وضعیت حقوق بشر در کشورهای مدعی غربی (قسمت اول: آمریکا)
آمریکا همواره بدون توجه به ارزشهای جهانی و قواعد حقوق بینالملل، اهداف خارجی خود را دنبال کرده و برای رسیدن به این اهداف ، مرتکب نقض گسترده و آشکار حقوق بشر در دیگر کشورها شده است.
این مقاله ، براساس پروژه تحقیقاتی واحد " پژوهشهای کاربردی " معاونت برون مرزی و توسط اداره کل خبر و تفسیراین معاونت تهیه شده است.
آمریکا همواره بدون توجه به ارزشهای جهانی و قواعد حقوق بینالملل، اهداف خارجی خود را دنبال کرده و برای رسیدن به این اهداف ، مرتکب نقض گسترده و آشکار حقوق بشر در دیگر کشورها شده است. با این همه نقض گسترده حقوق بشر توسط دولت آمریکا صرفا در محیط بین المللی رخ نداده بلکه در داخل این کشور نیز در ابعاد و جنبه های مختلف وجود دارد. در واقع علیرغم شعارهای مطروحه از جانب دولت آمریکا در زمینه رعایت حقوق بشر و حفاظت از آزادیهای فردی و اجتماعی و حقوق شهروندی در این کشور، عملکرد دولت آمریکا در زمینه مسائل مختلفی مانند برخورد با بومیان ، اقلیتها و سیاه پوستان ، وضعیت زندانیان، تجاوز به حریم خصوصی و بسیاری موارد دیگر نشان دهنده ادعاهای دروغ واشنگتن در زمینه دفاع از حقوق بشر است.روند فزاینده جرایم خشونت آمیز و استفاده گسترده از سلاح گرم در آمریکا، تهدیدهای جدی برای امنیت فردی و اجتماعی شهروندان این کشور ایجاد کرده است. بدین ترتیب حق برخورداری از امنیت که از اساسیترین حقوق انسانها محسوب می گردد در ایالات متحده مرتب نقض می شود. در واقع آمریکا بالاترین آمار موارد جرایم خشونت بار دنیا را دارد. آمار جرم و جنایت در آمریکا، بیست برابر سایر کشورهای توسعه یافته است. یکی از مهمترین حوادثی که بحث کنترل سلاح در آمریکا را تشدید کرد حادثه تیراندازی در شهر نیوتاون بود. اواخر دسامبر سال 2012، یک جوان 20 ساله آمریکایی با سلاح نیمهخودکار خود به دبستان "سندی هوک" در شهر "نیوتاون" ایالت "کنتیکت" حمله کرد و 20 کودک 6 تا 7 ساله و 7 نفر از اولیای مدرسه را کشت. این تراژدی هولناک، جنجالهای بسیار زیادی به همراه داشت به طوریکه باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا خواستار تشدید قوانین حمل سلاح شد و بعد از مواجهه با مخالفتهای شدید حامیان سلاح تنها به لایحه بررسی سوء پیشینه خریداران سلاح بسنده کرد که باز هم نفوذ شدید بزرگترین لابی سلاح، مانع از تصویب این طرح در سنای آمریکا شد. آمریکا از جمله کشورهای جهان محسوب می شود که خرید و حمل انواع سلاح در آن آزاد است و به همین دلیل شرکتهای اسلحهسازی در این کشور از طریق ساخت و فروش انواع سلاح سود سرشاری می برند.تخمین زده میشود که در آمریکا بیش از ۲۰۰ میلیون اسلحه شخصی وجود دارد و سالانه ۳۰ هزار نفر با سلاح گرم در این کشور کشته میشوند. با این همه سود هنگفت فروش تسلیحات باعث شده تا شرکتهای تسلیحاتی از لابیهای قدرتمندی در کنگره آمریکا برخوردار شوند که مانع از تصویب و اعمال هر گونه قوانین مرتبط با محدود کردن خرید و حمل سلاح شوند. بسیاری از مردم در آمریکا میگویند که کوتاهی و بی توجهی دولت آمریکا و کنگره به مساله حمل سلاح و اصلاح قوانین آن، دلیل اصلی ادامه زنجیره تیراندازی های مرگبار در این کشور به شمار می رود.از دیگر موارد نقض حقوق بشر در آمریکا خشونت فزاینده و بیش از حد پلیس نسبت به شهروندان است. امروزه اعمال زور و خشونت از سوی پلیس آمریکا برای مردم این کشور به امری عادی تبدیل شده است. به طوری که از سال 2005 تا 2012 میلادی در هر هفته بطور میانگین دو نفر بدست نیروهای پلیس آمریکا کشته شدند در ماه اوت 2014، قتل مایکل براون، نوجوان سیاه پوست توسط پلیس در شهر فرگوسن ایالت میسوری، موجی از اعتراضات به رفتار نژادپرستانه پلیس امریکا را به دنبال داشت. با وجود برگزاری چند تظاهرات و تداوم اعتراضات، دولت امریکا تاکنون اقدامی جدی در توقف برخوردهای نژادپرستانه پلیس امریکا انجام نداده است. در مورد مساله قتل مایکل براون نیز در نهایت پلیسی که مرتکب این جنایت شده بود، بعد از گذشت چند ماه، بی گناه تشخیص داده شد و از اتهام قتل تبرئه شد. در عین حال پلیس آمریکا با استفاده غیرمنطقی از ابزاری مانند شوکر و تیر اندازیهایی که با کوچکترین بهانهای انجام می دهد سبب ایجاد وحشت در میان مردم این کشور شده است. خشونت پلیس آمریکا در سه ایالت این کشور گسترده و شدید است. این ایالات شامل "نیویورک"، "ایلینوی" و "کالیفرنیا" هستند که به دلیل تراکم جمعیتی در آنها و وجود سه شهر مهم نیویورک، شیکاگو و لس آنجلس که از شهرهای پر جمعیت این کشور به حساب میآیند، فعالیت و شدت عمل و خشونت پلیس در آن بسیار آشکار است. خشونت پلیس آمریکا باعث شده است که در این کشور یک روز را به عنوان روز مبارزه با خشونت پلیس اعلام کنند و مردم در آن روز اقدام به تظاهرات اعتراضآمیز علیه پلیس آمریکا نموده و خواهان اصلاح وضعیت موجود و ایجاد رویکرد جدیدی در برخوردهای پلیس این کشور مدعی آزادی با شهروندان می شوند.نحوه رفتار با زندانیان در آمریکا نیز از موارد بارز نقض حقوق بشر محسوب می شود. وضعیت نامناسب زندانهای آمریکا و شمار قابل توجه زندانیان در این کشور باعث شده تا سازمانهای حقوق بشری با بازدیدهایی از برخی از این زندانها، گزارشاتی را تهیه کنند که گویای وضعیت غیر انسانی زندانیان است. در این زمینه یک سازمان دیدهبان حقوق بشر آمریکایی به نام "جامعه حمایت از آزادی های مدنی" اعلام کرد که حقوق زندانیان در اکثر زندان های آمریکا به طور عمده نقض شده و در بسیاری موارد افراد زندانی بدون دلیل موجه در سلولهای انفرادی حبس می شوند. اداره زندانهای آمریکا در سال 2011 حکم حبس 13 هزار و 500 نفر در زندانهای انفرادی را صادر کرد. مسئله قابل توجه اینکه در برخی موارد زندانیان آمریکایی سالهای متمادی در سلولهای انفرادی بسر میبرند. حبس در سلولهای انفرادی فقط باید بخاطر تنبیه زندانی به دلیل رفتار خشن وی صورت گیرد ولی در 90 درصد موارد حبس در این شرایط در زندانهای آمریکا به رفتار زندانیان هیچ ارتباطی ندارد. همچنین با توجه به عدم نظارت کافی اداره زندانهای آمریکا بر مراکز زندانهای این کشور، این وضعیت منجر به نقض حقوق زندانیان از جمله شرایط نگهداری و رفتار با آنها از سوی زندانبانان می شود. همچنین بر اساس آمارهای اعلام شده، نگرانیها درباره وضعیت بهداشتی زندانها و میزان تجاوزها در حال افزایش است. مسئله مهم دیگر در آمریکا شمار زیاد زندانیان این کشور است به نحوی که آمریکا از لحاظ نسبت شمار زندانیان به کل جمعیت این کشور رتبه اول را در جهان دارد. بر اساس گزارش مرکز تحقیقاتی" پیو"، یکچهارم کل زندانیان جهان در زندانهای آمریکا هستند و از هر 100 هزار نفر جمعیت 754 نفر در زندان هستند. اکنون مشکل شمار بسیار زیاد زندانیان نه تنها دغدغه مجریان قانون در آمریکاست، بلکه به مشکلی اجتماعی تبدیل شده که باعث به وجود آمدن تبعیض در این کشور است. برخوردهای تبعیض آمیز با سیاه پوستان از مهمترین موارد نقض حقوق بشر در آمریکا است. تبعیض نژادی و برخورد های خشن با سیاهپوستان در آمریکا که با نظام بردهداری در سده ۱۷ آغاز شد، همچنان تا عصر حاضر ادامه یافته است. تبعیض نژادی و نژادپرستی همواره به عنوان یک مسأله مهم در جامعه آمریکا مطرح بوده است. با انتخاب باراک اوباما به عنوان اولین رئیس جمهور سیاهپوست در کاخ سفید، انتظار میرفت شرایط سیاهان بهبود یابد، اما عملا شاهد وخامت روزافزون وضعیت سیاه پوستان از لحاظ اقتصای و اجتماعی هستیم. قوانین تبعیضآمیز در آمریکا علیه سیاهپوستان همواره مورد اعتراض گروههای حقوق بشری قرار داشته است. فعالان میگویند احتمال رفتار تبعیضآمیز پلیس با سیاهپوستان بیشتر است و آنها دو برابر بیشتر احتمال دارد در دادگاهها محکوم شوند. به طور کلی با اینکه حدود 13 درصد جمعیت آمریکا را سیاه پوستان تشکیل میدهند، اما آنها بهره چندانی از ثروت، آموزش و رفاه در جامعه آمریکا ندارند. در مقابل سهم آنها از مشکلات و مصائب جامعه این کشور بسیار بالا است. شمار قابل توجهی از زندانیان آمریکا سیاه پوست بوده و شرایط زندگی آنها بویژه در حومه شهرهای بزرگ یا شهرهای کوچک ناگوار است. در واقع آمارها حاکی از آن است که حدود یک میلیون نفر از مجموع دو میلیون و ۳۰۰ هزار نفر زندانی آمریکا را سیاهپوستان تشکیل میدهند. از همه مهمتر اینکه قربانیان اصلی خشونت پلیس آمریکا را سیاه پوستان و رنگین پوستان تشکیل می دهندو همین مساله از دلایل اصلی اعتراضات و شورشهایی است که هر از چند گاهی در یکی از شهرهای آمریکا رخ می دهد. این در حالی است که آمریکا خود را سردمدار آزادی و حقوق بشر تلقی می کند.در واقع تبعیض نژادی، آموزشی، شغلی و اجتماعی و نیز اعمال خشونت علیه سیاه پوستان، در کشوری که ادعای نشر دموکراسی و حقوق بشر را در دنیا دارد، به رویهای عادی تبدیل شده است.یکی دیگر از موارد مهم نقض حقوق بشر در آمریکا، نداشتن آزادی بیان و تعقیب اشخاص بدلیل افشای موارد نقض حریم خصوصی و جاسوسی دولت آمریکا از شهروندان این کشور است. بر اساس اسناد حقوق بشر در مورد آزادی بیان، به برخی از مهمترین نمونه های نقض آن در آمریکا می توان اشاره کرد. از موارد مهم و جنجالی، تعقیب و تهدید «ادوارد اسنودن» پیمانکار سابق آژانس امنیت ملی است که پس از افشای اطلاعات محرمانه در مورد جاسوسی های نهادهای امنیتی و اطلاعاتی آمریکا بویژه آژانس امنیت ملی از مردم و نهادهای مختلف تحت پیگرد قرار گرفت .وی ناچار شد که از آمریکا بگریزد و اکنون در روسیه به عنوان پناهنده سیاسی بسر می برد. اسنودن اطلاعات درباره برنامه موسوم به "پریزم" «PRISM» را فاش کرد تا به این وسیله آزادی های اساسی و بنیادین مردم سراسر جهان را مورد حفاظت قرار دهد. این برنامه جاسوسی به سازمان امنیت ملی آمریکا و پلیس فدرال این کشور موسوم به «اف بی آی» اجازه میدهد تا به ایمیلها، ویدئوها، چتها، تصاویر و دیگر اطلاعات کاربران اینترنتی و همچنین تماسهای تلفنی شهروندان آمریکایی و افراد خارجی دسترسی داشته باشند. مورد دیگر، محکوم کردن برادلی مانینگ نظامی آمریکایی به 35 سال حبس است. مانینگ یک نظامی آمریکایی است که در سال 2010 به اتهام در اختیار قرار دادن اسناد محرمانه به وب سایت ویکی لیکس در ماه مه همان سال و هنگام خدمت در ارتش، در عراق بازداشت و به آمریکا منتقل شد. مانینگ در نتیجه حکم دادگاه نظامی در 31 اوت 2013 ، ضمن اخراج از ارتش به 35 سال زندان محکوم شد.آمریکا همچنین در دوره جنگ سرد و پس از آن در چارچوب نقش ابر قدرتی خود اقدام به حملات و عملیات نظامی در نقاط مختلف جهان نموده است. در این حملات نظامیان آمریکایی اقدامات ضد انسانی زیادی انجام داده اند. پس از واقعه 11 سپتامبر و شروع به اصطلاح مبارزه جهانی آمریکا علیه تروریسم، شاهد تجاوز آمریکا به دو کشور افغانستان و عراق بودیم که به قربانی شدن هزاران نفر از مردم این دو کشور منجر شد. در عین حال اقدامات ضد بشری ماموران آمریکایی در زندان های ابوغریب و بگرام و همچنین حملات به اصطلاح ضد تروریستی با استفاده از هواپیماهای بدون سرنشین از جمله موارد نقض آشکار حقوق بشر محسوب می شود.از دیگر موارد نقض حقوق بشر توسط دولت آمریکا در خارج از این کشور می توان به بازداشت نامحدود و بدون اتهام زندانیان در گوانتانامو و اعمال انواع شکنجه ها علیه آنان که منجر به اعتراضات بسیاری از مجامع داخلی و بین المللی حقوق بشر علیه این کشور شده است .همچنین می توان از موضوع جاسوسی و شنود گسترده آمریکا از شهروندان کشورهای مختلف جهان یاد کرد.در عین حال بازداشت و بازجویی غیرقانونی و مخفیانه متهمان تروریستی از سوی سیا در سراسر جهان که به بهانه صیانت از آمریکا و با همکاری متحدین آمریکا دردوره زمامداری جورج دبلیو بوش صورت گرفت نیز از موارد مهم نقض حقوق بشر در خارج از آمریکا محسوب می شود.