IRIB World Service

در قسمت ششم از برنامه پناه جویان افغانستانی در ایران، تقدیر سازمان ملل از خدمات ایران به مهاجران افغانستانی را بررسی خواهیم کرد.

جمهوری اسلامی ایران در طول چهار دهه گذشته با وجود تحمل مشکلات ناشی از جنگ تحمیلی رژیم ساقط شده صدام و تحریم های اقتصادی ظالمانه آمریکا، هیچگاه حمایت های خود از پناه جویان افغانستانی را متوقف نکرده، بلکه همواره به ارتقای این حمایت ها اهتمام داشته است. اما از سوی دیگر، دولت ها و سازمان های جهانی که بر اساس توافقات بین المللی می بایست شرایط را برای بازگشت پایدار و دائمی پناهندگان افغانستانی به زادگاه خود مهیا کنند، به تعهدات خود عمل نکرده اند. در این خصوص، بسیاری از کشورهای مدعی حمایت از حقوق بشر، حتی به شعارهای خود نیز اهتمام نداشته اند. این درحالی است که برای بازگشت داوطلبانه و دائمی پناهندگان، فراهم آمدن و استمرار شرایط اساسی برای یک زندگی سالم بویژه امنیت در کشور مبداء ضرورت دارد.

جمهوری اسلامی ایران، علاوه بر ارائه خدمات مناسب و کمک رسانی به پناه جویان افغانستانی، در زمینه بازسازی و مبارزه با عوامل ناامنی در افغانستان نیز تلاش های موثری داشته است تا شرایط لازم برای بازگشت پناهجویان به کشورشان را فراهم کند. در این راستا، انتظار می رفته است که کشورهای دیگر و سازمان های بین المللی نیز به وظایف خود برای حل مشکلات در افغانستان عمل کنند که متاسفانه اینگونه نبوده است. به عنوان مثال، دو مشکل اساسی افغانستان یعنی تروریسم و تولید مواد مخدر، از زمان حضور نظامی آمریکا و نیروهای هم پیمانش نظیر انگلیس در این کشور، نه تنها برطرف نشده، بلکه وضعیت به مراتب وخیم تری پیدا کرده اند. این در حالی است که هدف اصلی آمریکا و شرکایش از حمله نظامی و لشگرکشی به افغانستان، ریشه کن کردن تروریسم و موادمخدر در این کشور اعلام شده بود. برخی گزارش ها حتی حاکی از آن است که آمریکا برای توجیه تداوم حضور نظامی در افغانستان، خود به ناامنی و ترور در این کشور دامن میزند و بخشی از هزینه های این حضور را از طریق همکاری با تولیدکنندگان و قاچاقچیان مواد مخدر تامین می کند. با توجه به چنین مشکلاتی است که جمهوری اسلامی ایران همواره بر خروج نیروهای خارجی از افغانستان به عنوان یکی از الزامات آماده شدن شرایط برای بازگشت پناهجویان افغانستانی به کشورشان تاکید کرده است. 

اکثر مهاجران افغانستانی در کشورهای مختلف جهان که از زمان حمله شوروی افغانستان را ترک کرده اند، و همچنین فرزندان آنها، به علت جنگ های داخلی، حمله آمریکا و ادامه نا امنی و ترور، کماکان قصد بازگشت به کشورشان را ندارند. این در حالی است که مهاجران افغانستانی در برخی کشورها نظیر ترکیه و پاکستان از خدمات چندان مناسبی هم برخوردار نبوده اند. در همه کشورها بجز ایران، خدماتی هم که به مهاجران افغانستانی ارائه شده، تنها مختص پناهجویان قانونی بوده است. تنها ایران بوده است که پناه جویان افغانستانی فاقد مجوزهای قانونی را هم تحت حمایت قرار داده است. در این میان، اروپا و آمریکا درحالی که کیلومترها با افغانستان فاصله دارند، با حضور نظامی و اغراض سیاسی و اقتصادی در این کشور، خود به بخش مهمی از عوامل مشکلات افغانستان،  و نه راه حل آن، تبدیل شده اند. 

خدمات ممتاز جمهوری اسلامی ایران در میزبانی از بزرگترین جمعیت پناهجو و مهاجر افغانستانی در طول چهار دهه گذشته، موجب شده است تا سازمان ملل متحد و آژانس های تخصصی آن از جمله کمیساریای عالی پناهندگان، بارها از دولت و ملت ایران تقدیر کنند. جورج ویلیام اوکت اوبو(George William Ocetet Obo)، معاون عملیاتی کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان در سال 2017 به صراحت چنین اذعان کرد : «در حالی که کشورهای اروپایی مرزهای خود را به روی مهاجران افغانستانی بسته اند و به بدترین شکل ممکن با آنها رفتار می کنند، جمهوری اسلامی ایران سخاوتمندانه در طول سالیان زیاد، مهاجران افغانستانی را پذیرفته است و به آنها کمک های زیادی می کند. دسترسی پناهجویان افغانستانی و عراقی به خدمات کامل بهداشتی، درمانی و آموزشی در تمامی سطوح، بارها در گزارشات رسمی سازمان ملل و نهادهای تخصصی وابسته به آن بازتاب داشته است. کیفیت بالای مراقبت های پزشکی که در سطحی برابر با شهروندان ایرانی به پناهندگان ارائه می شود، ستودنی است. »

بعد از دستور تاریخی رهبر معظم انقلاب اسلامی مبنی بر لزوم ثبت نام همه کودکان افغانستانی در مدارس ایران، فیلیپ گراندی(Philip Grandy) ، کمیسر عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان (UNHCR)، در سخنانی به مناسبت آغاز سال تحصیلی96- 1395 هجری شمسی (2016میلادی) در ایران، با قدردانی از خدمات جمهوری اسلامی ایران به کودکان اتباع خارجی، گفت: «وزارت آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران خدمات آموزشی مناسبی را به کودکان پناهنده ارائه داده است. ایران در طول 37 سال گذشته خدمات زیادی را به کودکان پناهنده ارائه داده است که بخش بسیار بزرگی از این خدمات در حوزه تعلیم و تربیت کودکان اتباع خارجی می‌باشد. اقدامات ایران برای تحصیل 386 هزار دانش آموز اتباع خارجی در 25 هزار مدرسه ایران  بسیار ارزشمند است. من کارشناس آموزشی نیستم ولی در مسئولیت قبلی ام در یکی از آژانس های سازمان ملل متحد، از نزدیک کار آموزشی برای 500 هزار کودک پناهنده فلسطینی را تجربه کردم و از این منظر اقدام وزارت آموزش وپرورش ایران را درک می کنم.» فیلیپ گرندی همچنین در دیدار با محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در تهران در ژوئن سال2016میلادی  با تشکر و قدردانی از جمهوری اسلامی ایران در خصوص میزبانی از پناهندگان گفت: «جمهوری اسلامی ایران ازکشورهایی است که در زمینه بهداشت وآموزش پناهندگان، بسیار هزینه کرده وازاین لحاظ، نمونه است.از حجم اقدامات انجام شده درجمهوری اسلامی ایران برای بهبود وضعیت زندگی پناهندگان متحیر شدم واکنون نیز شاهد افزایش بیش از پیش امکانات پناهندگان در ایران هستم. امیدوارم کمک ‌های بین‌المللی نیز برای پناهندگان داخل ایران افزایش یابد، زیرا مقدار کمک‌ های سازمان های بین‌المللی نسبت به تعداد پناهندگان در ایران، پایین است.» 

در زمینه خدمات بهداشتی و آموزشی و نظام بیمه سلامت دولت جمهوری اسلامی ایران برای پناهجویان افغانستانی، سیوانکا دانا پالا (Syvanka Dana Pala)، نماینده کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان در ایران می گوید: «اقدام دولت ایران در زمینه طرح بیمه سلامت پناهندگان شایسته تقدیر ویژه است. قدردان تلاش های دولت ایران در کمک به پناهندگان هستیم و از دولت برای تداوم ارائه این خدمات حمایت می‌کنیم. دستور رهبر ایران برای تحصیل کودکانِ پناهندگان غیرقانونی، کاری بسیار سخاوتمندانه است.  اقدام مقامات ایرانی در اعطای حق کار کردن به پناهندگان به خودی خود یک دستاورد بزرگ و قابل توجه در مقیاسی جهانی است. پناهندگان در جمهوری اسلامی ایران به نظام ثبت هویت و کارت آمایش دسترسی دارند که موضوع بسیار مهمی است. اتباع افغانستان باید قدردان آن چیزی باشند که در ایران به پناهندگان ارائه شده است .»

پیشتر، آنتونیو گوترش(Antonio Guterres)، دبیرکل سازمان ملل متحد که در سال 2013 میلادی  در سمت کمیسر عالی سازمان ملل در امور پناهندگان قرار داشت، در جلسه سالانه کمیته اجرایی کمیساریای عالی سازمان ‌ملل متحد در امور پناهندگان در آن سال گفته بود: «سیاست مترقی دولت ایران در تضمین آموزش برای کودکان پناهنده و اجازه کار برای پناهندگان و اجرای طرح جامع بیمه درمانی قابل تقدیر است.»