تاثیر جنگ در کشورهای عربی بر کودکان/قسمت اول
-
تاکید یونیسف بر تاثیر منفی جنگ بر رشد کودکان
جنگها پیامدهای خسارتبار زیادی دارند اما یکی از مهمترین پیامدهای آنها، تأثیرگذاری بر غیرنظامیان به ویژه کودکان و زنان است
این مقاله ، براساس پروژه تحقیقاتی واحد "پژوهش های کاربردی" معاونت برون مرزی تهیه شده است.
جنگها پیامدهای خسارتبار زیادی دارند اما یکی از مهمترین پیامدهای آنها، تأثیرگذاری بر غیرنظامیان به ویژه کودکان و زنان است.
این شرایط در سه کشور عربی سوریه، عراق و یمن مشهود است و کودکان و زنان مهمترین قربانیان این جنگها هستند. جنگ در کشورهای عربی به اشکال مختلف بر کودکان تأثیر گذاشته است. برای مثال، صندوق حمایت از کودکان ملل متحد (یونیسف) در مارس 2016 م اعلام کرد که 8/4 میلیون کودک سوری به اشکال مختلف از جنگ تأثیر پذیرفتند. نزدیک به هفت میلیون کودک سوری در فقر ناشی از تجاوز گروه های تروریستی و تکفیری به محله های مسکونی، زندگی می کنند. یونیسف در سپتامبر 2015 م اعلام کرد که 8/2 میلیون نفر هم از جنگ عراق تأثیر پذیرفتند که 7/3 میلیون نفر کودک بودند.
مهمترین پیامدها و تأثیرهای جنگ در کشورهای عربی به ویژه سوریه را می توان در دو بعد تأثیرهای محسوس و غیرمحسوس بیان کرد. جدا کردن غیرنظامیان از نظامیان در یک جنگ، کار مشکلی است. از همین رو، یکی از پیامدهای محسوس جنگ، کشته و زخمی شدن کودکان است.
گروه تحقیقات آکسفورد در اواخر سال 2013 م با انتشار گزارشی اعلام کرد که 11 هزار کودک در نتیجه بحران سوریه کشته شدند که 70 درصد این کودکان در اثر سلاحهای منفجر شونده و 389 نفر در اثر تیراندازی در خفا کشته شدند. 764 کودک اعدام شدند و بیش از 100 کودک و طفل زیر هفت سال در اثر شکنجه مردند. یونیسف در گزارشی با عنوان "هیچ مکانی برای کودکان" اعلام کرد 1500 نقض فاحش علیه کودکان در سال 2015 م در سوریه رخ داد که بیش از 60 درصد آن کشتار و نقص عضو بود که بیش از یک سوم این کودکان در حالی که در مدرسه بودند و یا در مسیر رفتن یا بازگشت از مدرسه بودند، کشته شدند.
در تجاوز نظامی عربستان سعودی به یمن نیز که سومین سال خود را پشت سر میگذارد، کودکان از مهمترین کشتهها و زخمی شدگان هستند. صندوق کودکان ملل متحد (یونیسف) در گزارشی که به مناسبت نخستین سالروز تجاوز نظامی عربستان سعودی به یمن (26 مارس 2016میلادی) منتشر شد، اعلام کرد دستکم 900 کودک یمنی کشته و 1200 کودک نیز طی یک سال اول جنگ زخمی شدند.
کودکان فلسطینی هم از جمله کودکانی هستند که قربانی همیشگی سیاستهای جنگ طلبانه رژیم صهیونیستی هستند. حملات سال 2008 م رژیم صهیونیستی به غزه، سبب شهادت 350 کودک فلسطینی شد. انجمن مراکز آموزشی غزه اعلام کرد 50 درصد از 2200 شهید جنگ سال 2014 م رژیم صهیونیستی به غزه (جنگ 50 روزه) را کودکان و دانشآموزان تشکیل داده و در این تجاوز نظامی دو هزار و 385 کودک و دانشآموز نیز زخمی شدند که وضعیت جسمی صدها نفر از آنها در حد متوسط و وخیم است. کانون حمایت از اسیران فلسطین به مناسبت روز جهانی کودک (20 نوامبر) در بیانیهای اعلام کرد نزدیک به 400 کودک و نوجوان فلسطینی بین 11 تا 17 سال، در زندانهای صهیونیستی محبوس هستند.
یکی دیگر از پیامدهای محسوس جنگ، آواره شدن جمعیت کشورها است که کودکان و زنان بخش اصلی جمعیت آواره را تشکیل می دهند. در واقع، جنگ یکی از علل اصلی جابهجایی و آوارگی انسانها ست. آوارگی می تواند در داخل کشور و یا در خارج از کشور رخ دهد.
صندوق کودکان ملل متحد (یونیسف) در گزارش مارس 2016 میلادی اعلام کرد که تعداد آوارگان سوریه تقریباً 10 برابر بیشتر از سال 2012 م است که نیمی از همه آوارگان را کودکان تشکیل می دهند. در بحران سوریه، بیش از6/7 میلیون کودک در داخل سوریه آواره شدند. از چهار میلیون شهروند سوری که در خارج از این کشور آواره شدند، حدود نیمی را کودکان تشکیل می دهند.
بیش از 15 هزار کودک بدون همراه و به صورت مجزا از مرزهای سوریه خارج شدند. همچنین، صندوق کودکان ملل متحد، زمستان سال 2015 م اعلام کرد که بیش از یک میلیون کودک عراقی در اثر خشونتها در این کشور آواره شده اند. همانطور که گفته شد در فلسطین و یمن نیز کودکان، آوارگان اصلی این بحرانها را تشکیل میدهند.
آوارگی ضمن اینکه خود یک درد عظیم است، دردهای عظیم تری نیز با خود دارد که از جمله آنها می توان به کمبود مواد غذایی، بیماریهای مسری و غیرمسری، سوء استفاده های جنسی، جدایی از خانواده، تعارضات فرهنگی و . . . اشاره کرد که همگی این دردها برای کودکان سوریه، یمن، فلسطین و عراق وجود دارد.
یکی دیگر از موارد تأثیرگذاری محسوس جنگ بر کودکان، استخدام اجباری و یا استخدام با هدف کسب درآمد از کودکان در گروهها و نیروهای مسلح است. کمیساریای عالی شورای حقوق بشر سازمان ملل در گزارشی عنوان کرد که داعش دستکم چهار پایگاه بزرگ نظامی مخصوص آموزش کودکان در موصل ایجاد کرده است و کودکان عراقی را از سراسر این کشور ربوده و در این پایگاه ها آموزش می دهد.
بر اساس گزارش یونیسف، در سالهای اولیه جنگ سوریه نیز اغلب کودکانی که به استخدام گروهها و نیروهای مسلح در آمدند زیر 15 سال سن داشتند، در حالی که از سال 2014 م این گروهها از کودکان زیر 15 سال و حتی تا هفت سال استفاده می کنند. در سال 2015 م بیش از نیمی از کودکانی که به استخدام گروهها و نیروهای مسلح درآمدند، زیر 15 سال بودند که این آمار در سال 2014 م کمتر از 20 درصد بود.
استخدام اجباری کودکان توسط گروه های تروریستی در حالی رخ داد که در ماده 38 کنوانسیون حقوق کودکان 1989م ، استخدام افراد کمتر از 15 سال در نیروهای مسلح ممنوع شده است. در این ماده آمده است که:
1. کشورهای طرف کنوانسیون متقبل میشوند به مقررات قانون بینالمللی بشر دوستی (حقوق بین الملل بشردوستانه عرفی) در زمان جنگهای مسلحانه که مربوط به کودکان میشود احترام بگذارند.
2. کشورهای طرف کنوانسیون هر گونه اقدام عملی را جهت تضمین این که افراد کمتر از 15 سال در مخاصمات مستقیماً شرکت نکنند، معمول خواهند داشت.
3. کشورهای طرف کنوانسیون از استخدام افراد کمتر از 15 سال در نیروهای مسلح خود خودداری خواهند کرد. این کشورها برای استخدام افرادی که بالای 15 سال و زیر 18 سال سن دارند، اولویت را به بزرگترها خواهند داد.
یکی دیگر از پیامدهای محسوس جنگ، کمبود مواد غذایی و گرفتار شدن بخش زیادی از جمعیت از جمله کودکان با سوء تغذیه است. برای مثال، در بحران یمن طبق آمار یونیسف 21/2 میلیون یمنی نیازمند کمک غذایی هستند. 320 هزار کودک یمنی در معرض سوء تغذیه شدید قرار دارند. این شرایط در بحرانهای عراق، سوریه و فلسطین نیز وجود دارد.
بازداشت کودکان هم یکی دیگر از تأثیرهای محسوس جنگ بر آنان است که مورد ویژه در این زمینه نیز مربوط به کودکان فلسطینی است. برای مثال، از زمان شروع انتفاضه الاقصی در 28 سپتامبر 2000میلادی تا ماه مه 2016 میلادی بیش از 90 هزار مورد بازداشت جمعیت فلسطینی ثبت شده است که بیش از 11 هزار نفر از آنها افراد زیر 18 سال هستند. در سه ماهه نخست سال 2016 م حدود 1400 فلسطینی زیر 18 سال توسط رژیم صهیونیستی بازداشت شدند.