IRIB World Service

مجموعه برنامه «عربستان سعودی؛ عامل توسعه تروریسم و افراط گرایی» به تعداد هشت قسمت از پژوهش "گسترش وهابیت در جنوب شرق آسیا و تبعات آن" (با تاکید بر رویکرد رسانه‌ای) در واحد پژوهش های کاربردی استخراج و تنظیم شده است.

جنوب شرق آسیا منطقه‌ای است که در شرق شبه قاره هند و جنوب چین واقع شده است و امروزه  10 کشور را در بر می‌ گیرد. در بین این کشورها، اندونزی با بیشترین جمعیت مسلمان در جهان و مالزی، برونئی و مالدیو به عنوان کشورهایی با اکثریت مسلمان، حضور دارند و کشورهای فیلیپین، تایلند، سنگاپور، کامبوج، میانمار کشورهای دارای اقلیت‌ های مسلمان به شمار می‌ روند. در چند دهه اخیر فرایند، گرایش به سوی افراطی گری به نام اسلام و آنچه که امروز رادیکالیسم اسلامی خوانده می‌شود، شدت یافته است.

برای درک این فرایند پیشاپیش لازم به یاد آوری است، مبارزه گروه‌ های مجاهد افغانستان علیه اشغالگران شوروی از سال 1979میلادی، بستر مناسبی را برای عربستان سعودی فراهم کرد تا ضمن حمایت مالی از این گروه‌ های جهادی، ترویج وهابیت در شبه قاره هند بخصوص در پاکستان را با بیش از بیست هزار مدارس دینی در دستور کار خود قرار دهد. از آن زمان، عربستان سعودی در اشاعه وهابیت در شبه قاره هند و جنوب شرق آسیا نیز به طور جدی فعال بوده است و « سازمان جهانی اسلام »، یکی از بزرگ‌ ترین و اصلی‌ ترین تریبون‌ های عربستان سعودی در این مناطق محسوب می‌شود. هدف نهایی وهابیون تشکیل یک جامعه جهانی واحد وهابی با حاکمیت خلیفه از خاندان سعودی است. دنیس ایگناتیوس (Denis Ignatius) دیپلمات سابق مالزی در کشورهای مختلف آسیایی و اروپایی در مقاله ای که در مورد وهابیت منتشر کرده است، اهداف این فرقه را "گسترش آموزه های فرقه گرایانه و تروریسم عنوان و تاکید کرده که یگانه عامل افراط گرایی و تروریسم در منطقه جنوب شرق آسیا، رشد آموزه های وهابیت با استفاده از پول های هنگفت عربستان سعودی می باشد."

به همین دلیل، وهابیت تحت حمایت سعودی، به طور مستقیم و غیرمستقیم در ایجاد و گسترش گروه‌ های افراطی وهابی در منطقه جنوب شرق آسیا نقش فعالی داشته است. بطوری که رهبران این گروه‌ ها به کمک پول‌ های هنگفت نفت، توانسته‌اند اندیشه وهابی را در نقاط مختلف آسیا از بنگلادش تا فیلیپین گسترش دهند. به گفته، نجیب رزاق، نخست وزیر سابق مالزی، عربستان سعودی 7 میلیارد پوند در یک پالایشگاه نفت در این کشور سرمایه گذاری کرده است. وی همچنین اذعان دارد دولت سعودی 681 میلیون دلار به حساب شخصی او به عنوان هدیه ای از خانواده سلطنتی واریز کرده است. نوام چامسکی (Noam Chomsky) نظریه پرداز برجسته آمریکایی با اشاره به اینکه عربستان سعودی برای اشاعه وهابیت از هر نوع کمکی و به هر فرد و یا گروهی دریغ نمی کند معتقد است: " ایدئولوژی وهابیت از دلایل کانون افراط گرا بودن حکام سعودی است که با استفاده از ثروت عظیم خود به دنبال اشاعه آن هستند." این وضعیت از آن جهت بیشتر نگران کننده است که در سال های اخیر اتحادی میان عربستان سعودی و رژیم غاصب صهیونیستی شکل گرفته است.

امروزه افراط‌ گرائی و تروریسم یکی از موضوعات مهم مناطق جنوب شرق آسیا بویژه در کشورهای اندونزی، فیلیپین، سنگاپور، مالزی و جنوب تایلند بشمار می‌آید. اقدامات انجام شده از سوی عربستان سعودی، موجب گسترش جریان افراط‌ در جنوب شرق آسیا شده، به طوری که امروزه تعداد قابل توجهی از افراد، از حرکت تروریستی القاعده و داعش که زاییده وهابیت است، الهام می‌ گیرند و از سرکردگان آنها پیروی می‌نمایند. شبکه‌ القاعده و حتی گروه تروریستی تکفیری داعش در جنوب شرق آسیا به اندازه‌ ای بر گروه های مختلف تأثیر گذاشته است که از بروز حرکت‌ های افراط‌ گرایانه خشونت‌ بار در آینده در این منطقه، نباید چندان هم تعجب کرد. گیدو اشتاین برگ (Guido Steinberg) کارشناس مسایل غرب آسیا از آلمان یکی از مهم ترین علل گسترش گروه های تروریستی در مناطق مختلف از جمله جنوب شرق آسیا را "پول های هنگفت ناشی از صادرات نفت عربستان سعودی و گسترش وهابیت به عنوان ایدئولوژی خشونت و ترور می داند که از سوی قدرت های بزرگ جهانی همچون آمریکا نیز حمایت می شوند."

در همین راستا، اکثر گروه‌ های افراطی در جنوب شرق آسیا از «نهضت حفاظت اسلامی» و «جمعیت المجاهدین» در بنگلادش، «جماعت اسلامی» و «گروه مجاهدین» در مالزی گرفته تا «جنبش آزادی بخش اسلامی مورو» در فیلیپین، به نوعی از کمک‌ های مالی عربستان سعودی بهره‌ مند می‌شوند. عمده این کمک‌ ها از طریق علمای وهابی و مدارس تحت نفوذ آن ها ارائه می‌شود. در کنار حمایت مالی گسترده عربستان سعودی از گروه‌ ها ی افرط گرا در منطقه جنوب آسیا که به لحاظ مالی عمدتاً در فقر به سر می‌ برند؛ مدارس تکفیری وابسته به این کشور نیز باعث نفوذ هر چه بیشتر تفکر وهابیت تکفیری در میان گروه‌ های افراطی و تروریستی در جنوب شرق آسیا شده است. اهمیت تبیین و تحلیل موضوع گسترش وهابیت در جنوب شرق آسیا و تبعات آن به این دلیل است که این منطقه با  اسلام  میانه‌ رو و مدارا محور عجین است و عربستان سعودی و محافل غربی درصدد هستند، با سوق دادن جنوب شرق آسیا به سمت افراط گرایی این منطقه را به کانون رادیکالیسم اسلامی با نفوذ اندیشه‌ های افراطیِ وهابی سوق دهند.

واقعیت این است که جریان وهابیت تکفیری، بدون حمایت آمریکا و انگلیس امکان گسترش در سایر نقاط جهان از جمله جنوب شرق آسیا را ندارد. همچنان که غربی‌ ها و جبهه استکباراز ایجاد داعش و القاعده برای خود منافع تعریف می‌کنند. سرویس‌ های جاسوسی غرب در گسترش وهابیت، با عربستان سعودی همکاری غیر مستقیم دارند و به نوعی دست عربستان سعودی را باز گذاشته‌ اند تا از قِبَل گسترش افراط‌ گرایی و ناامنی، بهره‌ برداری حداکثری از این مسئله نماید. آمریکایی‌ ها با ایجاد بحران های تصنعی، همواره به نفوذ در مناطق دارای اهمیت برای این کشور اقدام کرده‌ اند و به همین جهت می کوشند تا گروه‌ های تروریستی را در جنوب شرق آسیا از طریق جریان وهابیت تقویت کنند و سپس به بهانه مقابله با آن، در امور کشورها مداخله کنند. همانگونه که آمریکا به بهانه مبارزه با تروریسم به افغانستان و برای خنثی‌ سازی به اصطلاح تسلیحات کشتار جمعی به عراق حمله کرد، هر چند هدف اصلی آمریکا چیزی فراتر از مبارزه با تروریسم  بوده است.علاوه بر این، ایجاد شکاف بین مسلمانان با کشورهای بزرگ آسیایی نظیر چین و هندوستان را از جمله اهداف برنامه ریزی شده تروریسم وهابی در شرق آسیا می توان دانست.

گسترش فعالیت گروه‌های وهابی تبعات خطرناکی برای منطقه جنوب شرق آسیا دارد که از آن جمله می‌توان به‌ بروز ناامنی و خشونت‌ های تروریستی، گسترش دامنه گروه‌ های تکفیری و تروریستی همچون گروه تروریستی «ابوسیاف» و «مائوته» در فیلیپین و همچنین «جماعت اسلامی» در مالزی و اندونزی اشاره کرد. این گروه ها جز اولین گروه‌ هایی بودند که با گروه تروریستی داعش در منطقه جنوب شرق آسیا اعلام بیعت کردند.به همین دلیل  پس از شکست گروه تروریستی داعش در غرب آسیا، موضوع فعالیت این گروه در جنوب شرق آسیا به طور جدی مورد توجه کارشناسان قرار گرفته است. مجدی خلیل کارشناس مسایل سیاسی از مصر براین اعتقاد است "وهابیت با کمک های عربستان  سعودی وجهه مخدوشی از اسلام ارایه کرده و امروزه این تفکر و فرقه ضاله در قالب های مختلف به تهدیدی جدی برای جهان بخصوص جنوب شرق آسیا تبدیل شده است. زیرا این تفکر، ویرانگر، مخرب و حامی تروریسم و تروریست پرور است."

همان گونه که پیشتر اشاره شد، ایجاد اختلاف و تفرقه بین مسلمانان با پیروان مسیحی، هندو، بودایی و برهمایی در جنوب شرق آسیا و همچنین میان شیعیان و اهل سنت منطقه و تخریب چهره واقعی اسلام در کنار معرفی کردن مسلمانان بعنوان تروریست و خشونت‌ طلب و ایجاد زمینه مداخلات آمریکا در جنوب شرق آسیا از اهداف گسترش وهابیت و افراط گرایی محسوب می شود. در واقع نقش اندیشه وهابیت در ایجاد فرهنگ عدم تحمل، خشونت و نفرت، فرقه‌ گرایی و تروریسم در منطقه جنوب شرق آسیا و تبدیل آن که زمانی لنگرگاه ثبات آسیا تلقی می‌ شد، به کانون دوم بحران بعد از غرب آسیا از اهداف تعریف شده تفکر ضاله وهابیت تلقی می شود. اکنون بر کسی پوشیده نیست که وهابیت، تفکری صادراتی از جانب عربستان سعودی به جنوب شرق آسیا، به عنوان عامل افراطی‌ گری و تکفیر گرایی و نیز اصلی‌ ترین تهدید برای این منطقه محسوب می‌شود.

رهبران مذهبی و شخصیت‌ های سیاسی نیز در منطقه جنوب شرق آسیا، ایدئولوژی تروریسم در این منطقه را وارداتی می‌دانند که عمدتا از سوی رژیم آل سعود و از طرق پول‌های نفتی عربستان سعودی در منطقه جنوب شرق آسیا شیوع پیدا کرده است. این وضعیت خطر بزرگی را برای دول منطقه ‌ایجاد خواهد کرد. بدون شک تبعات گسترش وهابیت در جنوب شرق آسیا می‌تواند ضمن بستر سازی برای افزایش مداخلات آمریکا، دیگر بازیگران را نیز به صورت جدی تحت تاثیر قرار دهد. خطر گسترش وهابیت در مناطق مختلف از جمله در جنوب شرق آسیا  زمانی بیشتر مشخص می‌شود که در نظر داشته باشیم امروزه ایدئولوژی وهابیت، با اهداف و منافع آمریکا و متحدانش همسویی داشته و بنوعی جهت مقابله با اهداف و رویکردهای مقاومت بازتعریف و تقویت شده است. به همین دلیل آمریکا که ادعای دفاع از حقوق بشر را دارد همچنان در برابر جنایات حکام سعودی در مناطق مختلف جهان از جمله در یمن سکوت اختیار کرده و نه تنها نظاره گر بلکه پشتیبان جنایات روز افزون آنان است.

افکار عمومی کشورهای جنوب شرق آسیا بخوبی بر تبعات خطرناک گسترش وهابیت در این منطقه واقف هستند و این موضوع از نتایج انتخابات در این مناطق نیز مشخص می شود. چنانچه به قدرت رسیدن مجدد ماهاتیر محمد در مالزی به عنوان نخست وزیر و همکاری های نظامی و امنیتی مالزی با اندونزی و فیلیپین در سال های اخیر نشانه ای از تلاش این کشورها برای جلوگیری از تبدیل شدن هر چه بیشتر منطقه جنوب شرق آسیا به مامن وهابیت و گروه های تروریستی شکست خورده در غرب آسیا، همچون گروه تروریستی تکفیری داعش محسوب می شود. مالزی با تعطیل کردن فعالیت تعدادی از موسسات وابسته به وهابیون و عربستان سعودی در این کشور گام های مهمی را برای جلوگیری از بسط و گسترش فعالیت های آل سعود و وهابیون در منطقه جنوب شرق آسیا برداشته است.