IRIB World Service

در قسمت نهم از برنامه داعش در افغانستان، جاذبه های پاکستان برای داعش را بررسی خواهیم کرد.

کشور پاکستان شاید نسبت به افغانستان جذابیت های بیشتری برای داعش داشته است. زمینه های نفوذ داعش در پاکستان هر چند، شباهت هائی با افغانستان دارد ولی از جهاتی متفاوت است. ظن غالب آن است که پاکستان به عنوان کشوری با جمعیت بالغ بر 200 میلیون نفر و تنها کشور اسلامی صاحب سلاح هسته ای بیشترین جذابیت را برای داعش دارد. علاوه بر این می توان گفت  پاکستان به لحاظ جغرافیائی با توجه به داشتن مناطق قبایلی خارج از کنترل دولت اسلام آباد و همچنین به عنوان گذرگاه به دو بخش مسلمان نشین هندوستان و چین یعنی کشمیر و سین کیانگ در راستای ایجاد خلافت اسلامی در قالب طرح به اصطلاح خراسان بزرگ مورد توجه داعش قرار گرفته است. آن چه که احتمالاً نفوذ داعش در پاکستان را می تواند تسهیل کند، وجود مناطق قبایلی خارج از نظارت از یک طرف و وجود ده ها گروه تندرو و افراطی در پاکستان از طرف دیگر است که در اندیشه خلافت گرائی با داعش وحدت نظر دارند.

 از نقطه نظر جغرافیائی جاذبه پاکستان برای داعش در دو بخش شمال و شرق از اهمیت بالاتری برخوردار است، هر چند که ایالت های  بلوچستان و سند نیز  بدلیل دسترسی به دریا از نظر داعش دور نمانده اند. اولین عملیات داعش در پاکستان، در کراچی مرکز ایالت سند بود که در جریان آن اتوبوس حامل شیعیان اسماعیلی مورد حمله قرار گرفت. داعش همچنین با  تشکیل شورای ده نفره به نام "شاخه برنامه ریزی استراتژیکی" در پاکستان و تعیین «امیر» در ایالت بلوچستان نشان داده است برای پاکستان اهمیت ویژه ای قایل است. 

از قرن نوزدهم میلادی که بحث جهاد در هندوستان علیه قدرت استعماری انگلیس مطرح شد، مناطق آزاد قبایلی پاکستان بدلیل دره های عمیق قابل زیست، وجود گذرگاه ها بطرف چین از طریق قره قروم و هندوستان از طریق کشمیر، گیلگیت و بلتستان مناسب ترین محیط جغرافیائی برای فعالیت شبه نظامیان و در امان ماندن آنها در برابر حملات ارتش های هند و پاکستان شناخته شده اند. هم چنانکه امروزه نیز در برابر حملات ارتش پاکستان به وزیرستان شمالی، «تحریک طالبان» براحتی توانسته است مقاومت کند و القاعده، حزب اسلامی ترکستان شرقی چین، نیروهیا تندرو ازبکی  و چچنی که در این مناطق پایگاه داشته اند براحتی توانسته اند جابجا شده و از طریق بدخشان به افغانستان بگریزند.

این امتیاز طبیعی جغرافیایی در افغانستان و پاکستان که مورد بهره برداری القاعده قرار گرفته بود اکنون مورد توجه داعش نیز قرار دارد به طوری که این گروه در مناطق قبایلی ولایت های «کنر» و «نورستان» و «خوست» افغانستان فعال شده است. در شرق نیز امتیاز مشابهی به لحاظ طبیعی برای داعش در پاکستان وجود دارد و در نگاه داعش به هند، پاکستان مناسب ترین گذرگاه همسایگی و پیوستگی جمعیتی مسلمانان هندوستان و پاکستان است. در سالهای اخیرعملیات نظامی ارتش پاکستان به نام "ضرب عضب" علیه گروه های افراطی در وزیرستان شمالی نیز به نظر می رسد  فرصتی استثنائی در اختیار داعش قرار داده است تا جریان های رادیکال را که پایگاه های خود را در منطقه از دست می دهند و منابع مالی آنها دچار اختلال می شود جذب کند.

 «مفتی حسن سواتی» که از وی به عنوان معاون گروه داعش در پاکستان یاد شده است در مصاحبه با خبرنگاران در سال 2015 م مدعی شد: " ده هزار نفر در مرز افغانستان و پاکستان به داعش پیوسته اند و کمپ های آموزشی داعش در سرتاسر این منطقه برقرار شده است." وی هم چنین عملیات نظامی ارتش پاکستان در وزیرستان شمالی را عامل مهمی در جذب افراد به داعش عنوان کرده و مدعی شده است که عملیات نظامی ارتش پاکستان در وزیرستان شمالی موجب شده تا صدها شبه نظامی جدا شده از گروه های خود به داعش بپیوندند. در پاکستان گروه های افراطی و تروریستی متعددی وجود دارند که مهم ترین آنها تحریک طالبان پاکستان، سپاه صحابه، لشکر جنگوی، جندالله و ده ها گروه شبیه آنها هستند که به لحاظ فکری و ایدئولوژیکی با داعش نزدیک می باشند.

 با توجه به ناتوانی پاکستان در کنترل و مهار این گروه ها، وجود فقر گسترده در پاکستان، وجود مدارس مذهبی وهابی با آموزه های رادیکال و به اصطلاح جهادی و عواملی از این دست به نظر می رسد که فضای مساعدی برای نفوذ داعش در پاکستان بوجود آمده باشد. هر چند که این نفوذ با توجه به قدرت نظامی ارتش پاکستان لااقل در کوتاه مدت نمی تواند امنیت ملی این کشور را با خطرات جدی روبه رو سازد. اما نفوذ داعش در پاکستان در آینده از این ظرفیت برخوردار خواهد بود که با جذب گروه های رادیکال و تروریستی از استقرار کامل امنیت در این کشور جلوگیری کند.

موضوع مهم دیگر که پاکستان را برای داعش از جاذبه بالائی برخوردار می کند فن آوری هسته ای و سلاح های اتمی این کشور است. داعش علاقه خود را به دست یابی به سلاح های کشتار جمعی نشان داده است، در سوریه و عراق داعش درصدد تصرف سلاح های شیمیایی این کشورها برآمد و قراینی درباره استفاده داعش از این سلاح ها نیز وجود داشت. بنابراین دور از انتظار نیست که داعش به سلاح های هسته ای پاکستان چشم داشته باشد. البته با توجه به کنترل شدید تأسیسات هسته ای پاکستان توسط افسران ارتش، این موضوع هنوز بعید به نظر می رسد و بیشتر جنبه تبلیغاتی دارد کما اینکه بن لادن چنین ادعاهایی را مطرح کرده بود.

داعش را می توان در امتداد گروه هائی دانست است که در طول تاریخ از روایات آخرالزمانی به سود اهداف خود بهره برداری کرده اند تا در اذهان مسلمانان مشروعیت یابند. طرح به اصطلاح خراسان بزرگ در روایات اسلامی آخرالازمانی از جایگاه مهمی در میان مسلمانان برخوردار است. طبق این روایات نزدیک به دوره آخرالزمان، قیامی از خراسان برخواهد خواست که پرچمی سیاه را برخواهد افراشت و مقدمه ای بر ظهور منجی خواهد بود، البته مصادیق آن در میان شیعیان و اهل سنت متفاوت است. در نگاه داعش، خراسان دومین منطقه بزرگ جغرافیائی برای احیای خلافت اسلامی بعد از عراق و شام محسوب می شود. در این نگاه خراسان تاریخی لااقل از آسیای مرکزی تا  افغانستان، پاکستان ، ایران و بخش هائی از هندوستان و چین را در بر می گیرد.