IRIB World Service

در قسمت هفتم از برنامه عربستان سعودی؛ عامل توسعه تروریسم و افراط گرایی، ابزارها و روش های گسترش وهابیت در جنوب شرق آسیا را بررسی خواهیم کرد.

مهم ترین مرکز آموزشی تحت نفوذ عربستان سعودی در جنوب شرق آسیا، دانشگاه بین‌المللی اسلامی مالزی ( International Islamic University Malaysia(IIUM))  است. این دانشگاه با مراکز علمی و فرهنگی عربستان سعودی روابط گسترده ای دارد. هر سال سمینارهای مشترک گوناگونی با همکاری مراکز علمی عربستان سعودی، در زمینه های مختلف از جمله برای ترویج زبان عربی در مالزی، در این دانشگاه برگزار می‌شود. مهم ترین مرکز آموزشی مرتبط با تعالیم وهابی تکفیری در تایلند، دانشگاه «یالا/جالا» (Yala University)  در شهر یالا/جالا در جنوب این کشور است. این مرکز آموزشی در سال 1988 میلادی توسط «اسماعیل لطفی» مشهور به «جافاکیا» به صورت کالج ایجاد شد و در سال 2007 میلادی به دانشگاه تبدیل گردید. وی در سال 1986 میلادی در رشته فقه از دانشگاه وهابی «امام محمد بن‌ سعود» در ریاض فارغ التحصیل شده است. این دانشگاه دارای 5 دانشکده، 18 دپارتمان و بیش از 3 هزار داشجوی پسر و دختر از کشورهای گوناگون چون ویتنام، چین، مالزی، سودان، مصر و پاکستان در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد است.

هزینه دانشگاه «یالا/جالا» از جانب عربستان سعودی و برخی دیگر از کشورهای عربی چون قطر و کویت تأمین می‌شود. دانشجویان این دانشگاه با زبان و پوشش عربی به فراگیری فقه و شریعت از دید وهابیت مشغول هستند. دانش آموختگان این دانشگاه در کشور تایلند به ویژه ایالت های جنوبی، پست های مهمی در اختیار دارند و برخی از آنها نیز جذب گروه‌های اسلامی تندرو شده اند.  احسان نجفی سمنانی پژوهشگر و کارشناس مسایل اسلام در تهران در مورد نحوه ترویج اندیشه های وهابیت می گوید:"وهابیون مدرسان خود را به زبان های زنده  دنیا آموزش داده و با اعزام مبلغان به کشورهای مختلف برای ترویج و نشر افکار وهابیت تلاش می کنند و عمدتا مسلمانان فقیر و نا آشنا با تعالیم اسلام را جذب می کنند. وهابیون عصر حاضر بر خلاف اسلاف خود از تکنولوژی های روز همچون شبکه های اجتماعی هم استفاده می کنند."

با بررسی مقایسه ای عملکرد موسسات و مراکز تحت هدایت وهابیون در کشورهای جنوب شرق آسیا نوعی مشابهت بین آنها وجود دارد که به گسترش ایدئولوژی وهابی سعودی کمک می‌کند. به همین دلیل برخی محافل در جنوب شرق آسیا نگران افزایش روند «عربی و وهابی شدن» مردم بخصوص جوانان مالزی و اندونزی هستند. مدارس اسلامی سنتی از قرن هجدهم میلادی و حتی پیش از آن در جنوب شرق آسیا متولی ارائه تعالیم و آموزش‌های دینی به مردم بوده‌اند. این مدارس از جمله  نخستین مراکزی بودند که توجه وهابیان را جلب کردند. بسیاری از پژوهشگران و نیز برخی از گزارش‌ های منتشر شده سرویس‌های امنیتی منطقه، مدارس تحت حمایت و هدایت رژیم آل سعود را از اصلی‌ترین مراکز گسترش اندیشه­ های افراط گرایی در جنوب شرق آسیا می دانند. در ایالت‌های مسلمان نشین جنوب تایلند امروزه دست‌کم بیست باب مدرسه که توسط عربستان سعودی ساخته شده و فعال می‌باشند، مروج اندیشه‌های وهابی است.  معلمان این مدارس بیشتر در عربستان سعودی تحصیل کرده‌اند و هزینه کامل تحصیل در این مدارس را نهادهای  وهابی یا دولت عربستان سعودی پرداخت می‌کنند.

در اندونزی نیز از سال 1980میلادی، مدارس مورد حمایت وهابی‌ها و عربستان سعودی گسترش فوق العاده ای داشته‌اند. این مدارس اغلب نام‌های عربی دارند و در شهرهای مختلف کشور پراکنده‌اند. در این مدارس دانش آموزان باید لباس عربی بپوشند و با هیچ مرکز آموزشی دیگر ارتباط نداشته باشند. از جمله مسائلی که وهابی‌ها اهمیت زیادی برای آن قائل هستند، «ترویج زبان عربی» در جنوب شرق آسیا و تلاش برای افزایش شمار مسلمانانی است که بتوانند از طریق این زبان با عربستان سعودی و مراکز آموزشی وهابی به خوبی ارتباط برقرار کنند. از این رو  عربستان سعودی از دهه 1980 میلادی دو مرکز در اندونزی ایجاد و راه‌اندازی کرده است که مسئولیت اصلی آنها ترویج زبان عربی و آموزش دادن داوطلبان تحصیل در عربستان سعودی، به زبان عربی است. 

عربستان سعودی در کنار ایجاد مراکز آموزشی در کشورهای جنوب شرق آسیا، هر ساله پذیرای شمار زیادی از دانشجویان مسلمان این کشورها برای ادامه تحصیل است. عربستان سعودی به این دانشجویان بورس کامل ارائه می‌کند. کسانی که در عربستان سعودی تحصیل می‌کنند باید به کشورهای خود برگردند و در آنجا مراکز آموزشی و مدارسی ایجاد کنند و در مراکز دولتی (کشوری) نفوذ کنند. علی محمدی آشنانی کارشناس علوم دینی در تهران "ادبیات مغالطه آمیز، تولید و توزیع گسترده نرم افزارهای اموزشی و نفوذ در سازمان های کشوری و بین المللی را  از جمله ابزارهای وهابیون برای نشر عقایدشان می داند." در فاصله سال‌های  1995 تا 2009 میلادی تنها از تایلند بیش از 2500  نفر در دانشگاه‌ های عربستان سعودی به تحصیل اشتغال داشته‌اند. این دانش آموختگان پس از بازگشت به کشورشان به دلیل حمایت های مالی و تبلیغی عربستان سعودی ، تأثیر و نفوذ زیادی در مسائل دینی و اجتماعی و گاه سیاسی دارند و از این رو بزرگ ترین مبلغان و مروجان وهابیت در جنوب شرق آسیا هستند.

از دیگر اقدامات وهابیان برای تأثیرگذاری بر مسلمانان جنوب شرق آسیا و ترویج اندیشه‌های خویش، ترجمه کتاب های وهابی به زبان های محلی و چاپ آن با شمارگان بالا و قرار دادن آن در دسترس مسلمانان با قیمت پایین یا رایگان است. دفتر امور دینی عربستان (Saudi religious affairs office ) در جاکارتا سالانه یک میلیون جلد کتاب را از عربی به «بهاسا»، زبان رسمی اندونزی، ترجمه و در میان مسلمانان توزیع می‌کند. به علاوه مراکز وابسته به وهابیان  به مناسبت های گوناگون مقادیر زیادی کتاب، به صورت رایگان در اختیار مسلمانان قرار می‌دهند. سعودی‌ها با پیگیری استراتژی چند جانبه شامل تاسیس دانشگاه، پرداخت کمک هزینه تحصیلی برای جوانان اندونزیایی‌  جهت تحصیلات وهابی در عربستان سعودی، اعزام معلمان بنیادگرا به مدارس شبانه‌ روزی و احداث بیش از 150 مسجد وهابی در صدد گسترش نفوذ خود در اندونزی است.                                               

«ذکری ابوزا» ( Abuza Zachary) کارشناس تروریسم در آسیای جنوب شرقی اعلام کرد، سرویس‌های امنیتی اندونزی بر این باورند که 60 تا 100 مدرسه شبانه روزی به عنوان مراکز استخدام و تعلیم ایدئولوژیک برای عضوگیری گروه افراط گرای موسوم به «جماعت اسلامی» (JI) خدمت می‌کنند. دولت تایلند نیز معتقد است که تعدادی از مدارس شبانه روزی اسلامی در استان های جنوبی این کشور به عنوان مراکز پرورش و استخدام افراطیون وهابی است که حملات تروریستی را در استان‌های جنوبی انجام می‌دهند. به عنوان مثال، تعدادی از جدایی طلبان که در حملات پلیس و نیروهای امنیتی در 28 آوریل سال 2004 میلادی کشته شدند، معلمان مدارس وهابی بودند.در هر حال، حکام سعودی با ایجاد موسسات به اصطلاح اسلامی در عربستان سعودی می کوشند به وهابی گری جان تازه بدهند. علی کورانی محقق و عالم برجسته شیعه لبنان ضمن هشدار به مسلمانان در این باره می گوید "وهابیون با تشکیل مجمع موسوم به "مجمع ملک سلمان برای حدیث نبوی"  به دنبال موجه کردن آموزه های انحرافی خود هستند که باید در برابر آن هوشیار بود. "

اندیشمندان مسلمان و علمای اسلامی با استنادات قرآنی و احادیث پیامیر گرامی اسلام (ص)، آموزه های انحرافی وهابیون را برای مسلمانان افشا کرده اند. حکام سعودی نیز با ایجاد  "مجمع ملک سلمان برای حدیث نبوی "در جنوب شرق آسیا با تحریف و وارونه سازی در صدد هستند که نشان دهند آموزه های وهابیت برگرفته از احادیث پیامبراکرم است. این در حالی است که سفارشات و توصیه های پیامبر گرامی اسلام (ص) به مسلمانان پرهیز از خشونت، دعوت غیر مسلمانان به اسلام با زبان نرم است. بسیاری از کارشناسان  بر این اعتقادند که اگر حکام سعودی در تشکیل " مجمع ملک سلمان برای حدیث نبوی" صداقت دارند اجازه دهند سایر علمای مذهبی نیز با عضویت در آن دیدگاه های خود را مطرح کنند.                                                    

ایجاد تفرقه در جهان اسلام و کشتار زنان و کودکان بیگناه در یمن تنها بخش کوچکی از جنایات حکام سعودی است که از وهابیت سرچشمه می گیرد و همچنان ادامه دارد. همکاری  آمریکا  و رژیم صهیونیستی با رژیم سعودی نیز بیش از پیش جهان اسلام را نگران تبعات گسترش نفوذ وهابیت در مناطق مختلف از جمله در جنوب شرق آسیا می کند. منطقه ای که در دهه های اخیر از افراط گرایی به دور بوده و کشورهای مالزی و اندونزی در سایه امنیت موفق به پیشرفت های خوبی در عرصه های مختلف علمی و صنعتی شده اند. به همین دلیل ماهاتیر محمد نخست وزیر مالزی بلافاصله پس از بازگشت به قدرت دستور تعطیلی نهادهای وابسته به وهابیت در این کشور را صادر کرد.