IRIB World Service

در قسمت 10 و پایانی برنامه به معرفی بخشی از ظرفیت های مناطق آزاد تجاری- صنعتی‌ کیش، چابهار، اروند و قشم ایران برای سرمایه‌گذاری خارجی خواهیم پرداخت.

جزیره کیش، واقع در جنوب ایران، پل ارتباطی ایران با کشورهای اطراف است. همواره شاهد ارتباطات تجاری جزیره کیش با کشورهایی همانند هندوستان و دیگر کشورهای بین النهرین بوده ایم.

جزیره کیش از سال 2006 تا به امروز خارج از قلمرو گمرکی ایران محسوب می‌شود. البته تاریخ رسمی افزوده شدن این جزیره به مناطق آزاد تجاری ایران مربوط به سال 1993 است. در میان صنایع شناخته شده ای که در منطقه آزاد تجاری- صنعتی کیش دیده می‌شود می‌توان به صنایع برقی و الکترونیک، پوشاک، مواد غذایی و دارویی، شیمیایی، سلولزی، صنایع غیرفلزی و یک واحد تولید خودرو اشاره نمود. همچنین از قدیم، مروارید محصول تجاری ویژه جزیره کیش است. با توجه به وسعت و مسیرهای دسترسی، فرصت‌های بسیاری برای سرمایه‌گذاری خارجی در این جزیره وجود دارد. علاوه بر وجه صنعتی و تجاری کیش، این جزیره یک قطب گردشگری است و مکان های تفریحی زیادی مانند اسکله و پارک ساحلی مرجان و همچنین مراکز خرید با تنوع زیاد دارد.

دکتر مظفری، مدیر عامل سازمان منطقه آزاد کیش، در خصوص افزایش فعالیت این منطقه آزاد می گوید: «برگزاری نوروز تابستانی، تقویم دریانوردی کیش، تبدیل برخی بناهای تاریخی جزیره کیش از جمله مسجد ماشه به موزه کتب قرآنی محورهایی است که در دستور سازمان منطقه آزاد کیش قرار دارد.»

شهر بندری چابهار جزو مناطق آزاد تجاری در جنوب ایران است که در استان سیستان و بلوچستان و در کنار دریای عمان قرار گرفته است. منطقه آزاد چابهار، زمینی به مساحت ۱۴ هکتار دارد که حدود ۱۰ هکتار از آن، مربوط به فعالیت‌های صنعتی و حدود ۴ هکتار از آن مخصوص بخش‌های بازرگانی، گردشگری، کشاورزی، تفریحی، خدماتی و اقتصادی است. در چابهار 14 پست اسکله صیادی و 2230 فروند انواع شناور صیادی فعالیت می کنند و این بندر از 300 کیلومتر سواحل دریایی برخوردار است.

ایران از طریق بندر چابهار می‌تواند به دریای عمان و سپس اقیانوس هند که یکی از پراهمیت‌ترین راه‌های آبی جهان است، دسترسی داشته باشد. بندر چابهار، دریای عمان ایران و دیگر کشورهای اطراف خلیج فارس را با بنادر بزرگ و کوچک جهان مرتبط می‌سازد.

بندر چابهار به دلیل موقعیت راهبردی، نزدیک‌ترین راه دسترسی کشورهای محصور در خشکی آسیای میانه یعنی ترکمنستان، ازبکستان، تاجیکستان، قرقیزستان و قزاقستان و همچنین افغانستان، به آب‌های آزاد است. مسیر چابهار از بین کریدورهای مختلف ارتباطی شمال- جنوب و شرق- غرب تجارت جهان، نزدیکترین و باصرفه‌ترین مسیر به کشورهای افغانستان و آسیای میانه است.عملیاتی شدن احداث بزرگراه مشهد- چابهار به عنوان کریدور شمال به جنوب در شرق ایران می تواند آسیای میانه را به دریای عمان و آبهای آزاد متصل کند.

یکی دیگر از ظرفیت های چابهار، صید انواع ماهی و میگو است. ظرفیت صید سالانه ماهی در چابهار بیش از 170 هزار تن است که تا 300 هزار تن قابل ارتقاء است. همچنین چابهار، ظرفیت تولید 3000 تن میگو دارد. 112 مزرعه 21 هکتاری پرورش میگو در شهرستان چابهار فعال است که برای 1512 نفر اشتغال زایی شده است. همچنین تولید سالانه 80 هزار تن انواع میوه های گرمسیری از جمله موز، خربزه درختی و چیکو از دیگر ظرفیت های منطقه چابهار است.

علاوه بر این موارد، منطقه چابهار دارای جاذبه های طبیعی و ژئوتوریستی، جاذبه های فرهنگی و تاریخی و جاذبه های انسان ساخت برای گردشگران با سلایق مختلف است. تمساح پوزه کوتاه، تالاب لیپار، خلیج چابهار، بقعه سید غلام رسول، قلعه تاریخی تیس معروف به قله پرتغالی ها، روستای تاریخی تیس، موقعیت مناسب برای برگزاری ورزش های حرفه ای ساحلی و قایقرانی، تپه های گِل افشان، انجیر معابد، جنگلهای حرا، قلعه تاریخی تین، کوه های مینیاتوری و تپه های مریخی از جمله جاذبه های گردشگری چابهار است. با توجه به ظرفیت چابهار، بزرگترین و اولین شرکت تولید آبهای درمانی و انرژی زا در سطح آسیا در چابهاردر حال ساخت است.

ظرفیت دیگر منطقه چابهار مربوط به ظرفیت های کشاورزی این منطقه است. در چابهار، 50 هزار هکتار اراضی مستعد کشاورزی وجود دارد که در حال حاضر 29 هزار هکتار از اراضی این شهرستان زیر کشت محصولات دیمی و آبی قرار دارد. چابهار ظرفیت بالای تولید گیاهان دارویی را دارد. در این منطقه زعفران، زرشک و دیگر محصولات کشاورزی تولید می شود.

در کنار ظرفیت های کشاورزی، چابهار در حوزه صنعت نیز ظرفیت های بی بدیلی دارد. ساخت کارخانه فولاد مکران چابهار در زمینی به مساحت 300 هکتار، یک واحد تولید آهن اسفنجی به روش احیاء مستقیم با ظرفیت یک میلیون و 600 هزار تن در سال، احداث پالایشگاه فوق سنگین چابهار توسط «شرکت پتروچاینا» با ظرفیت تولید 40 هزار بشکه در روز و ایجاد شهرک پتروشیمی مکران در زمینی به وسعت بیش از 1200 هکتار و ایجاد قطب سوم خودرو سازی ایران از جمله فرصت های سرمایه گذاری در بخش صنعتی چابهار محسوب می شوند.

با توجه به این ظرفیت ها، منطقه آزاد چابهار در حال تبدیل شدن به مرکز ثقل تجاری کشورهای اسلامی آسیا، آفریقا و اروپا بخصوص در بخش صنایع غذایی حلال است. به همین دلیل مورد توجه سرمایه گذاران منطقه ای و بین المللی قرار گرفته است.

سومین منطقه آزاد تجاری- صنعتی ایران که در برنامه امروز می خواهیم به شما شنوندگان گرامی معرفی کنیم، منطقه آزاد اروند است. منطقه آزاد اروند در شمال غربی خلیج فارس به وسعت ۱۷۲ کیلومتر مربع شامل شهرهای آبادان، خرمشهر و مینوشهر است. این منطقه در محل تلاقی دو رودخانه اروند رود و کارون واقع است و دارای مرز مشترک میان کشورهای عراق و کویت است. منطقه آزاد اروند رود با داشتن ظرفیت هایی از قبیل حمل و نقل جاده‌ای، ریلی، دریایی و هوایی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. موقعیت ویژه جغرافیایی منطقه آزاد اروند و نقش کانال‌های ترانزیتی و استراتژیکی آن در تلاقی مسیرهای تجارتی نقش بسیار مهمی دارد. اروند دسترسی آسان به راه‌های آبی بین‌المللی و دریای مدیترانه را از طریق مجاورت با دومین استان بزرگ عراق یعنی بصره فراهم آورده است.

سید علی موسوی، معاون سرمایه گذاری و توسعه کسب و کار سازمان منطقه آزاد اروند می گوید: «منطقه آزاد اروند زیرساخت‌های مناسبی برای سرمایه گذاری داخلی و خارجی در زمینه‌های صنعت، تجارت و گردشگری فراهم کرده است. دو شهرک صنعتی فعال خرمشهر و شهرک صنعتی آبادان و حواشی آنها، حدود ۱۶۶ واحد صنعتی را در خود جای داده است. زیر ساخت‌های لازم از جمله جاده، آب، فاضلاب، اینترنت، تلفن، برق و دیگر زیرساخت های نرم افزاری مانند گمرک، استاندارد و محیط زیست برای فعالیت سرمایه گذاران فراهم شده است. همچنین تفاهم‌نامه همکاری، برای تکمیل زیرساخت ها و برای ارائه خدمات بهتر به صنعتگران، با سازمان شهرک‌های صنعتی کل کشور منعقد کرده ایم که در آینده به خدمت‌رسانی بهتر منطقه به سرمایه‌گذاران کمک خواهد کرد».

آخرین منطقه آزاد تجاری- صنعتی که می خواهیم معرفی کنیم، جزیره قشم است که موقعیت مکانی ژئواکونومیک و ژئواستراتژیک ویژه ای دارد. این جزیره در نقطه استثنایی از بزرگترین گذرگاه حمل و نقل انرژی جهان قرار گرفته ‌است که سالانه بیش از 150 هزار کشتی از این گذرگاه می‌گذرند. علاوه بر آن، جزیره قشم بر سر راه کریدور شمال- جنوب که با 2800 کیلومتر طول مسیر، از شاهراههای ارتباطی بین‌المللی به شمار می‌رود، قرار گرفته‌ است .چنین موقعیتی ، فرصت مناسبی برای کسب درآمد از طریق سوخت‌رسانی، فروش اقلام اساسی و تعمیرات کشتی‌ها و سایر خدمات دارد. همچنین براساس برآوردهای انجام شده، هزینه حمل و نقل هر کانتینر از مسیر قشم، 30 درصد ارزان‌تر از حمل و نقل از طریق مسیر دریای سرخ، کانال سوئز و دریای مدیترانه است و نیز مدت زمان آن، 50 درصد کمتر از این سه مسیر است.

قشم در بهینه‌ترین نقطه از مسیر هوایی کریدور شرق به غرب جهان قرار گرفته که این امکان بالقوه را فراهم می‌سازد تا با توسعه مخزن سوخت، تکمیل و تجهیز فرودگاه‌‌ بین‌المللی قشم، احداث سالن تعمیرات، ایجاد ترمینال خارجی و خدمات وابسته و سایر امکانات رفاهی بتواند با کاستن از هزینه‌های حمل و نقل هوایی تبدیل به یک هاب هوایی مهم در منطقه جنوب غرب آسیا شود. سرمایه گذاری دراین بخش یکی از سودآورترین سرمایه گذاری ها محسوب می شود . 

یکی دیگر از قابلیت‌های منطقه قشم برخورداری از سواحل عمیق و مناسب برای احداث اسکله‌های بزرگ جهت پهلوگیری کشتی‌هایی به ظرفیت یکصد هزار تن و بالاتر، ایجاد بارانداز و تأسیسات و تجهیزات بندری، گسترش صنایع دریایی و توسعه صنایع شیلات است. همچنین موقعیت زیست محیطی منحصر به فرد و جریان آب اطراف این جزیره برای تحقیقات بیولوژیک شرایط خوبی فراهم می‌سازد.

دسترسی سریع به امکانات اسکله‌های شهید باهنر و شهید رجایی در بندرعباس و همچنین وجود نیروی کار ارزان و کافی به منظور فعالیت و سرمایه‌گذاری در زمینه صنعت، بازرگانی و خدمات از دیگر ویژگی های ممتاز منطقه آزاد قشم است. برخورداری از ظرفیت‌ها و مزیت‌های منحصر به فرد گردشگری از جمله جزایر مرجانی و سواحل زیبا، کوه‌های تندیس مانند، هکتارها جنگل مانگروی شناور در آب دریا، ده‌ها گونه پرنده مهاجر یا ساکن، جزایر کوچک و آب‌انبارهای قدیمی، قلعه‌های تاریخی، غارهای نمک، درخت انجیر معابد، دره چاه‌کوه، پارک کروکودیل، جنگل های حرا، دره ستارگان و دژ پرتقالی‌ها از دیگر جاذبه های جزیره قشم می‌باشد.

جزیره قشم علاوه بر موقعیت مکانی از معادن و منابع انرژی زیادی برخوردار است. مهم‌ترین معادن جزیره قشم معدن نمک و معدن گوگرد است. همچنین وجود ذخایر نفت و گاز طبیعی در این جزیره و اطراف آن، موجب شده تنوع سرمایه گذاری در این منطقه بسیار بالا باشد.  

در زمینه پروژه‌های پالایشگاهی و گازی، سازمان منطقه آزاد قشم از هرگونه سرمایه‌گذاری در زمینه‌های احداث پالایشگاه میعانات گازی، احداث پالایشگاه نفت خام، احداث پالایشگاه نفت خام فوق سنگین جهت تولید قیر، احداث پالایشگاه نفت خام فوق سنگین جهت تولید فرآورده‌های میان تقطیر، احداث واحدهای تبدیل گاز به فرآورده‌های مایع (GTL) و احداث واحدهای مایع سازی گاز طبیعی( LNG) حمایت می کند.