IRIB World Service

در قسمت ششم از مجموعه متون جنبش جلیقه زردها، پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و رسانه ای جنبش جلیقه زردها برای فرانسه، بررسی خواهد شد.

در خصوص پیامدهای اقتصادی جنبش جلیقه زردها برای فرانسه باید گفت که این جنبش منجر به کاهش رشد 0.1 درصدی  (یک دهم درصد) اقتصاد فرانسه تا مارس 2019 شده که حدوداً 4 میلیارد یورو برآورد می شود. تخریب امکانات جاده‌ای و بزرگراه‌ها مخصوصا دوربین‌های کنترل سرعت از دیگر خسارات ناشی از جنبش جلیقه زردها بوده است. حمله به ساختمان بانک‌ها، سرقت مراکز تجاری و همچنین به آتش کشیدن اتومبیل‌ها در روزهای شنبه، زیان‌های قابل‌توجهی را حداقل به 760 شعبه بانکی و سایر مراکز تجاری فرانسه وارد کرده است. حجم زیان‌های وارده تا مارس 2019، 200 میلیون یورو ارزیابی ‌شده است.

بیشترین تأثیر اقتصادی جنبش جلیقه‌زردها بر اقتصاد فرانسه، مربوط به صنعت گردشگری فرانسه است. با مخدوش شدن تصویر فرانسه در جامعه بین‌المللی، تعداد گردشگران خارجی، خصوصاً گردشگران آسیایی و آمریکایی، در فرانسه کاهش ‌یافته است. بنا به گزارش «اَتو فرانس» (Atout France)، آژانس ترویج گردشگری فرانسه در خارج از این کشور، پروازهای بین‌المللی به مقصد پاریس در ماه دسامبر 2018، 10 % کاهش‌یافته است. ضمن اینکه، در صورت تداوم شیوع ویروس کرونا، صنعت گردشگری فرانسه بیش‌ازپیش آسیب خواهد دید. با توجه تبعات جنبش جلیقه زردها ، دولت فرانسه بایستی جامعه جهانی را متقاعد سازد که امنیت در فرانسه تضمین‌شده و زندگی در فرانسه تداوم دارد. در سه ماه نخست سال 2019 ، تعداد گردشگران خارجی نسبت به همان دوره در سال 2018، 4.8 % کاهش داشته است. اما با کاهش جمعیت معترضان در تابستان 2019، تعداد گردشگران در این بازه زمانی تقریباً با تعداد گردشگران در تابستان 2018 تفاوت فاحشی را نشان نمی‌دهد و حتی تعداد گردشگران در ماه ژوئیه 2019 با تعداد گردشگران در ماه ژوئیه 2018 تقریباً برابری می‌کند.

جنبش جلیقه زردها، در کنار پیامدهای اقتصادی، پیامدهای اجتماعی نیز برای فرانسه به همراه داشته است. جنبش های اعتراضی موسوم به «جلیقه سیاه‌ها» و «شال قرمزها» و همچنین اعتراضات صنف هایی همچون معلمان، پلیس ها و کارکنان اورژانس از جمله پیامدهای اجتماعی این جنبش برای فرانسه بوده است. جنبش اعتراضی موسوم به «جلیقه سیاه‌ها» متشکل از مهاجران آفریقایی است که خواهان به رسمیت شناختن حقوق خود در فرانسه هستند، چراکه هنوز موفق به دریافت مدارک اقامت در فرانسه نشده‌اند. این افراد با تسخیر چندساعته بنای تاریخی پانتئونPantheon، ملاقات با ادوار فیلیپÉdouard Philippe، نخست‌وزیر این کشور را خواستار شده‌اند. اما این اقدام جلیقه سیاه‌ها واکنش تند ادوار فیلیپ را در پی داشته است. ادوار فیلیپ این اقدام جلیقه سیاه‌ها را مغایر با قوانین فرانسه تلقی کرده و خواهان اخراج تمامی جلیقه سیاه‌هایی شده است که بنای تاریخی پانتئون را تسخیر کرده‌اند. شایان ذکر است، این مهاجران آفریقایی که هنوز موفق به دریافت مدارک اقامت در فرانسه نشده‌اند، غالباً خیابان خواب هستند.

«جنبش شال قرمزها» از اواخر ماه نوامبر 2019 در حالی آغاز شد که جلیقه‌زردها بسیاری از بزرگراه‌ها را در اعتراض به مالیات‌های سرسام‌آور و درآمد کم طبقه فرودست فرانسه مسدود کردند. شال قرمزها در اعتراض به مسدود شدن بزرگراه‌ها چندین تظاهرات را سازماندهی کردند که با استقبال چندانی مواجه نشد. بر اساس گزارش یورونیوز در 29 ژانویه 2019، شال قرمزها معتقدند که در مخالفت با جلیقه‌زردها به خیابان نیامده‌اند، بلکه آمده‌اند تا در مقابل افراطی‌گری و خشونت بایستند. آن‌ها می‌گویند با خشونت و انسداد راه‌ها در روزهای شنبه هفته‌های گذشته در فرانسه مخالف‌اند. علاوه بر جنبش جلیقه سیاه‌ها و  شال قرمزها، جنبش‌های اعتراضی اصناف و گروه های مختلف نیز در فرانسه رو به افزایش هستند. مخالفت معلمان با اصلاحات ژان میشل بلانکه، وزیر آموزش ملی فرانسه مبنی بر حذف تعداد قابل‌توجهی از فرصت‌های شغلی موجود در نظام آموزشی فرانسه و اقدام به ممانعت از تحویل برگه‌های امتحانی دانش‌آموزان شاهدی بر این مدعی است. اعتصاب و اعتراض پلیس فرانسه و درخواست افزایش حقوق از جانب صنف معلمان و یا تقاضای افزایش حقوق از سوی کارکنان اورژانس به دلیل افزایش روزافزون مصدومان جنبش جلیقه‌زردها نیز از دیگر نمونه های اعتراضی مشاغل دولتی مرتبط با جنبش جلیقه زردها است.

جنبش جلیقه زردها علاوه بر پیامدهای اقتصادی و اجتماعی، واجد پیامدهای رسانه ای نیز برای فرانسه بوده است. از توییت‌های دونالد ترامپ در خصوص جنبش جلیقه‌زردها و حواشی آن ‌که بگذریم، این جنبش بازتاب‌های بسیاری در رسانه‌های جهانی داشته است که به برخی از آنها در ادامه برنامه اشاره می شود. جنبش جلیقه‌زردها در برخی از رسانه‌های جهانی به‌عنوان مبارزه‌ای طبقاتی و تداعی‌کننده انقلاب فرانسه در 1789 معرفی‌شده است. روزنامه آیریش تایمز در مقاله‌ای که در تاریخ 20 نوامبر 2018 منتشرشده، جنبش جلیقه‌زردها را مبارزه‌ای بین نخبگان و مردم فرانسه قلمداد کرده است. از نظر این روزنانه ،در واقع، جنبش مذکور واکنشی به ماکرون با تحصیلات عالی، با سطح فرهنگ بسیار بالا و فارغ‌التحصیل بهترین کالج فرانسه است. دو روزنامه نیویورک‌تایمز چاپ آمریکا و «اِل پاریس» (El Paris) چاپ اسپانیا، جنبش جلیقه‌زردها را انقلاب فرانسه در قرن بیست و یکم خوانده‌اند. روزنامه فرانکفورتر آلگماینه زایتونگ (Frankfurter Allgemeine Zeitung) چاپ آلمان، با نمایش تصاویری از آشوب‌های پاریس و دیگر شهرهای فرانسه در سایت خود، فرانسه را به‌عنوان کشوری معرفی کرد که با وضعیت امنیتی ویژه، در آتش خشم و کینه می‌سوزد و به خشونت بی‌سابقه‌ای گرفتار شده است.

از منظر N'koua Laurance، سردبیر روزنامه آلمانی فرانکفورتر آلگماینه زایتونگ (Frankfurter Allgemeine Zeitung)، ماکرون که دغدغه‌ای جز پیشبرد اصلاحات خود در فرانسه ندارد، توجهی به تأثیر رسانه‌ها در پیشبرد اهداف خود نداشته است. وی حتی به قدرت‌های واسطه‌ای چون سندیکاها، انجمن‌های صنفی کارفرمایان و سایر انجمن‌های مدنی بی توجه است. پرواضح است که شیوه ماکرون مبتنی بر ایجاد تغییرات از بالا با شکست روبرو شده است. روزنامه‌های ایتالیایی هم با انتشار تصاویر راهپیمایی جلیقه‌زردها و نیز چاپ مقالات جنجالی در این خصوص، جنبش جلیقه‌زردها را قیامی مردمی معرفی کرده که ظرفیت غرق کردن فرانسه در خاک و خون را داراست. به بیان دقیق‌تر، روزنامه‌های ایتالیایی شکاف‌های طبقاتی در فرانسه را برجسته کرده و تصویری همانند شبه‌جزیره از این کشور ارائه کرده‌اند. دو روزنامه «کوریره دلا سرا» (Corriere della Sera) و «لا رپوبلیکا» (La Repubblica) هرچند به پوشش خبری کنترل اوضاع شهرها توسط نیروهای امنیتی فرانسه پرداخته‌اند، بااین‌وجود، تضعیف جایگاه ماکرون پس از بروز جنبش جلیقه‌زردها را مورد توجه قرار داده‌اند.

روزنامه‌های انگلیسی از جنبش جلیقه‌زردها تعجب نکرده‌اند و بروز جنبش‌هایی از این ‌دست را مبتنی بر سنت فرانسوی‌ها قلمداد کرده‌اند. روزنامه‌های انگلیسی، برخلاف روزنامه‌های ایتالیایی به تمجید از ماکرون، به‌عنوان یک رئیس‌جمهور جوان پرداخته‌اند و از وی به‌عنوان رئیس‌جمهوری یاد کرده‌اند که می‌تواند جامعه فرانسه‌ی مقاوم در برابر اصلاحات را بازسازی کند. البته روزنامه فایننشال تایمز درباره تغییر مواضع ماکرون در مورخ 10 دسامبر 2018 نوشت: «در ابتدا، به نظر می‌رسید «جنبش به‌پیش» برای ایجاد اصلاحات، از پتانسیل مردم فرانسه استفاده خواهد کرد، ولی ماکرون بعد از پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری، سیاست اداره کشور با اتکا به گروهی از مشاوران را در دستور کار خود قرار داده است». هفته‌نامه بریتانیایی «د آبزِروِر» (The Observer) در تحلیل جنبش جلیقه‌زردها می نویسد: «در بین جلیقه‌زردها، احساساتی چون ترس، عدم قطعیت و ازخودبیگانگی که منجر به ایجاد اکثریت خواهان برگزیت در بریتانیا شده را می‌توان یافت.»

روزنامه کانادایی و انگلیسی‌زبان «د گلوب اند میل» (The Globe and Mail) در تحلیل جنبش جلیقه‌زردها به شباهت‌های جنبش یادشده با آنچه تقریباً در تمامی کشورهای توسعه‌یافته ازجمله کانادا می‌گذرد، پرداخته است. گی تِیلفر (Guy Taillefer)، تحلیلگر این روزنامه، در مقاله‌ای با عنوان «جهان زرد است»، می‌نویسد: نخبگان شهرنشین و مرفه به دنبال تحمیل برنامه مبارزه با تغییرات اقلیمی به اقشار ضعیف و متوسط هستند که به‌سختی می‌توانند بهای چنین برنامه‌ای را بپردازند. فرانسه، کشور فقیری نبوده و علت بروز جنبش مذکور را باید در گسترش نابرابری اجتماعی در این کشور جستجو کرد. گسترش بی‌عدالتی اجتماعی در جهان، گرم شدن کره زمین، انحصار زندگی در کلان‌شهرها به اقشار بیشتر برخوردار، بی‌ثباتی درآمد برای اقشار ضعیف و درنهایت بی‌اعتباری لیبرال دموکراسی به دلیل تعمیق بی‌عدالتی را در پی خواهد داشت. از دیگر پیامدهای رسانه‌ای جنبش جلیقه‌زردها در فرانسه، بازداشت روزنامه‌نگاران مستقل و عکاسان اختصاصی جنبش جلیقه‌زردها و همچنین ممنوعیت ورود برخی از روزنامه‌نگاران به شهر پاریس در روزهای شنبه است. پرواضح است که این مسئله از موارد نقض آزادی بیان و آزادی مطبوعات در فرانسه محسوب می‌شود. سندیکای ملی مطبوعات در بیانیه‌ای از نقض جدید آزادی مطبوعات اظهار نگرانی کرده است. سازمان دفاع از آزادی بیان نیز در تماسی با یورونیوز در آوریل 2019 اعلام کرد بازوبند خبرنگاری دیگر نقش حمایتی برای اعضای این صنف ندارد. چراکه اعضای این سازمان از بروز خشونتی بی‌سابقه در فرانسه خبر می‌دهند.

جنبش جلیقه‌زردها افزایش مخاطبان شبکه خبری روسی «ار ت فرانس» را در پی داشته است. بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی روزنامه لوفیگارو چاپ پاریس، در بازه زمانی 17 نوامبر 2018 تا 10 ژانویه 2019، ویدئوهای منتشرشده از سوی شبکه خبری «ار ت فرانس»، 28 میلیون بازدید داشته‌اند. پخش زنده ویدئوهایی از راهپیمایی‌های جلیقه‌زردها در فیسبوک و یوتیوب از علل توجه ویژه جامعه فرانسه به این شبکه حامی کرملین عنوان‌شده است. استمرار جنبش جلیقه زردها و تداوم پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و رسانه ای این جنبش، عملکرد دولت فرانسه را در میان افکار عمومی این کشور و جهان بسیار تضعیف خواهد کرد. بر این اساس، بسیاری از کارشناسان معتقدند که ضروری است ماکرون در سیاست های خود بازنگری داشته باشد و سعی کند رئیس جمهور تمام مردم فرانسه باشد نه یک قشر یا طبقه خاصی. دکتر پیروز ایزدی، تحلیلگر مسائل فرانسه در مرکز تحقیقات راهبردی ایران، می گوید: «ماکرون اصلاحات خود را در ساختار اقتصادی با این پیش‌فرض آغاز کرد که تحت هیچ شرایطی عقب‌نشینی نخواهد کرد اما جنبش جلیقه‌زردها چنان جنبش عظیمی بود که ماکرون را نیز وادار به عقب‌نشینی کرد. چنانچه وی دستمزدهای حداقلی را افزایش داد، مالیات بازنشستگانی را که کمتر از ۲۰۰۰ یورو حقوق دریافت می‌کردند حذف کرد، و از اضافه‌کاری مالیات کسر نکرد. اما تمامی این تمهیدات، جلیقه‌زردها را راضی نکرد. برخی این جنبش خودجوش و فراگیر را با دیگر جنبش‌های فرانسه و حتی با انقلاب کبیر فرانسه و جنبش دانشجویی می ۱۹۶۸ مقایسه می‌کنند که به کارگران نیز کشیده شد و یک ماه فرانسه را فلج کرد، سنگرهای خیابانی ساخته شد و در نهایت هم چند ماه بعد به استعفای ژنرال دوگل انجامید».