IRIB World Service

پس از فروپاشی شوروی و تاسیس جمهوری آذربایجان، نظام سیاسی حاکم بر این جمهوری  تحت پوشش سیاست تساهل و به منظور زدودن هویت شیعی از این کشور ، برای فرقه ضاله بهائیت نیز شرایط ویژه ای فراهم کرده است.

پس از فروپاشی شوروی و تاسیس جمهوری آذربایجان، نظام سیاسی حاکم بر این جمهوری  تحت پوشش سیاست تساهل و به منظور زدودن هویت شیعی از این کشور ، برای فرقه ضاله بهائیت نیز شرایط ویژه ای فراهم کرده است. فرقه ضاله بهائی همواره از توجه ویژه دولت باکو به این فرقه ابراز رضایت کرده است. در حالیکه فعالان شیعه بطور مداوم در جمهوری آذربایجان تحت فشار و تعقیب و بازداشت های مکرر می باشند، صرفا در چند مورد معدود برخی از فعالان بهائی بازداشت موقت شده اند که این موارد نیز از لحاظ خبری نیز در سکوت و بدون وارد کردن هرگونه ضربه تبلیغاتی به تشکیلات ضاله بهائی سپری شده است. از جمله، در سال 2004 ميلادي، يک مبلغ بهائي  بنام تواچور علي اف  در نخجوان بازداشت شد که ظاهرا علت بازداشت وي تبليغ بهائيت اعلام شد. اما، اين بهائي به زودي آزاد شد. در سال 2010 ميلادي، دو بهائي به نامهاي متانت و آرزو در مينگه چوير  به علت تبليغ بهائيت توسط پليس بازداشت شدند. پليس مينگه چوير به آنها هشدار داد که اعتماد دولت جمهوري آذربايجان را سلب نکنند و پس از اين اخطار، آنان آزاد شدند. اين بهائي ها در جريان بازجويي در اداره پليس نيز با تاکيد بر اينکه آنها هم همانند پلیس ها آذري مي باشند، سعي در تاثيرگذاري بر ماموران پليس داشتند. 

همچنین در زمان ثبت مجدد گروه های مختلف مذهبی در کمیته دولتی امور گروه های دینی جمهوری آذربایجان، تعهداتی که این کمیته از این گروه ها اخذ می کرد و "مدل قانونی" می بایست شامل حال محفل بهائی باکو و سومقائیت نیز می شد. اما، بهائیان ابتدا از پذیرش این "مدل قانونی" امتناع و تاکید کردند این مدل بی معناست. پس از مدتی، تفاهم میان محافل بهائی و کمیته دولتی امور گروه های دینی حاصل شد این محافل انحرافی به ثبت رسیدند و از جمله امتیازات ویژه ای همانند یهودیان در جمهوری آذربایجان، برخوردار شدند. این امتیازات ویژه بخصوص در دوره زمامداری الهام علی اف به عنوان رییس جمهوری آذربایجان ( از سال 2003 تاکنون ) رعایت شد و البته به علت ماهیت زیرزمینی تشکیلات ضاله بهائی چندان خود را نشان نداده است، محدودیت نداشتن تشکیلات ضاله بهائی در دعوت مبلغان از خارج از کشور به جمهوری آذربایجان از جمله این امتیازات بوده است.

در دوره زمامداری الهام علی اف، حساسیت به حضور مبلغان دینی خارجی بخصوص مبلغان شیعه و ایرانی در جمهوری آذربایجان بسیار افزایش یافت. اما، در اکتبر 2005 میلادی ، رمضان عسگروف، از فعالان اصلی تشکیلات ضاله بهائی به سرویس خبری فوورم 18 که بطور تخصصی تحولات مربوط به سازمان های دینی را در کشورهای شوروی  از جمله جمهوری آذربایجان پیگیری می کند، اعلام کرد که تشکیلات ضاله بهائی در آوردن مبلغ از خارج به جمهوری آذربایجان هیچ مشکلی ندارد و کمیته دولتی امور دینی مانعی برای سفرهای کوتاه مدت مبلغان خارجی بهائی به جمهوری آذربایجان اعمال نکرده است.

 رمضان عسگرلی همچنین اعلام کرد که تشکیلات ضاله بهائی تابستان 2005 همایش خود را در باکو برگزار کرده و کمیته دولتی امور گروه های دینی نیز روادیدهای میهمانان خارجی این همایش بهائیان را از طریق وزارت امورخارجه جمهوری آذربایجان هماهنگ کرده است.  این در شرایطی است که علیرغم اکثریت جمعیت شیعیان در جمهوری آذربایجان ، تشکل های شیعی اجازه برگزاری همایش و کنفرانس در مناسبت های مذهبی در این کشور را ندارند .

 آذر جعفروف، از فعالان و مبلغان فرقه ضاله بهائیت در جمهوری آذربایجان نیز در گفتگویی با سایت اینترنتی کولیس در چهارم آوریل سال 2013 میلادی، از شرایطی که دولت جمهوری آذربایجان برای برگزاری کنفرانس های بهائیان و حفاظت از آنها ایجاد می کند، بسیار ابراز رضایت کرد.

براساس اطلاعاتی که پایگاه اینترنتی فرقه ضاله بهائیت در خصوص حضور این فرقه در جمهوری آذربایجان درج کرده است، این فرقه از سال 1988 میلادی از اواخر عمر شوروی فعالیت آشکار خود را در جمهوری آذربایجان آغاز و از سال 1989میلادی  با نهادهای دولتی مناسبات برقرار کرده است. این فرقه با گسترش فعالیتهای خود در سال 1990 میلادی شعبات خود را در گنجه و سومقاییت نیز افتتاح کرد و با استفاده از شرایط پیش آمده ، تحت عنوان برگزاری کنفرانسها و به اصطلاح "روزهای صعود" فعالیت های خود را افزایش می داد و با اجرای برخی طرح های اجتماعی و اقتصادی سعی کرد چهره مثبتی از خود به جامعه جمهوری آذربایجان ارایه کند.

در سال 1992 ميلادي، به هنگام برگزاري همايش سالانه بهائي ها در مرکز جهاني بهائي در حیفا در سرزمین های اشغالی، يک گروه از بهائي هاي جمهوري آذربايجان نيز در اين همايش شرکت کردند.  در سال 1993 میلادی ، یکی از سردگان بهائی بنام  "روحیه خانم ربانی"، همسر شوقی افندی به جمهوری آذربایجان و دیدارهایش با  مقامات دولتی جمهوری آذربایجان و نیز سخنرانی اش در دانشگاه دولتی باکو ، نیروی تازه ای به فعالیت فرقه ضاله بهائیت در جمهوری آذربایجان می بخشد.

براساس یک برنامه چهارساله،  تاسیس موسسه آموزشی بهائی ها در جمهوری آذربایجان، تشکیل کلاسهای درس برای کودکان و ایجاد انجمن های آموزشی، تاسیس گروه های ویژه نوجوانان و ترتیب دادن حرکت های تبلیغی انفرادی و جمعی موجب افزایش فعالیتهای شعبات فرقه ضاله بهائیت در باکو و سومقائیت شد. از سال 2001 میلادی طرح های پنج ساله ترویج فرقه ضاله بهائیت توسط شعبات این فرقه در جمهوری آذربایجان آغاز شد. در پایگاه اینترنتی رسمی تشکیلات ضاله بهائی جمهوری آذربایجان ادعا شده است که هم اکنون بهائی ها در هجده منطقه مسکونی در جمهوری آذربایجان زندگی می کنند ولی اسامی این مناطق ذکر نشده و نوعی پنهانکاری در این زمینه احساس می شود. به نوشته این منبع بهائی ، در سایر مناطق جمهوری آذربایجان نیز بهائی ها بطور انفرادی یا خانوادگی زندگی می کنند.

 سازمان بهائی باکو در سال 1993 میلادی به ثبت وزارت دادگستری جمهوری آذربایجان رسیده است. کمیته دولتی امور گروه های دینی جمهوری آذربایجان هم در حالی که از صدور مجوز فعالیت  برای تشکل های اصیل شیعی خودداری می کند، در سال 2001 میلادی سازمان ضاله بهائی باکو و در سال 2002 میلادی سازمان بهائی سومقائیت را به ثبت رساند و مجوز فعالیت برای آنها  صادر کرد. در نتیجه این توجه دولتی به فرقه ضاله بهائیت در جمهوری آذربایجان است که پایگاه  اینترنتی این فرقه مدعی است تمایل به بهائیت طی سالهای اخیر در جمهوری آذربایجان افزایش یافته است.

 از سال 1992 میلادی به بعد با انتشار مقالات مختلفی در مطبوعات جمهوری آذربایجان برای معرفی مثبت این فرقه ضاله تلاش شده است و در کنفرانسها و تجمعات مختلفی که تحت نام تساهل دینی و مبارزه با ایدز و حفاظت محیط زیست و سایر موضوعات توسط دولت و سازمانهای غیردولتی جمهوری آذربایجان تشکیل می شود، نمایندگان فرقه ضاله بهائیت نیز دعوت و مشارکت داده می شوند.

 با آغاز دوره ریاست جمهوری الهام علی اف در سال 2003 میلادی، و افزایش نفوذ رژیم صهیونیستی در جمهوری آذربایجان، همانند حمایت از یهودی ها، حمایت دولتی از بهائیت در این کشور تقویت شد. به طوری که در سال 2003 میلادی، کتاب حاوی نوشته های حسینعلی میرزا بهاء و در سال 2005 میلادی، کتاب آذر جعفروف، مبلغ بهائیت در جمهوری آذربایجان تحت عنوان (باصطلاح ) "دین بهائی" منتشر شد.  در این کتاب، به تفصیل عقاید و آموزه های ضاله بهائیت تشریح و این گونه ادعا شده است که بهائیت کل دنیا را احاطه خواهد کرد.

 در سال 2011 میلادی، با انتشار کتابی با عنوان "ادیان و مذاهب در جمهوری آذربایجان در پرتو یک دین مشترک"  که توسط آذر جعفروف – که در سالهای 2012 تا 2014 سرکرده جمعیت بهائیان جمهوری آذربایجان بود - ، فرقه ضاله بهائیت به عنوان یکی از ادیان موجود در جمهوری آذربایجان در ردیف سایر ادیان الهی معرفی و تلاش شد دین تلقی شدن فرقه ضاله بهائیت برای افکار عمومی جمهوری آذربایجان عادی سازی شود. در این کتاب بدون توجه به اعتقادات مردم مسلمان جمهوری آذربایجان و اهمیت اسلام و تشیع در این کشور، ابتدا آیین ضاله کریشنا و سپس یهودیت معرفی شده و پس از آن مسیحیت ، اسلام و نهایتا بهائیت معرفی شده اند . به این ترتیب در اقدامی شرم آور ، فرقه منفور بهائیت ، هم سطح اسلام و مسیحیت معرفی شده است .

حتی در سوم ژانویه سال 2012 میلادی، سازمان بهائی باکو و سومقائیت به منظور سرپوش گذاشتن بر حمایت های دولت جمهوری آذربایجان از تشکیلات ضاله بهائی اعلام کرد که از دریافت کمک مالی کمیته دولتی امور گروه های دینی به جمعیتهای دینی غیراسلامی بی نیاز است و این کمک را دریافت نخواهد کرد.  در بیانیه سازمانهای بهائی باکو و سومقائیت آمده بود: « مرکز دینی بهائیان آذربایجان با استفاده از فرصت ، از رییس جمهوری و کمیته دولتی امور گروه های دینی بخاطر  این توجه و دقت تشکر می نماید. مرکز دینی بهائی، همچنین لازم می داند که بیان کند  براساس اصول روحانی دین بهائی و نیز مقررات سازمانی، انجمنهای بهائی باکو و سومقائیت نمی توانند برای رفع نیازهای داخلی این انجمنها ، این کمک را دریافت کنند و اگر هم دریافت کنند صرفا می توانند آن را برای امور خیریه به مصرف برسانند. ... این تصمیم ما  هیچ سوء تفاهمی با حکومت و دولت و بطور مشخص با کمیته دولتی امور گروه ها دینی ایجاد نکرده است و کاملا طبیعی تلقی شده است و هیچ تعجبی را برنیانگیخته است. صدور این اطلاعیه ، با توجه ویژه برخی خبرگزاری ها و روزنامه ها و تلاششان برای برررسی این موضوع و بعضی تعابیر مختلف از عدم پذیرش این کمک ،  در ارتباط می باشد. » 

جالب آنکه در اختصاص این کمک مالی به فرقه ضاله بهائیت ، هیات دولت جمهوری آذربایجان و  کمیته دولتی امور گروه های دینی جمهوری آذربایجان، اداره مسلمانان قفقاز را  نیز  در ردیف فرقه هایی نظیر بهائیت تلقی کرد. بگونه ای که خبرگزاری آپا در پی انتشار اطلاعیه سازمان فرقه ضاله بهائیت در خصوص خودداری از دریافت این کمک یادآوری کرد که به ابتکار  الهام علی اف ، رییس جمهوری آذربایجان ، هیات وزیران ، پرداخت کمک مالی به اداره مسلمانان قفقاز و 20 جمعیت غیراسلامی را تصویب کرد. براساس این مصوبه ، برای اداره مسلمانان قفقاز دو میلیون منات و برای 20 سازمان غیراسلامی  چهارصد هزار منات درنظر گرفته شده بود.

در تداوم این سیاست، کمیته دولتی امور گروه های دینی جمهوری آذربایجان در دوره ریاست مبارز قربانلی، حمایت  ویژه دولتی از فرقه ضاله بهائیت را وارد مرحله جدیدی کرد.  در اول اکتبر 2015 میلادی، کمیته دولتی امور گروه های دینی جمهوری آذربایجان اعلام کرد که مبارز قربانلی رییس این کمیته با نمایندگان فرقه بهائیت دیدار کرد. رييس کميته دولتي امور گروه هاي ديني جمهوري آذربايجان در ديدار با نمايندگان فرقه ضاله بهائيت در اين کشور،  بر ايجاد شرايط لازم براي فرقه ضاله بهائيت در اين کشور تاکيد کرد.  رييس کميته دولتي امور گروه هاي ديني جمهوري آذربايجان با تاکید بر  "وجود تساهل ديني در اين کشور و توجه دولت به دين"  و  با اشاره به شرايط ايجاد شده براي فرقه بهائيت در اين کشور گفت : «براي فعاليت آزادانه اديان در جمهوري آذربايجان ، تمامي شرايط ايجاد شده است.» نمايندگان فرقه ضاله بهائيت نيز ضمن ارايه گزارشي از فعاليتهاي آتي اين فرقه در جمهوري آذربايجان، از مبارز قربانلي بخاطر ديدار صميمانه با آنها تقدير کردند.

مرکز محفل بهائی در باکو در بزرگراه نوبل (رشید بهبودوف 5) قرار دارد. این محفل علاوه بر استفاده از رسانه های جمهوری آذربایجان بخصوص از مطبوعات و سایتهای اینترنتی این کشور برای تبلیغ خود و نیز تبلیغات ضدایرانی ، با دایر کردن سایت اینترنتی و نیز صفحه فیسبوک، از این ابزارهای تبلیغاتی بهره می گیرد. در سایت اینترنتی و فیسبوک محفل بهائیان در باکو با بهره گیری از خصوصیات روحی و روانشناسی جامعه جمهوری آذربایجان سعی شده است که آموزه های ضاله باب و دیگر سرکدگان فرقه ضاله بهائیت که در نسخه های اصلی عباراتی نامفهوم و درهم و برهم می باشند، به شکلی نو ارایه شوند.

 شخصی بنام روشن عباس اف، رهبر جمعیت بهائیان جمهوری آذربایجان معرفی شده است که این تشکیلات به نوبه خود، دو جمعیت بهائی فعال در باکو و سومقائیت را در خود جای می دهد. بعضا شمار بهائیان در جمهوری آذربایجان یک هزار نفر اعلام می شود که رقم سازی محسوب می شود. از جمله، پایگاه اینترنتی «آخار» در خبری که از باصطلاح خودداری تشکیلات ضاله بهائی جمهوری آذربایجان به امتناع از دریافت کمک مالی دولت به این تشکیلات ماه مارس 2015 منتشر کرد، نوشت : « تعداد اعضای طریقت بهائی جمهوری آذربایجان که در ایران این جمعیت به عنوان جاسوس صهیونیسم معرفی می شود، یک هزار نفر اعلام شده است.»  در دایره المعارف ویکی پدیا نیز ادعا شده است که تعداد بهائی ها در جمهوری آذربایجان به دو هزار نفر رسید است (2015 میلادی) که هشتاد درصد آنها کسانی هستند که دین شان را تغییر داده اند .