IRIB World Service

در قسمت یازدهم از برنامه پناه جویان افغانستانی در ایران، ارائه خدمات سواد آموزی، حرفه آموزی و ساخت مراکز آموزشی در داخل افغانستان را بررسی خواهیم کرد.

بنا به اعلام سازمان نهضت سواد آموزی ایران در سال 1393(2014م)، حدود یک میلیون و هشتصد هزار نفر از سه میلیون تبعه افغانستانی ساکن در ایران، بی سواد یا کم سواد ارزیابی شدند. لذا برنامه جدی از طرف دولت ایران برای آموزش های ابتدایی به این افراد در دستور کار قرار گرفت. رهبر معظم انقلاب اسلامی که همواره اهتمام و ارزش خاصی برای موضوع آموزش مهاجرین افغانستانی در ایران قائل بوده اند، صراحتا در این باره فرمودند: " اگر مردم افغانستان بخواهند با سواد شوند، این تکلیف بر دوش نهضت سواد آموزی ایران است." در مصوبه رسمی هیات وزیران جمهوری اسلامی ایران در تاریخ دوم اسفند سال 1393 (2014م) دولت ایران در خصوص تکلیف سازمان نهضت سوادآموزی آمده است: "سازمان نهضت سواد آموزی موظف شده است بخشی از اعتبارات خود را برای آموزش سواد آموزی اتباع خارجی هزینه کند."

سازمان نهضت سوادآموزی ایران پس از تصویب برنامه ای ویژه در زمینه آموزش اتباع خارجی به ‌خصوص اتباع افغانستان، در خرداد سال 1395 از رشد 62 درصدی آموزش اتباع خارجی وهمچنین آمادگی برای سوادآموزی به سیزده هزارو پانصد نفر درسال تحصیلی 1395هجری شمسی برابر با سال 2016 میلادی خبر داد. به گفته علی باقر زاده رئیس سازمان نهضت سوادآموزی ایران، "در سال ‌های اول انقلاب اسلامی نرخ با سوادی مهاجرین افغانستانی 6 درصد بود، اما در طول سال ‌های بعد این نرخ به سرعت افزایش ‌یافت، به طوری که طی سی سال بیش از هفتصد هزار نفر از مهاجرین افغانستانی در ایران، با سواد شدند. "

در خصوص آموزش های عمومی و تحصیلی دانش آموزان افغانستانی، وزارت آموزش و پرورش ایران، کمک های خود را به مهاجران افغانستانی در داخل ایران محدود نکرده و در داخل کشور افغانستان نیز به موضوع آموزش و پرورش کودکان و نوجوانان افغانستانی توجه ویژه ای داشته است. برگزاری کارگاه آموزشی برای مولفان کتاب های درسی و برنامه ریزان آموزشی، برگزاری دوره آموزشی برای معلمان دوره ابتدایی توسط متخصصان اعزامی وزارت آموزش و پروش ایران به کابل، برگزاری دوره آموزش ویژه مدیران ستادی مدارس در ولایات مختلف افغانستان، تحت نظر وزارت معارف افغانستان، برگزاری دوره آموزش ضمن خدمت مدرّسان مرکز وزارت معارف در کابل، اهداء هشت مجموعه کامل آزمایشگاه فیزیک، شیمی، زیست شناسی و مدل های آناتومی بدن برای آموزش در مقاطع مختلف تحصیلی به وزارت معارف افغانستان، اهداء دستگاه های تکثیر متون درسی به مراکز آموزشی شهر کابل، اهداء وسائل کارگاه برق، جوشکاری، مکانیکی و صنایع الکترونیک برای استفاده در مدارس و مراکز آموزش فنی و حرفه ای افغانستان از جمله خدمات وزارت آموزش و پرورش ایران بوده است.

اهداء بسته های آموزشی شیمی، مواد شیمیایی، زیست شناسی، فیزیک و مکانیک برای استفاده در مدارس دبیرستانی و بزرگسال شهر کابل، اهداء یکصد بسته 182 جلدی کتاب دوره کودکستان و ابتدایی، اهداء یکصد بسته 164 جلدی کتاب های نوجوان، اهداء یکصد بسته 100 جلدی کتاب دوره دبیرستان، اهداء یکصد بسته 104 جلدی کتاب های ویژه اولیا و مربیان و کارشناسان تربیتی مدارس، بازسازی و تجهیز کتابخانه ها، دبیرستان های پسرانه و دخترانه در شهر کابل، اهداء پانزده دستگاه مینی بوس به وزارت معارف افغانستان، چاپ و ارسال کتاب های مورد نیاز سواد آموزی افراد بزرگسال، ساخت مرکز تربیت معلم شهر کابل، ساخت مرکز تربیت معلم شهر مزارشریف، ساخت مجتمع های آموزشی دخترانه و پسرانه در شهر کابل برای تمامی مقاطع تحصیلی، ساخت مدرسه پسرانه مولانای بلخی در شهر هرات، بخش هایی از دیگر خدمات آموزشی ایران به افغانستان بوده است.

 سازمان فنی و حرفه ای ایران از دیگر سازمان های ارایه کننده خدمات آموزشی ایران به افغانستان است. این سازمان دو مرکز بسیار مجهز در هرات و کابل دایر کرده که بزرگ ترین مراکز ایرانی فنی و حرفه ای در غرب آسیا هستند. در حوزه آموزش فنی و حرفه ای و توانمند سازی اتباع افغانستان برای ورود به بازار کار در ایران و افغانستان، برگزاری کلاس های پناهجویان افغانستانی در زمینه آموزش های فنی و حرفه ای از سال 2011 میلادی از دیگر کمک های این سازمان بوده است. این کلاس ها در رشته های مختلف جوشکاری، برق ساختمان، لوله کشی ساختمان، تعمیر خودرو، رایانه، حسابداری، نقشه کشی، خیاطی، آرایشگری و سایر حرفه های مورد نیاز برگزار شده است. تا سال 2015 میلادی، نزدیک به ده هزار نفر در کلاس های مزبور شرکت نموده و گواهینامه حرفه ای دریافت کردند. 

بر اساس تفاهم نامه منعقده بین وزرای کار ایران و افغانستان در سال 1393هجری شمسی(2014م)، سازمان آموزش فنی و حرفه ای ایران خدمات آموزشی در رشته های مدیریتی و فنی را به کارآموزان افغانستانی در چندین دوره ارائه نموده است. سازمان آموزش فنی و حرفه ای ایران با همکاری وزارت امور خارجه ایران به صورت مشارکت سه جانبه با افغانستان و کره جنوبی در راه اندازی نظام آموزش فنی و حرفه ای در افغانستان عمل کرده است. همچنین تفاهم نامه ای بین ایران، افغانستان و مؤسسه همکاری های بین المللی ژاپن موسوم به جایکا JICA در زمینه آموزش مربیان درافغانستان اجرا شده است. موسسه همکاری های بین المللی ژاپن Japan International Cooperation Agency در زمینهٔ توسعه آموزشی و فنی در کشورهای در حال توسعه فعالیت می‌کند. تفاهم نامه دیگری نیز برای همکاری ایران، افغانستان و یونسکو در زمینه تهیه و تدوین منابع آموزشی برای افغانستان اجرا شده است.

 ساخت مرکز آموزش فنی و حرفه ای با سه کارگاه مجهز در شهر زرنج در سال 1384 هجری شمسی برابر با سال2005میلادی  و ساخت سه مرکز آموزش فنی و حرفه ای در هرات، قندهار و فراه، از دیگر خدمات ایران در افغانستان بوده است. علاوه بر این مساعدت به موسسه افغانستانی بصیر برای راه اندازی مرکز آموزش فنی و حرفه ای کابل در سال 1393(2014م) و برگزاری چندین دوره تربیت مربی فنی و حرفه ای در افغانستان و ایران برای اتباع افغانستان در رشته های مختلف در سال 1392 (2013م) و برگزاری چند دوره جوشکاری صنعتی برای مهاجرین افغانستان در استان فارس در سال 1390(2011م)  و در خوزستان در سال 1394 (2015م)  از جمله خدمات آموزشی ایران به مدرسان افغانستانی بوده است.

 از سال 1362 تا 1394 هجری شمسی برابر با سال 1983 تا 2015 میلادی بیش از ششصد و شصت هزار تبعه افغانستانی در ایران تحت آموزش قرار گرفتند که این موضوع ناشی از نگاه دینی و برادرانه ایران اسلامی به افغانستان و ناشی از اشتراکات تاریخی، فرهنگی و دینی دو کشور می باشد . 

شمس الرحمن فروتن، نماینده سابق وزارت معارف افغانستان در سفارت این کشور در تهران می گوید: "در پاکستان، هزینه های مدارس مهاجرین افغانستانی را باید خود مهاجران تامین کنند. اما، در ایران، بخش اعظم کودکان افغانستانی، در مدارس دولتی ایران تحصیل می کنند و این مورد، از خدمات خاص جمهوری اسلامی ایران است. برخورد مسئولان مدارس و مدیران ایرانی با پناهجویان افغانستانی بسیار انسانی است."