IRIB World Service

در این قسمت به فرآیند افراطی گری و پیوستن برخی از مهاجران مسلمان به گروه های تروریستی می پردازیم.

بر اساس مطالعات اجتماعی صورت گرفته ،در فرآیند رادیکالیسم در اروپا، عمدتا جوانانی که دارای نگرش سکولار هستند به مرحله پیش رادیکالیسم وارد می شوند. برداشت های ناقص،نادرست و خشونت محور از اسلام باعث اقناع این جوانان به پیوستن به گروه های تروریستی می شود و نهایتا آنها را به برنامه ریزی اقدامات تروریستی سوق می دهد. نخستین عامل در جذب برخی جوانان مهاجر در اروپا به رادیکالیسم، سیاست خارجی تهاجمی کشورهای غربی در کشورهایی مثل عراق، افغانستان، سوریه، لبنان و یمن است. رویداد های تحریک آمیزی مثل توهین به مقدسات اسلامی توسط مقامات، روشنفکران و روزنامه نگاران غربی و انتشار مقالات یا کاریکاتورهای توهین آمیز، دیگر عامل به انحراف کشیده شدن گرایش های دینی برخی از جوانان مهاجر در اروپاست. احساس تعلق گروهی به گروه های هویتی خاص نیز در گرایش یافتن این جوانان به گروه های تروریستی تکفیری مؤثر است. 

از نظر محققان غربی، افراط گرایان بالقوه، در مرحله پیش رادیکالیسم و اقناع از زندگی پیشین خود فاصله می گیرند و بیش از هر چیز خود را بنیادگرای اسلامی معرفی می نمایند. در این مرحله، عواملی چون اشتراکات و الفت های گروهی، کمپ های آموزشی و مسافرت به کشورهایی همچون عربستان سعودی که مهد رشد افکار تروریستی وهابی هستند، این فرایند را تسهیل می کند. به طوری که آمارها نشان می دهد در حرکت های تروریستی سال های 2014 و 2015 در اروپا، حداقل یکی از عوامل آنها به عربستان سعودی، پاکستان، افغانستان و مناطق تحت کنترل تکفیری ها در سوریه و عراق مسافرت کرده است. از جمله، عبدالحمید عبود (َAbdel hamid Abaaoud)، تروریست بلژیکی - مراکشی و طراح حملات خونین تروریستی نوامبر 2015 پاریس، در مناطق تحت تسلط تکفیری ها در سوریه آموزش دیده بود.

مبلغان وهابیت و تکفیری گری، شبکه های اجتماعی و همتایان و دوستان نقش بسیار مهمی در فرایند اقناع برخی از جوانان به پیوستن به گروه های افراطی دارند. از دیدگاه محققان غربی، یکی از مهمترین عوامل جذب افراد به رادیکالیسم حضور شخصی مسلط به خطابه است که بتواند سخنرانی متقاعد کننده ای را نه تنها در مساجد بلکه در مدرسه ، دانشگاه یا حتی زندان ارائه دهد. در این راستا، واعظین وهابی وابسته به عربستان سعودی در تحریک احساسات مذهبی نوجوانان و جوانان ناآگاه نقش حرفه ای و تأثیرگذاری دارند. جوانان مهاجر تندرو در اروپا از تاریخ کشور خود آگاه نیستند و شناخت دقیقی از اسلام و قرآن به عنوان دین صلح آمیز و ضد خشونت ندارند و سریعا تحت تأثیر احساسات مبلغان وهابی قرار می گیرند.

به عنوان مثال محرک اصلی محمد بویری   Mohammed Bouyeri ، تروریست هلندی - مراکشی قاتل «تئو ون گوگ »   Theo van Gogh ، کارگردان اسلام ستیز هلندی، خطیبی وهابی به نام رضوان الاثیار  Redouan al Issar   با نام مستعار ابو خالد و وابسته به عربستان سعودی بوده است. ریچارد رید، تروریست بریتانیایی، معروف به بمب گذار کفشی، تحت تأثیر افکار «ابوقتادا»  Abu Qatada  و سایر خطبای مسجد پارک فینسبوری  Finsbury Park Mosque لندن بود. ریچارد رید که خود را هوادار اسامه بن لادن معرفی می کرد، در نوامبر 2002  قصد داشت بمبی را که در کفش هایش تعبیه شده بود در یک سفر هوایی به آمریکا منفجر کند.

عامل مهم دیگر در فرایند رادیکالیسم،  شبکه های اجتماعی هستند. ساگمن  Sageman، محقق و پژوهشگر غربی در این حوزه می گوید:" شبکه های اجتماعی کلید پویایی شبکه های ترور هستند". تروریست های موسوم به تروریست های وطنی در اروپا به طور روز افزونی برای القای افکار بنیاد گرایانه، عضوگیری، آموزش و حمایت های عملیاتی، متکی به شبکه های اجتماعی اینترنتی هستند. پیشرفت در حوزه فن آوری اطلاعات فرصت بی سابقه ای  را در اختیار این افراد جهت دسترسی به منابع متنوع داده و نیاز آنها به مسافرت خارجی و تعامل شخصی با اعضای گروه های تروریستی همچون القاعده و داعش را کاهش داده است. استفاده از شبکه های اجتماعی همچون فیسبوک، توئیتر، اینستاگرام، تلگرام و یوتیوب، موثرترین شیوه برای گروه های تروریستی چون القاعده و داعش در تبلیغات آنها بوده است. این شبکه های اجتماعی ، در شرایطی که موانع مختلفی را در مقابل مبلغان اسلام اصیل ایجاد می کنند، شرایط بسیار آسانی را برای تبلیغات تروریست ها در جهت بدنام کردن اسلام و دامن زدن به اسلام هراسی فراهم کرده اند. 

سازمان تروریستی القاعده از پیشگامان استفاده از اینترنت برای تبلیغ افکار تروریستی خود بود و در سال های اخیر نیز داعش استفاده گسترده ای از شبکه های اجتماعی و بخصوص یوتیوب و تلگرام  کرد. امروزه گروه های تروریستی منشأ گرفته از غرب که در سوریه، عراق و افغانستان جنایت می کنند، هر کدام دارای تیم خبری مجزا هستند و اکانت های اختصاصی در شبکه های اجتماعی دارند که  از حساب کاربری مرکزی تغذیه می شود. این نکته جای تأمل دارد با وجودی که در قوانین شبکه های اجتماعی  چون توئیتر و یوتیوپ و فیسبوک، انتشار خشونت و تهدید دیگران ممنوع است، اما انواع خشونت ها همچون اعدام های دسته جمعی، سر بریدن، خوردن اعضای بدن قربانیان در حساب های کاربری تروریست ها در شبکه های اجتماعی منتشر می شود.

شبکه های اجتماعی اینترنتی و موبایلی که از حمایت های لابی ها و سرمایه داران صهیونیستی برخوردارند، به دنبال هدف مهم دیگری هستند و آن ارائه تصویر خشونت آمیز از اسلام است. زیرا، گروه های تروریستی با سوء استفاده از پرچم "لا اله لا الله" و ندای الله اکبر، در میان مخاطبان شبکه های اجتماعی بازخورد منفی و ضد اسلامی ایجاد می کنند. وظیفه مهم دیگر نیروهای سایبری گروه های تروریستی مانند "داعش"،  تلاش برای عضو گیری و جذب جوانان به این سازمان های تروریستی از نقاط مختلف دنیا بوده است. در واقع، هشتگ های تروریست ها در توئیتر و کلیپ های داعش در یوتیوب که همچون سکانس های فیلم های هالیوودی مونتاژ می شوند، موثرترین پیام ها را به طعمه های گروه های تروریستی در میان مهاجران و حتی بومیان اروپا ارسال می کنند. تروریست ها همچنین از بازی های رایانه ای طراحی شده در غرب ، برای انگیزش جوانان و جذب آنها استفاده می کنند. به عنوان مثال، مطالعات محققان در انگلیس مشخص کرد که یک بازی به نام  Homegrown ، نقش زیادی در انگیزه جوانان انگلیسی برای پیوستن به داعش داشته است.

از دیگر شیوه های سازمان های تروریستی در فرایند افراطی گری، بهره گیری از سیستم فرانشیز یا امتیاز دهی به گروه های تابعه است که به سازمان های تروریستی اجازه می دهد از توانایی های محلی برخوردار شوند. کولین کلارک  Colin p.Clarke ، از محققان امریکایی پدیده های القاعده و داعش، می نویسد : « پس از اشغال افغانستان توسط آمریکا، اولین گروه وابسته به القاعده در عربستان سعودی در سال 2003 مستقر شد، سپس شعبه های این سازمان در سال 2004 در عراق، در سال 2006 در الجزایر، در سال 2007 در یمن، در سال 2010 در سومالی و در سال 2012 در سوریه مستقر و در همه این کشورها از برخی از نیروهای محلی نیز بهره برده اند. سازمان های تروریستی ، برای گسترش وزن و قلمرو خود و کسب مشروعیت ، همواره به دنبال یافتن نیروهای محلی و بومی جدید برای خود هستند.»  

از دیدگاه محققان غربی، مرحله دیگری از فرآیند افراطی گری، انتخاب اهداف، برنامه ریزی، ساخت ابزارهای انفجاری، آزمایش و در نهایت، اجرای عملیات خشونت آمیز است. در این مرحله، هر عضو گروه تروریستی، تعهد اجرای یک حمله خشونت آمیز را می پذیرد. در مقایسه با مراحل پیشین، این مرحله نسبتا سریع و طی چند ماه یا چند هفته یا چند روز می تواند صورت گیرد. در این مرحله، وفاداری های گروهی بسیار تقویت می شود و افراد در این مرحله بسیار مخفیانه رفتار می کنند. ملاقات ها معمولا در اتومبیل ها، خانه های خصوصی و مکان هایی صورت می گیرد که کشف آنها برای پلیس و مأمورین دولتی کشورهای اروپایی مشکل باشد. بخصوص که رادیکالیسم حرکت یا انتخابی سریع نیست، بلکه حرکت تدریجی است که در یک فرایند زمانی شکل می گیرد و رویکردهای تبعیض کشورهای غربی نسبت به مهاجران مسلمان در تشدید این روند بویژه در سال های اخیر دخیل بوده است.