IRIB World Service

در قسمت چهارم از برنامه پناه جویان افغانستانی در ایران، به تاثیرات اندیشه های امام خمینی (ره) در کمک های جمهوری اسلامی ایران به برادران پناه جوی افغانستانی می پردازیم.

حمایت از همه مظلومان و مستضعفان جهان، از اصول بنیادین سیاست خارجی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران است. اصل سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تاکید دارد: «دولت جمهوری اسلامی ایران موظف است برای نیل به اهداف عالیه اسلامی نظام، همه امکانات خود را برای تنظیم‏ سیاست‏ خارجی‏ کشور بر اساس‏ معیارهای‏ اسلام‏، تعهد برادرانه‏  به‏ همه‏ مسلمانان‏ و حمایت‏ بی‌ دریغ از مستضعفان‏ جهان به کار برد.» براساس این اصل، در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، توجه به محرومیت زدایی و حمایت از ملت های مظلوم و مستضعف در سراسر جهان، اولویت اساسی دارد. 

همچنین اصل 154 قانون اساسی ایران می گوید: «جمهوری اسلامی ایران سعادت انسان در کل جامعه بشری را آرمان خود می‌داند و استقلال و آزادی و حکومت حق و عدل را حق همه مردم جهان می‌شناسد. بنابراین در عین خودداری کامل از هر گونه دخالت در امور داخلی ملت های دیگر، از مبارزه حق ‏طلبانه مستضعفین در برابر مستکبرین در هر نقطه از جهان حمایت می‌کند.»  در اندیشه های رهبر کبیر انقلاب اسلامی و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، حضرت امام خمینی ره نیز حمایت از محرومین چه از ملل  مسلمان و چه سایر ملل، از جایگاه خاصی برخوردار است. بطوری که ایشان، بارها در سخنرانی ها و پیام های خود، با به چالش کشیدن نظام ناعادلانه اقتصادی و سیاسی حاکم بر روابط بین الملل، رابطه مستکبران با مستضعفان را رابطه " گرگ و میش" توصیف و انقلاب اسلامی ایران را حامی آسیب دیدگان از این نظام غیرانسانی معرفی کردند. 

در راستای مقابله با نظام ناعادلانه و غیر انسانی حاکم بر روابط بین الملل، امام خمینی ره، یکی از وظایف اصلی دولت و حکومت جمهوری اسلامی ایران را به طور عام، و دستگاه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران را به طور خاص، حمایت از محرومان و مستضعفان جهان می دانستند. تا آن جا که ایشان حتی فرمودند: «گمان نمی‏ کنم عبادتی بالاتر از خدمت به محرومین وجود داشته باشد.» امام خمینی ره، همچنین بدون تفکیک ایرانی یا غیرایرانی بودن مستضعفان، همواره از پابرهنه‌ها و زاغه نشینان به عنوان «ولی نعمت» خود و مسئولان نظام جمهوری اسلامی ایران یاد می کردند و خواهان خدمت گزاری هرچه بیشتر به آنها بودند. بطوری که، امام خمینی (ره) به صراحت خطاب به مسئولان فرمودند: «به مستضعفان و مستمندان و زاغه ‏نشینان که ولی نعمت ما هستند، خدمت کنید.» امام خمینی، جمهوری اسلامی ایران را موظف کردند برای احقاق حقوق فقرا در تمامی کشورها و جوامع بکوشد و فرمودند: «ما باید تمام تلاشمان را بنماییم تا به هر صورتی که ممکن است خط اصولی دفاع از مستضعفین را حفظ کنیم‏ ... ما برای احقاق حقوق فقرا در جوامع بشری تا آخرین قطره خون دفاع خواهیم کرد.» 

یکی از مصادیق بارز تحقق اندیشه های ناب و توصیه های ماندگار امام خمینی (ره)  و اصول قانون اساسی ایران اسلامی در حمایت از مستضعفان را، می توان در میهمان نوازی جمهوری اسلامی ایران از میلیون ها مهاجر و آواره پناهجوی  افغانستانی و عراقی از دهه های 1980 و 1990 تا عصر حاضر دانست. در روند تحقق این اندیشه ها و اصول که در دوران رهبری حضرت آیت الله خامنه ای نیز با قوت ادامه یافته است، پایه های مناسبات دوستانه و برادرانه جمهوری اسلامی ایران با افغانستان و عراق آنچنان مستحکم شده است که دشمنان این مناسبات، پس از گذشت حدود چهار دهه، هنوز نمی توانند خدشه ای بر آن وارد کنند.  تحت تاثیر این رویکرد اسلامی و برادرانه، در هنگام جنگ تحمیلی هشت ساله رژیم بعث عراق علیه ایران، تعدادی زیادی از برادران افغانستانی با حضور داوطلبانه در جبهه های نبرد و تشکیل گردان هایی نظیر گردان ابوذر ، حمایت خود از آرمان های انقلاب اسلامی را به نمایش گذاشتند و در این عرصه، حدود دو هزار شهید تقدیم انقلاب اسلامی کردند. چنانکه، فرزندان آنها هم در چند سال اخیر در کنار برادران ایرانی، سوری و عراقی خود، سهم مهمی در مبارزه با تروریست های تکفیری مزدور آمریکا و رژیم صهیونیستی و دفاع از حریم حرم اهل بیت پیامبر(ص) در عراق و سوریه داشته اند.  در این خصوص، حسام رضوی، یک فعال رسانه‌ای شناخته شده در حوزه مسائل افغانستان می گوید: «وجود شهدای افغانستانی در دفاع مقدس ایرانیان، نشانه علائق مشترک میان دو ملت و عمق ارادت مردم افغانستان به مقدسات دینی و انقلاب اسلامی است. در جریان جهاد مردم افغانستان علیه ارتش متجاوز شوروی نیز، مردم افغانستان به امام خمینی (ره) علیه، به ‌عنوان رهبر دینی اقتدا کردند.» 

 موضع گیری سریع و صریح امام خمینی (ره) در محکوم نمودن تجاوز شوروی به افغانستان و حمایت قاطع ایشان از مردم و مجاهدین افغان ، سرفصلی درخشان و ماندگار در تاریخ مناسبات ایران و افغانستان شناخته می شود. امام خمینی ره ، خطاب به سفیر وقت شوروى در ایران، به ‌صراحت گفتند: «ما از شوروى مى‏ خواهیم در افغانستان دخالت نکند.» آن رهبر بصیر، با تأکید بر اسلامى بودن جنبش مردم افغانستان و رد سخنان سفیر شوروى مبنى بر وجود جنبشی ضد انقلابی در آن کشور، فرمودند: «معلوم مى ‏شود که شما از اوضاع افغانستان خیلى اطلاع ندارید. در افغانستان، حکومت فعلى فشار زیادى به نام کمونیسم به مردم وارد می کند و به اطلاع ما رسیده که حدود پنجاه‌ هزار نفر از مردم در افغانستان کشته ‌شده‌اند و علماى اسلام را در آنجا دستگیر کرده ‏اند.» امام خمینی (ره)، همچنین در مصاحبه ای با هفته نامه اکونومیست، پناهجویان افغانستانی را «برادر» توصیف کردند و فرمودند: "افغانستان کشوری است که در همسایگی ما واقع است و مسلمان است. ما با ملت افغانستان روابط دوستانه داریم، آنان برادران ما هستند.".

پس از رحلت امام خمینی (ره)، حضرت آیت الله خامنه ای نیز در مقام رهبری انقلاب اسلامی همواره با عزمی راسخ بر تداوم رویکرد های امام راحل در حمایت از مستضعفان عالم از جمله ملت مظلوم و رنج کشیده افغانستان تاکید داشته اند.  حضرت آیت الله خامنه ای در مراسم بزرگداشت بیست و ششمین سالروز رحلت امام خمینی(ره) در 14 خرداد 1394 فرمودند: «امام بزرگوار در طول سالیان طولانی از افغانستان دفاع کرد. آن روزی که شوروی‌ ها وارد افغانستان شدند، با اینکه ما گرفتار دشمنی آمریکا بودیم، امام بزرگوار در همان حال در مقابل شوروی موضع قاطع گرفت، که این موضع قاطع را حتّی بعضی از دولت ‌هایی که گرایش غربی داشتند هم نگرفتند و این در صورتی بود که طبق عرف دیپلماتیک، دولت ‌ها معمولاً در این مواقع که با یک‌ طرف گرفتاری دارند، با طرف دیگر مدارا می کنند، امّا امام بزرگوار بدون هیچ ملاحظه ‌ای از ملّت افغانستان حمایت کرد. امام خمینی ره به‌ صراحت حمایت ایران را از مردم افغانستان اعلام و تأکید داشتند: ما پشتیبانى بی‌ دریغ خود را از برادران مسلمان و مظلوم افغانستانى اعلام مى‏ داریم و اشغال گران را شدیداً محکوم مى ‏نماییم. ما مسلمانیم و شرق و غرب برایمان مطرح نیست. ما از مظلوم دفاع مى‏ کنیم و بر ظالم می ‏تازیم.»  امام خمینی (ره) می فرمود: «مهمان‌ هایی داریم که افغانستانی و عراقی هستند، ایشان مسلمان هستند، آنها را از خانه ‌هایشان دور کردند، مالشان را بردند، خودشان را فرستادند اینجا، چه باید کرد با این ‌ها؟ (آیا) نباید این ‌ها را پذیرایی کرد؟ ما مسلمانیم، آن ‌ها هم مسلمان ‌اند، ما باید از آنها پذیرایی کنیم، به آن ‌ها خدمت کنیم و این دولت ماست که دارد این کارها را انجام می دهد.»  

همانند امام خمینی ره ، حضرت آیت الله خامنه ای نیز چه در دوران ریاست جمهوری خود و چه در دوران تصدی مقام رهبری انقلاب اسلامی، همواره با قاطعیت از حقوق ملت مظلوم افغانستان دفاع کرده‌اند. ایشان در اشاره به سخنرانی خود در مقام ریاست جمهوری اسلامی ایران در محکومیت تجاوز شوروی به افغانستان در اجلاس غیرمتعهدها در تاریخ  14 شهریور سال 1365هجری شمسی مصادف با 5 سپتامبر سال 1986میلادی در حراره، پایتخت زیمباوه، یادآوری می کنند: «کنفرانس غیر متعهّدها عمدتاً در اختیار چپ‌ ها بود. البته دولت‌ های متمایل به غرب و آمریکا هم در آنجا بودند، اما کارگردان عمده، یکی رابرت موگابه و دیگری فیدل کاسترو بود. بقیه رؤسای جمهورِ چپ دنیا هم که طرفدار شوروی بودند، حضور داشتند و عمده کارگردانی در دست این ‌ها بود. من رفتم در آنجا سخنرانی کردم. با صراحت و شدّت، به تجاوز شوروی به افغانستان حمله کردم.» این یادآوری تاریخی از رویکرد و موضگیری صریح و انقلابی حضرت آیت الله خامنه ای در دفاع از ملت افغانستان در دوران ریاست جمهوری و تداوم آن در دوران رهبری داهیانه ایشان، نشان می دهد پایه ‌های مستحکمی که امام خمینی ره، در زمان حیات پربرکت خویش بر اساس اخوت اسلامی و مشترکات دینی و همسایگی در روابط دو ملت ایران و افغانستان بنا نهادند، بعد از رحلت ایشان هم، پایدار و پا برجا مانده اند.  حضرت آیت الله خامنه ای حتی در بعضی شرایط خاص، شخصاً به حل مشکلات مهم و اولویت‌ دار پناهجویان افغانستان اقدام کرده‌اند.