IRIB World Service

در قسمت چهاردهم از برنامه سکولاریسم و وهابیت در بنگلادش، گروه های افراطی مدعی اسلام گرایی در بنگلادش - قسمت اول را بررسی خواهیم کرد.

همان گونه که در برنامه قبل به تفصیل بیان شد جمعیت المجاهدین بنگلادش از نظر قدمت و نفوذ بر نهضت حفاظت از اسلام در این کشور برتری دارد. تفاوت مهم این دو جریان اسلام­گرا، در تأثیر پذیری آن­ها از عناصر داخلی و خارجی است. جمعیت المجاهدین با عناصر تقویت­ کننده رادیکال خارجی پیوندهای نزدیک­تری دارد و خود را نماینده داعش در بنگلادش می­ داند. این گروه به لحاظ نیرو و امکانات، بزرگترین تشکیلات رادیکال در این کشور است که اهداف جاه ­طلبانه ­ای دارد.جمعیت المجاهدین خلافت و جهاد را محور فعالیت­ ها و اقدامات خشونت آمیز خود می داند. شکل­ گیری جمعیت المجاهدین بنگلادش به­ گونه­ ای با تحولات افغانستان و حمله آمریکا و ناتو به این کشور و سقوط رژیم طالبان مرتبط است.

از سقوط طالبان  واخراج القاعده از افغانستان، اسلام­ گراها در بنگلادش بیش از هر جای دیگری متأثر شدند؛  شعاری که در آن زمان در بنگلادش بر سر زبان­ ها افتاد یعنی «ما همه طالبانیم، بنگلا می­ شود افغان»، مؤید چنین برداشتی است. در آن زمان گروه­ های کوچک اسلام گرا با هویت بنگلادشی دور هم جمع شدند و خود را تحت رهبری جمعیت المجاهدین قرار دادند. رهبر جمعیت المجاهدین، مولانا صدیق الرحمن بود. 

گروه های متعددی زیر نظر جمعیت المجاهدین بنگلادش فعالیت می کنند یا با آن همکاری دارند که اسامی تعدادی از آنها عبارتند از :

1- حزب المجاهد

2- حزب الشهاده الحکمه

3- جمعیت یحیی الطویات

4- حزب التوحید

5- الحرکت ­الاسلامیه

6- المحفوظ الاسلامی

7- جماعت الفلاح

8- جبهه جهانی اسلامی

9- جمعیت الساجات

10- شهادت نبوت

11- الطویات

12- جمعیت توحیدی

13- جیش مصطفی

برخی از گروه های بنگلادشی نیز حزب­ التحریر و نهضت اهل حدیث کاملاً با جمعیت المجاهدین ائتلاف نکرده و تلاش نموده­ اند هویت جداگانه خود را حفظ نمایند. چنین حالتی درباره گروه­ های دیگر مانند گروه "جفر و توسلم جاتوتا" و حرکت الجهاد اسلامی نیز صدق می­ کند. این گروه­ ها شناسنامه خاص خود را دارند ولی اهداف جمعیت المجاهدین را مورد تأیید قرار می­ دهند و در ضرورت مقابله با جریان لیبرال و سکولار در بنگلادش وحدت­ نظر دارند. در هر حال جمعیت المجاهدین قوی­ ترین جریان افراطی در بنگلادش است که مدعی است نماینده داعش در این کشور می باشد. 

قدرت این گروه را از این­جا می ­توان حدس زد که در گذشته هندوستان مدعی شد گروهی را در بنگال غربی هندوستان شناسائی کرده است که قصد داشته اند با به قتل رساندن خانم شیخ حسینه نخست وزیر بنگلادش، دولت سکولار وی را سرنگون نمایند. این­که اطلاعات ارائه شده از سوی مقامات هندی تا چه اندازه با واقعیت ها هم خوانی دارد، به درستی روشن نیست ولی در هر حال طرح این ادعا به خودی خود حکایت از نفوذ و قدرت جمعیت المجاهدین حتی در خارج از بنگلادش و در میان بنگالی­ های هندوستان دارد. گروه خلافت بنگال گروه رادیکال دیگری است که، بر خلاف سایر گروه­ ها که در داخل بنگلادش تأسیس شده ­اند، گفته می شود در خارج از این کشور و در بنگال هندوستان فعالیت دارد. طبق اطلاعاتی که دستگاه­ های امنیتی هندوستان ارائه داده ­اند، گروه خلافت بنگال برای اولین ­بار در نوامبر 2014 میلادی، در روستای «ماکرا» در بنگال هند، اعلام موجودیت کرد. در واقع مسلمانان بنگلادش که به ایالت بنگال هندوستان مهاجرت کرده ­اند این گروه را سازماندهی نموده ­اند.

 محدوده ای که آنرا خلافت بنگال برای حکومت خود در نظر گرفته است شامل ایالات هندی بنگال، آسام، چارکند، بیهار و مناطق مسلمان ­نشین میانمار است که البته  بنگلادش مرکز آن محسوب می­ شود. این مناطق در واقع همان مناطقی هستند که به لحاظ تاریخی بنگال بزرگ را تشکیل می­ دهند و در تقسیم ­بندی مناطق در دوره امپراتوری مغول­ها، تحت نام بنگال از آن یاد می ­شد. این جریان در شکل پیچیده­ ای، در دو بخش علنی و سری، فعالیت­ های خود را پی­گیری می­ کرده است و در مرکز آن، گروه رادیکال «الاصحاب» قرار داشته که به سازمان القاعده وابسته بوده است. این گروه اقدام به انتشار علنی روزنامه «احیا» کرد که برنامه اصلی آن تبلیغ ایده جهاد در هندوستان و بنگلادش بود. سازمان اطلاعات هند هم­چنین 58 مدرسه دینی را در بنگال شناسایی کرد که با جریان­ های تروریستی در ارتباط بودند.               

البته این­که اطلاعات ارائه شده از سوی هند، تا چه اندازه منطبق بر واقعیت است چندان روشن نیست ولی در هر حال تردیدی وجود ندارد که اندیشه خلافت اسلامی و احیای آن از طریق جهاد، در میان مسلمانان هندوستان قوی است و دور از ذهن نیست که سازمان­ های خلافت­ گرایی مانند داعش و یا القاعده تلاش کنند گروه ­های همفکر با خود در هندوستان و بنگلادش را سازماندهی نمایند. نارضایتی مسلمانان در این دو کشور، به دلیل احساس سیاست بی عدالتی و تبعیض گسترده حکومت ها نسبت به آن­ها، فرصت مناسبی در اختیار جریان ­های رادیکال قرار داده است که با جذب ناراضیان به تشکیل گروه ­های جهادی مد نظر خود اقدام کنند.

 گروه موسوم به دولت اسلامی بنگلادش از جمله گروه­ های دیگری است که در خارج از خاک اصلی بنگلادش  شناسائی شده است. وزارت کشور سنگاپور در سال 2016 میلادی برای اولین ­بار اعلام کرد که 8 نفر از اعضای گروهی بنگلادشی را بازداشت کرده است که خود را دولت اسلامی بنگلادش «ISB» می­ نامند. بنا بر اطلاعات انتشار یافته از روند محاکمه افراد بازداشت شده، شخصی به نام رحمان میزانور، در ماه مارس 2016میلادی، گروه دولت اسلامی بنگلادش را در سنگاپور سازماندهی کرده است. گفته می شود اعضای این گروه رادیکال تماماً از میان مهاجرین و کارکنان بنگلادشی بوده ­اند که در سنگاپور اجازه کار رسمی داشته اند. آنها از سطح تحصیلات، شغل و درآمد مناسب برخوردار بوده اند بنابراین انگیزه آن­ها از تاسیس گروه دولت اسلامی بنگلادش ، ایدئولوژیک بوده است. بنا بر ادعای وزارت کشور سنگاپور گروه دولت اسلامی بنگلادش به وابستگی خود با داعش اعتراف و هدف اصلی خود را تأسیس خلافت اسلامی در راستای اهداف داعش اعلام کرده است.  

دولت سنگاپور پیش از آن نیز از دستگیری 27 نفر از اتباع بنگلادشی مقیم این کشور خبر داده بود که از تفکرات «انورالعلومی»، یک فرد آمریکایی - یمنی مرتبط با القاعده، پیروی می­ کرده­ اند. طبق این اعلام، انور العلومی در جریان حملات هواپیماهای بدون سرنشین آمریکایی در یمن کشته شد ولی پیروان او در سنگاپور به فعالیت­ های مخفیانه خود ادامه می دهند. دولت سنگاپور 26 نفر از 27 بنگلادشی بازداشت شده را به این کشور مسترد کرد. دادستان سنگاپور در جریان محاکمه این افراد اعلام کرد که رحمان میزانور سه گروه مرتبط با  داعش را در این کشور رهبری می­ کرده است که مجموعه این گروه­ ها نام دولت اسلامی بنگلادش را برخود نهاده بودند.

در این­ باره که دولت اسلامی بنگلادش تا چه اندازه با داعش در ارتباط بوده، از طرف مقامات وزارت کشور سنگاپور اطلاعات بیشتری منتشر نشده است و به ­درستی روشن نیست که آیا واقعاً آن­ها با داعش ارتباط ارگانیک برقرار کرده بودند و یا صرفاً از اهداف داعش آن در شبه قاره هند حمایت می­ کردند.اما مجموع این رویدادها حاکی از تقویت فعالیت گروه های افراطی و تکفیری وهابی در جنوب شرق آسیا از جمله در بنگلادش است که در پشت آنها عمدتا عربستان سعودی قرار دارد .