IRIB World Service

در قسمت ششم از مجموعه ترامپ و مذاکرات هسته ای با کره، فراز و نشیب های سیاست های ترامپ علیه کره شمالی، بررسی خواهد شد.

نکته مهم در مورد سنجش راهبرد آمریکا در مورد کره شمالی، وجود اختلاف و تناقض و نوعی عدم هماهنگی در تیم نظامی و سیاست خارجی دولت ترامپ است. منابع رسانه‌ای، بیشتر بر وجود اختلاف تأکید دارند. ترامپ در 8 آگوست 2017 و در واکنش به گزارش روزنامه واشنگتن پست، مبنی بر توانایی حمله اتمی کره شمالی به آمریکا و تهدید این کشور توسط پیونگ‌ یانگ، عبارت «خشم و آتش» (fire and fury )را در توصیف پاسخ آمریکا به کره شمالی به کار برد و سه روز بعد، از آمادگی گزینه‌ های نظامی آمریکا و قفل شدن آن‌ ها بر هدف یعنی کره شمالی سخن گفت. این در حالی بود که  جیمز متیس(James Norman Mattis ) وزیر دفاع قبلی آمریکا در سرمقاله خود در وال استریت ژورنال از «کمپین فشار صلح‌ آمیز آمریکا» سخن می گفت  و همزمان استیو بنن (Steve Bannon ) استراتژیست ارشد کاخ سفید از روی میز بودن هرگونه گزینه نظامی علیه کره شمالی خبر می داد. در همان حال، سیاست های تندروانه تیم ترامپ در قبال پیونگ یانگ نگرانی های امنیتی جهانی را افزایش داد. این نگرانی ها باعث شد که کارشناسان جهانی از جمله ماتیاس دومبینسکی (Matthias dembinski) کارشناس مسایل بین المللی در آلمان هشدار بدهد که  با توجه به خسارت عظیمی که یک جنگ هسته ای احتمالی در شبه جزیره کره برجای خواهد گذاشت آمریکا و کره شمالی بایستی از وخیم تر شدن اوضاع جلوگیری کنند و راه حل معقولی را برای پایان دادن به بحران شبه جزیره کره بیابند. 

«مون جائه این » رئیس جمهور کره جنوبی نیز اعلام کرد هرگونه حمله نظامی به کره شمالی، باید با رضایت و موافقت سئول باشد. در پی افزایش اعتراضات به رویکرد خطرناک کاخ سفید در مقابل کره شمالی، روزنامه نیویورک‌ تایمز در گزارش 28 می 2019 خود خبر داد رئیس جمهور آمریکا از رویکرد جان بولتون مشاور امنیت ملی وقت کاخ سفید در قبال ایران، کره شمالی و ونزوئلا راضی نیست و قصد دارد پیش از آغاز کمپین انتخاباتی خود برای انتخابات ریاست جمهوری 2020 جان بولتون را کنار بگذارد که مدتی بعد آن را عملی کرد. گزارش نیویورک‌ تایمز با عنوان «ترامپ در موضوع کره شمالی، بولتون را کنار زد» به خوبی از اختلافات در هیات حاکمه آمریکا در این خصوص پرده برداشت. لئون پانه تا ( leon paneta ) وزیر دفاع اسبق آمریکا از جمله چهره های تندرو بود که تاکید داشت، سیاست واشنگتن در قبال کره شمالی سیاست سد نفوذ و بازدارندگی است که البته این زیاد راضی کننده نیست اما این چیزی است که واشنگتن باید ادامه دهد بنابراین برای جلوگیری از وقوع جنگ هسته ای ما باید از خودمان مراقبت به خرج دهیم.

به نوشته نیویورک‌ تایمز، ترامپ در سفر سال 2019 خود به ژاپن آشکارا درباره کره شمالی مواضعی گرفت که به‌ طور چشمگیری با رویکرد و مواضع بولتون دراین باره متناقض بود. بولتون آزمایش‌ های موشکی کره شمالی را نقض قطعنامه شورای امنیت دانسته بود، در حالی که ترامپ در ژاپن ضمن کم اهمیت جلوه دادن این اقدام پیونگ‌ یانگ مدعی شد این آزمایش‌ ها ناقض قطعنامه شورای امنیت نیست. در همان حال سایت شبکه خبری CNN در گزارشی در 23 مِی 2019  نوشت که «تنش‌ها بین مایک پامپئو وزیر امور خارجه و جان بولتون مشاور وقت امنیت ملی کاخ سفید به شدت بالا گرفته و این در شرایطی بود که واشنگتن با نگرانی بین‌ المللی در ارتباط با کره شمالی روبرو شده بود. سی ان ان به نقل از منابع خود نوشته بود که «بولتون سعی داشت مانع از گردش اطلاعات در دولت آمریکا شود و حتی در مواردی مثل پرونده کره شمالی تلاش می کرد  با دریافت مستقیم اطلاعات از سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، وزیر خارجه را از روند تصمیم گیری حذف کند. »

علاوه بر اختلافات بولتون و پامپئو در مورد نحوه اجرای سیاست‌ها در قبال کره شمالی، منابع کاخ سفید فاش کردند  که این احساس در دولت وجود داشت که بولتون اهداف خاص خودش را داشته  و حتی در مواردی سیاست‌ ها و اهداف دونالد ترامپ را نیز تضعیف کرده است. این رویکرد موجب خشم و ناراحتی ترامپ نیز شده بود تا حدی که وی، بولتون را مقصر اصلی بن بست ایجاد شده در مذاکرات کره شمالی می‌دانست. اختلافات در کاخ سفید زمانی علنی تر شد که بولتون در دیدار ترامپ با کیم جونگ اون رهبر کره شمالی در مرز دو کره در 30 ژوئن 2019 و همچنین اولین دیدار دو طرف  در سنگاپور در12 ژوئن 2018 حضور نیافت. علاوه بر اختلافات در هیات حاکمه آمریکا، میان دولت ترامپ و کشورهای اروپایی نیز برسر کره شمالی اختلافات جدی وجود دارد. روستیسلاو ایشچنکو (rostislav ishchenko) کارشناس مسایل بین الملل در روسیه معتقد است  کشورهای اروپایی به طور آشکار از سیاست ترامپ در قبال کره شمالی انتقاد می کنند و این برای نخستین بار از جنگ جهانی دوم است که اختلافات میان آمریکا و اروپا بر سر جنگ و صلح نمایان می شود و این اختلافات رو به افزایش است.

دکتر فواد ایزدی کارشناس مسایل بین المللی در تهران نیز بر وجود اختلاف بین مقامات  دولت ترامپ، تأکید دارد و معتقد است دولت ترامپ به‌ طور کلی سه جناح دارد. جناحی که در پی مدیریت اتمی و موشکی کره شمالی است و این کشور را به عنوان یک قدرت  اتمی و موشکی پذیرفته است. این جناح شامل  جمهوری خواهان واقعگرا و چهره‌های امنیتی - اطلاعاتی دموکرات‌ ها که قائل به توافق حداقلی و مدیریت بحران هستند، می شود. جناح دیگر  که هنوز در پی خلع سلاح کامل کره شمالی است که شاخص آن بولتون بود که در اقلیت هستند و جناحی که بین این دو طیف قرار دارد، اما به گروه اول نزدیک‌ تر است که برخی ترامپ را در این جناح قرار می دهند.

در هر حال ، اختلافات ترامپ و بولتون از جمله در موضوع کره شمالی در اواسط سال 2019 به عزل بولتون از سوی ترامپ منجر شد. ترامپ ، بولتون را  به دلیل اظهارات نسنجیده در مقایسه کردن رهبر کره شمالی با سرنوشت قذافی در لیبی، عامل شکست مذاکرات با پیونگ‌ یانگ معرفی کرد. کوروش احمدی، کارشناس سیاسی و عضو سابق نمایندگی ایران در سازمان ملل معتقد است، بولتون مواضعی متفاوت با مواضع ترامپ داشت؛ به این معنی که در ارتباط با اغلب مسائل جاری سیاست خارجی آمریکا تندروتر از ترامپ بود. این اختلاف در مواضع به نحو فزاینده‌ ای رو به افزایش بود. ظاهرا بولتون به تعبیر خودش با «توافقات غیرعاقلانه» با دشمنان آمریکا مخالف بود و ترامپ که در چارچوب وعده های انتخاباتی‌ اش در پی اجتناب از جنگ و کاهش حضور نظامی آمریکا در خارج است، راهی جز اعمال فشارهای غیرنظامی و نیل به توافق از طریق اینگونه فشارها نمی‌بیند. بنابراین هدف نهایی ترامپ که توافق با کشورهایی نظیر کره شمالی است با هدف بولتون که به‌ زانو درآوردن مخالفان و استفاده از نیروی نظامی در صورت لزوم است، در تقابل قرار گرفته بود. این تقابل در ارتباط با توافق امریکا با طالبان و ملاقات با سران آنها اوج گرفت و منجر به عزل بولتون شد. 

در ارزیابی کلی دلایل شکست مذاکرات و توافق‌ های پیشین میان آمریکا و کره شمالی می‌توان به چند عامل اشاره کرد: اول اینکه کره شمالی با توجه به تهدید آمریکا خود را به نیروی بازدارنده اتمی و موشکی نیازمند می داند. عامل دوم اینکه، آمریکا تضمین امنیتی مناسبی به کره شمالی نمی‌دهد و رزمایش‌ هایش با کره جنوبی، احساس تهدید را در پیونگ‌ یانگ افزایش داده است. سوم اینکه هر نوع توافق جامع، باید مورد رضایت همسایگان دو کره نیز باشد. چین و ژاپن در این میان بسیار اهمیت دارند. عامل چهارم اینکه ، خلع سلاح موضوعی پیچیده و پر از جزئیات است. بنابراین  مذاکرات فنی و کارشناسی پیش نیاز مذاکرات سران محسوب می شود که در دوران ترامپ، چنین مذاکراتی وجود نداشته است. نهایتا عامل پنجم اینکه توافقات کلی و شفاهی نیز بسیار آسیب‌ پذیر هستند. کره شمالی هوشمندانه عمل می‌کند. این کشور از تجربیات عراق و لیبی و همچنین بدعهدی آمریکا در مقابل برجام، تجربیات گرانبهایی کسب کرده است و به راحتی به آمریکا اعتماد نخواهد کرد. ویکتور سومسکی ( victor somski) مدیر مرکز آ. سه . آن ، در دانشگاه روابط بین الملل مسکو می گوید همه طرف های غربی و متحدان آنها تلاش می کنند کره شمالی را در گوشه ای  محصور کنند ولی این کارها نتیجه ندارد. زیرا نمی توان همه  امکانات توسعه را از کره شمالی گرفت و اعتماد این کشور را نیز جلب کرد . بنابراین، این کشور به راهی که در پیش گرفته ادامه خواهد داد.