IRIB World Service

در قسمت دوازدهم از برنامه پناه جویان افغانستانی در ایران، خدمات ایران در زمینه راه اندازی مراکز درمانی و تربیت نیروی متخصص برای افغانستان را بررسی خواهیم کرد.

با توجه به نقش دانشگاه و آموزش عالی در تربیت نیروی متخصص برای توسعه و بازسازی کشورهایی مانند افغانستان که از جنگ و بحران های سیاسی، آسیب دیده اند، دانشگاه های ایرانی با همراهی وزارت علوم ایران، همواره میزبان دانشجویان خارجی بوده اند. در این میان، دانشجویان افغانستان در اولویت پذیرش در ایران هستند. هزاران دانشجوی افغانستانی هم در ایران و هم در افغانستان در دانشگاه های ایرانی تحصیل می‌کنند. چهار دانشگاه ایرانی شامل دانشگاه آزاد اسلامی، پیام نور، خوارزمی و جامعه المصطفی العالمیه حضور فعالی در افغانستان دارند. دانشجویان افغانستانی به دو صورت بورسیه و غیر بورسیه مشغول تحصیل در دانشگاه های ایران هستند. تعداد این دانشجویان از سال 1378 (1999میلادی) تا 1394 (2015میلادی)، حدود 42 هزار نفر بوده است که در تمامی مقاطع کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا تحصیل کرده اند، یا هم اکنون مشغول به تحصیل هستند. خدمات ایران به افغانستان در تربیت نیروی متخصص، تقریبا تمامی زمینه های علمی و تخصصی، از آموزش متخصصان حوزه توانبخشی به معلولان جسمی و تربیت پزشک و مهندس گرفته تا  نیروهای متخصص در حوزه های علوم اجتماعی و دینی را در بر می گیرد .

 در نشستی با حضور وزیر صحت عامه افغانستان و مدیرکل امور بین الملل این وزارتخانه و همچنین مشاوران و قائم مقام وزیر بهداشت ایران در امور بین الملل و معاون امور بین الملل دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی ایران در 5 شهریور سال 1394 هجری شمسی (27 اوت 2015 میلادی) موافقت نامه ای بین دو طرف منعقد شد. که بر اساس آن دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی ایران به آموزش دانشجویانی که از طرف وزارت صحت عامه افغانستان معرفی می شوند، می پردازد. بر اساس توافقات انجام شده، یک مرکز آموزشی، پژوهشی و توانبخشی در شهر کابل نیز با تمامی امکانات در اختیار دانشگاه علوم بهزیستی ایران قرار گرفته است. که در این مرکز دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی ایران به تربیت نیروی انسانی متخصص در زمینه های مختلف می پردازد. 

در حوزه توانمند سازی معلولان افغانستانی نیز، تعدادی از دانشجویان افغانستانی برای مقطع کارشناسی ارشد در مؤسسه آموزش عالی بهزیستی ایران پذیرش شده اند. بر اساس تفاهم نامه مشترک میان اداره کل امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور ایران، سازمان بهزیستی ایران و نمایندگی کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد، در این حوزه تاکنون چندین دوره آموزشی ویژه با هدف آشنایی دانشجویان افغانستانی با انواع معلولیت ها و چگونگی خدمت رسانی به معلولین افغانستانی برگزار شده است. 

همچنین بر اساس یادداشت تفاهم همکاری بین جمعیت‌های ملی هلال احمر ایران و افغانستان در تاریخ 27 تیر 1391 (17 جولای 2012م) این جمعیت در زمینه همکاری در زمینه مدیریت سوانح، توان افزایی و آموزش، گسترش حقوق بین الملل بشردوستانه ، تبادل تجارب و مشاوره در زمینه استفاده بهینه در جذب و استفاده مطلوب از منابع همکاری دارند. راه اندازی و اداره مراکز سلامت جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران در افغانستان‏، تامین و ارسال دارو و تجهیزات پزشکی مورد نیاز مراکز سلامت در افغانستان از سوی جمهوری اسلامی ایران‏، همکاری و تبادل تجارب علمی و دانش فنی در زمینه امور دارویی و پزشکی از طریق برگزاری سمینارهای آموزشی در ایران و افغانستان و تبادل هیئت های نمایندگی در سطوح مختلف از دیگر بندهای این یادداشت تفاهم است. 

 بطور کلی خدمات بهداشتی و درمانی ایران به افغانستان از سال 1384هجری شمسی (2005میلادی) تا سال 1394 هجری شمسی (2015میلادی) را می توان احداث و تجهیز داروخانه ها، بیمارستان ها، پلی‌کلینیک ها، دفاتر جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران، کلینیک های درمانی، بخش های مراقبت های ویژه بیمارستان های تخصصی در شهرهای کوچک و بزرگ در افغانستان، تاسیس دفاتر خدماتی و درمانی کمیته امداد امام خمینی (ره) در مناطق کم بهره مند، ساخت درمانگاه های تخصصی هلال احمر، راه اندازی مراکز درمانی تخصصی موسوم به ایران کلینیک، ساخت و تجهیز مراکز توانبخشی و بهزیستی دانست. بین سال‌ های 1384 تا 1394 (2005 تا 2015 میلادی) مجموع اقلام ارسالی ایران به افغانستان برای تجهیز مراکز بیمارستانی و درمانی بالغ بر 450 تن به ارزش یک میلیون و هشتصد هزار دلار بوده است.

از دیگر خدمات دولت جمهوری اسلامی ایران در زمینه توسعه آموزش عالی در افغانستان می توان به ارسال کتب و اعطای بورسیه تحصیلی به دانشجویان افغانستانی در مقاطع تحصیلی گوناگون اشاره کرد. بخش اعظم ارسال کتاب ها را «سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه های ایران»، با نام اختصاری «سَمت»، به عهده داشته است. معاونت بین‌ الملل «سمت»، در قالب امضاء تفاهم‌ نامه همکاری و انجام طرح های پژوهشی با مراکز دانشگاهی افغانستان و چاپ مشترک کتاب با این مراکز همکاری دارد. جمهوری اسلامی ایران همچنین در کنار خدمات مختلف و آموزش نیروهای متخصص در حوزه های مختلف برای افغانستان، به امر آموزش دینی اتباع افغانستان و تربیت طلبه های افغانستانی نیز در چهارچوب فعالیت های جامعه المصطفی العالمیه همت گمارده است. این دانشگاه دینی ایرانی با تربیت عالمان و متخصصان پارسا و متعهد، به تبیین، تولید و تعمیق تفکرات و اندیشه های اسلامی و نشر و ترویج اسلام ناب محمدی همت گماشته است. این نهاد، بیش از پنجاه هزار دانش پژوه مرد و زن را از 122 ملیت از همه  گرایش های مذهبی چهارگانه اهل سنت و تشیع، تحت تعلیم و تربیت خود قرار داده است که دانشجویان افغانستانی نیز در این مرکز علمی سهم و جایگاه ویژه ای دارند. نمایندگی جامعة المصطفی العالمیة در افغانستان در تاریخ 17 مهر 1390 (9 اکتبر2011م ) افتتاح شد.

شمس‌الرحمن فروتن نماینده وقت وزارت معارف افغانستان در تهران می گوید:" در سال تحصیلی 1396 – 1395 ه.ش (2017-2016میلادی) حدود 3000 طلبه افغان در حوزه های علمیه ایران مشغول به تحصیل شدند. به طور کلی دو مزیت عمده خدمات علمی ایران به مهاجرین افغانستانی عبارت‌ است از اینکه اولا مهاجرین با زبان فارسی یا دری تحصیل کرده‌اند و برای انتقال آموزه های خود به جامعه افغانستان مشکلی ندارند. دوم اینکه سطح بالای علمی دانشگاه‌های ایران در واقع به دانش‌آموختگان مهاجر افغانستانی کمک کرده به خوبی آموزش ببینند."

در زمینه اهمیت خدمات ایران در امر تربیت نیروهای متخصص در حوزه علوم دینی، آیت الله اعرافی، رییس جامعه المصطفی العالمیه می گوید: "بیش از 150 رشته و گرایش در جامعه المصطفی تدریس می شود. طلاب افغانستانی و پاکستانی هم اکنون در 83 رشته اعم از علوم اسلامی، انسانی، اجتماعی، فلسفه و علوم عقلی مشغول به تحصیل هستند و سرمایه های بزرگی برای کشورشان می باشند. جمع زیادی از آنان هم اکنون به سطح استادی رسیده اند و جمعی دیگر نیز در عرصه های تحقیق و ترجمه فعالیت می نمایند." 

علاوه بر این می توان گفت که آموزش طلاب افغانستانی در جامعة المصطفی العالمیة ازجهت مبارزه با عقاید انحرافی، تکفیری و افراط گرایی در افغانستان و پاکستان نیز بسیار مهم است. این موضوع به ویژه در مقطع کنونی که آمریکا برای تقویت داعش در افغانستان و تشدید درگیری های فرقه ای در این کشور تلاش می کند، از اهیمت زیادی برخوردار است.