو جلسه دیدار با رئیس کره شمالی، قابل  حصول است  اما این دیدارها  نشان داد که کره شمالی برای تبدیل شدن به  مدل لیبی علاقه ای ندارد و امتیازات اقتصادی، توافق صلح و روابط دیپلماتیک را همزمان با تمایل به خلع سلاح دنبال می‌کند. لذا می توان گفت استراتژی افزایش سطح تنش توسط ترامپ و ایجاد جو هراس به عنوان مقدمه مذاکره، سیاستی بود که از دیدگاه وی برای وادار کردن رهبر کره شمالی برای گفتگوی دوجانبه  نتیجه داد اما عملا نتوانست به کاهش تنش و بحران در شبه جزیره کره کمک کند.