IRIB World Service

در قسمت چهارم از مجموعه متون ترامپ و مذاکرات هسته ای با کره، آزمایش بمب هیدروژنی و تبعات آن، بررسی خواهد شد.

با آزمایش ششمین بمب  اتمی کره شمالی در سوم سپتامبر 2017م، شورای امنیت قطعنامه 9 صفحه‌ای 2375 را با همراهی تمام 15 عضو شورای امنیت از جمله روسیه و چین تصویب کرد. کره شمالی، آزمایش مذکور را آزمایش یک بمب هیدروژنی اعلام کرد. این قطعنامه، فعالیت‌های موشکی و هسته‌ای پیونگ‌یانگ را تهدیدی علیه صلح و امنیت بین‌المللی و نقض جدی قطعنامه‌های پیشین شورای امنیت، توصیف کرد، تحت فصل هفتم منشور و ماده 41 آن صادر شد. پیش‌نویس قطعنامه 2375 اگرچه از سوی آمریکا با هدف قطع کامل صادرات نفت به کره شمالی و قطع کامل شریان حیاتی این کشور ارائه شده بود، اما با مداخله چین و روسیه قدری تعدیل شد. با این حال  این قطعنامه در تداوم قطعنامه 2371، اقتصاد کره شمالی را تقریبا فلج کرد و هرگونه تعامل آن با جهان خارج را به اراده پنهانی چین و روسیه بیش از گذشته وابسته ساخت.

 مفاد کلیدی قطعنامه 2375 عبارت‌اند از:

-کاهش 30 درصدی در نفت صادراتی به کره شمالی، ممنوعیت صادرات گاز طبیعی و میعانات گازی به کره شمالی؛

-ممنوعیت کامل صادرات صنعت نساجی کره شمالی،

-ممانعت از دسترسی دولت کره شمالی به درآمد حدود 100 هزار نفر از شهروندان این کشور که در خارج کار و زندگی می‌کنند.

-ارائه شیوه‌ها و ابزارهای جدید برای ممانعت از صادرات پنهان کره شمالی از طریق دریا. 

-پایان دادن به هر نوع سرمایه‌گذاری مشترک با کره و ممنوعیت انجام چنین سرمایه‌گذاری‌هایی در آینده.

-توقیف دارایی‌های نهادهای کلیدی دولت کره شمالی مانند کمیسیون مرکزی نظامی و نهادهای فرهنگی و ضبط دارایی‌های افراد و نهادهای درگیر در پرونده اتمی و موشکی کره شمالی.

ترامپ در 21 سپتامبر 2017م، با صدور یک فرمان اجرایی، تحریم‌های بیشتری علیه کره شمالی وضع نمود. تا پایان سپتامبر 2017م، درگیری لفظی رئیس جمهور آمریکا و رئیس کره شمالی شدت یافته و حالت شخصی و توهین‌آمیزی گرفته بود. در 26 سپتامبر، هربرت مک‌مستر (Herbert Raymond McMaster )مشاور امنیت ملی وقت کاخ سفید از سخنان دونالد ترامپ در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در مورد احتمال درگیری نظامی با کره شمالی دفاع کرد. او افزود که واشنگتن می‌داند برای حل این مسئله رهیافت ساده‌ای، مانند محاصره کره شمالی و نقطه‌زنی سایت‌های حساس آن کشور، وجود ندارد. وی تأکید کرد گزینه نظامی روی میز است. در 19 اکتبر 2017 هربرت مک‌مستر در سخنان خود در بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها (Foundation for Defense and Democracy )بر لزوم خلع‌سلاح هسته‌ای کره شمالی تأکید کرد و افزود حفظ بازدارندگی اتمی این کشور مورد قبول آمریکا نخواهد بود. پس از ششمین ازمایش اتمی کره شمالی ویپین نارانگ،(v.p.narang) استاد مطالعات سیاسی در دانشگاه «ام آی تی» ماساچوست گفت تاکنون آزمایش های مختلفی از سوی کره شمالی انجام شده است. اما بدترین سناریو انجام یک آزمایش براساس خود اتکایی است. این نوع آزمایش نه تنها می تواند بسیار تحریک کننده باشد؛ بلکه ممکن است پیامدهای ناگواری به بار آورد.

ترامپ در دیدار با آبه شینزو نخست وزیر ژاپن در 6 نوامبر 2017م، در توکیو، سخنرانی در مجلس کره جنوبی (7 نوامبر 2017م) و ملاقات با مون جائه این (8 نوامبر 2017م)؛ بر اهمیت روابط با کره جنوبی و ژاپن، لزوم خلع‌سلاح کره شمالی و شبه‌جزیره کره و مقدم بودن آن بر مذاکرات با پیونگ‌یانگ، تعهد آمریکا برای تأمین تجهیزات دفاعی از جمله دفاع موشکی بالستیک و لزوم همکاری چین و روسیه در این زمینه تأکید کرد. در نوامبر 2017م، نیز آمریکا مجدداً نام کره شمالی را در لیست کشورهای حامی تروریسم وارد کرد. با این تصمیم، تحریم ایالات‌متحده علیه کره شمالی و مقامات و شهروندان آن کشور که مرتبط با تروریسم تشخیص داده شوند شدت گرفت و ترامپ گفت که هدف از این اقدام «وارد کردن حداکثر فشار بر رژیم کره شمالی است». موضوعی که با استقبال کره جنوبی و ژاپن همراه شد.

 در پاسخ، کره شمالی در 29 نوامبر یک موشک قاره‌پیمای بالستیک با برد 13 هزار کیلومتر آزمایش کرد. شورای امنیت نیز این بار در 22 دسامبر 2017م، قطعنامه 2397 را به اتفاق آرا تصویب نمود. طبق این قطعنامه، واردات نفت و فراورده‌های جانبی آن از سوی پیونگ‌یانگ محدودتر شد. از تاریخ تصویب این قطعنامه، کره شمالی تنها اجازه واردات حدود 4 میلیون بشکه نفت خام و حداکثر 500 هزار بشکه فراورده‌های نفتی مانند بنزین و گازوئیل را در سال یافت. طبق متن قطعنامه، مقرر شد صادرات نفت به کره شمالی 90 درصد کاهش یابد و همه اتباع کره شمالی که در خارج از این کشور در حال کار کردن هستند،  ظرف 12 ماه به کره شمالی برگردند.

با توجه به رخدادهای سال اول ریاست جمهوری ترامپ و تشدید تنش میان آمریکا و کره شمالی و افزایش فشار قطعنامه‌های سازمان ملل، می‌توان به اهمیت کره شمالی برای ترامپ پی برد. بر خلاف استراتژی امنیت ملی دولت باراک اوباما در سال 2015 که در آن تنها سه بار و آن هم به‌صورت کلی به مسئله کره شمالی توجه شده بود ، در سند امنیت ملی دولت ترامپ در سال 2017، 16 بار با جزئیات به موضوع کره شمالی و خطر توان اتمی و نظامی آن پرداخته شد. در این  سند بر ضروت اتحاد میان کشورهای شرق آسیا با آمریکا علیه پیونگ‌یانگ تأکید شد. با توجه به صدور قعطنامه‌ها، جنگ لفظی و اسناد امنیت ملی آمریکا درباره کره شمالی، می‌توان نتیجه گرفت که ترامپ در سال 2017م، خواهان تشدید تنش با پیونگ یانگ  بود.

دکتر گوهری کارشناس ایرانی مسایل سیاست بین الملل در ارزیابی سیاست های ترامپ در خصوص کره شمالی براین اعتقاد است که «ترامپ، ایده‌ای ذهنی و حتی دکترینی دارد و آن ایده «تنش‌زایی برای تنش زدایی» است که در موارد متعددی آن را پیگیری می‌کند. منطق شخصیتی وی به‌عنوان تاجر این است که تنش موجود را باید به‌عنوان رئیس جمهور تشدید و سپس حل کند تا پایان آن به نام ترامپ ثبت شود. براساس این دیدگاه می توان گفت ترامپ احساس کرد یک تهدید غیرفوری به نام کره شمالی وجود دارد که می‌تواند با برجسته کردن و سپس حل آن، وجهه و اعتباری برای خود ایجاد نماید. لذا سطح تنش را افزایش داد. کره شمالی نیز پاسخ داد و مجبور بود که پاسخ بدهد. زیرا تحریکات ترامپ باعث احساس تهدید شده بود. کره شمالی نیز از این فرصت استفاده کرد و در پاسخ به بدعهدی های امریکا، بر توانایی نظامی به‌خصوص در حوزه افزایش برد موشک‌های بالستیک قاره‌پیما برای رسیدن به خاک آمریکا، افزود و پس از این قدرت نمایی  بود که آمادگی برای مذاکره را اعلام کرد.

کره شمالی در این مقطع، احساس کرد وارد دوره «مذاکره از سر قدرت» شده است. ترامپ  نیز سطح تنش‌ها را افزایش داده بود و تمرکز رسانه‌ای، خبری و راهبردی را بر کره شمالی قرار داده بود تا به مردم آمریکا پیام بدهد که قرار نیست صرفاً یک مشکل ساده حل شود. بلکه قرار است یک مشکل مهم و چند دهه‌ای که میراث دولت های قبل است توسط ترامپ حل شود. اما این ظاهر ماجرا بود و ترامپ همچنان می دانست که  کره شمالی یک بحران فوری و ضروری نیست. در واقع ترامپ به‌عنوان یک مسئله ساده، تبلیغاتی، انتخاباتی و پرستیژی به این قضیه می نگریست. این در حالی بود که برخلاف ترامپ، کره جنوبی همواره از بالا گرفتن تنش میان واشنگتن و پیونگ یانگ و آزمایش های هسته ای و موشکی کره شمالی احساس خطر جدی کرده است.

کره جنوبی می‌خواهد مسئله را حل نماید، اما ترامپ اجازه این کار را نمی‌دهد و می‌خواهد در یک پروسه دوجانبه، خودش مسئله را حل و به نام خود تمام کند. نکته مهم دیگر در مورد رفتار و رویکرد ترامپ این است که وی بحران را تشدید می‌کند چون فکر می‌کند که می‌تواند آینده بحران را پیش‌بینی کند. بهانه افزایش جدی تنش‌ها و تهدیدات لفظی در زمان ترامپ به‌خصوص سال اول و دوم ریاست جمهوری ترامپ، توانایی کره شمالی برای هدف قرار دادن مستقیم خاک آمریکا از طریق موشک‌های بالستیک قاره‌پیما بود. آمریکا با توجیه حفاظت از سرزمین خود، تلاش کرد ضمن همکاری با کشورهای عضو مذاکرات شش‌جانبه، فشار بر کره شمالی را افزایش دهد و حتی ترامپ اعلام کرد که اجازه فروش میلیاردها دلار سلاح به کره جنوبی را خواهد داد.

در فوریه 2018م، بر خلاف گزارش‌های رسانه‌ای پیشین، دولت ترامپ هرگونه حمله پیشگیرانه به کره شمالی و تأسیسات اتمی این کشور را رد کرد و ضمن تأکید برادامه  فشار بر کره شمالی، تحریم‌های اقتصادی را عامل مهمی در مجاب کردن این کشور برای خلع سلاح اتمی توصیف نمود. کره شمالی به‌طور کلی و به‌طور خاص در زمان اوباما و بوش معتقد بود پیشنهادات آمریکا، مستبدانه و یک‌جانبه است. در حالی که پیشنهادات برای مذاکرات باید چندجانبه و مبتنی بر تامین منافع دوطرف و نه صرفاً انجام تعهدات از سوی پیونگ‌یانگ باشد، کره شمالی همچنین اعتقاد داشته است هر نوع رسیدن به توافق و مذاکره، باید در فرایندی گام به گام باشد.

ضمنا نباید فراموش کرد که چین نیز بر این فرایند گام به گام تأکید داشته است. حتی در مقطعی که پکن احساس کرد کره شمالی به دلیل فشار تحریم‌ها و سایر موارد در حال اعطای برخی امتیازات به آمریکا است. تأکید کرد که کره شمالی باید گام به گام پیش برود. در دیدار بولتون با سران کره شمالی، سران این کشور به آمریکا گفته بودند که رقابت‌های منطقه‌ای چین با آمریکا به کره شمالی ارتباطی ندارد. در واقع چین انتظار نداشت که کره شمالی چنین موضعی بگیرد.