IRIB World Service

در قسمت ششم از مجموعه برنامه ی بحران جهانی غذا در سایه جنگ اوکراین؛ نحوه بازنمایی تاثیر جنگ اوکراین بر امنیت غذایی جهان در شبکه های غربی بررسی می گردد.

ادان برتون (Ethan Berton) طبق تحلیلی که در شبکه فاکس نیوز منتشر کرد؛ معتقد است که بحران غذایی ناشی از جنگ اوکراین باعث در معرض قحطی قرار گرفتن 50 میلیون انسان خواهد شد که راه حل سریع و آسانی برای برطرف کردن آن وجود نخواهد داشت. به عبارت دیگر، جنگ در اوکراین منجر به کمبود مواد غذایی خواهد شد. البته از منظر آقای برتون، ریشه اصلی کمبود مواد غذایی به کووید-19، افزایش قیمت­ها و موضوعات آب و هوایی، نیز برمی گردد. روسیه و اوکراین با هم، بخش قابل توجهی از سبد نان دنیا را تامین می­کنند. این دو کشور با هم 30% گندم جهان را تا قبل از آغاز جنگ صادر می­کردند اما روسیه به بنادر اوکراین حمله و یک سدی را در دریای سیاه برای این کشور ایجاد کرد.

جنگ روسیه و اوکراین باعث شده تا برنامه جهانی غذا نیز که به 140 میلیون نفر در سرتاسر جهان خدمت می­کند، دیگر نتواند این سهمیه غذایی را در اختیار این تعداد از افراد گرسنه قرار دهد. همچنین، تحلیلی در شبکه فاکس نیوز تحت عنوان «هشدار سناتورها به روسیه در استفاده از غذا به عنوان سلاح ساکت در جنگ خونین علیه اوکراین» منتشر شده است که جمهوریخواهان ایالات متحده آمریکا ، روسیه را متهم به استفاده ابزاری از غذا برای فشار بیشتر بر اوکراین متهم کرده اند. بر این اساس، دو نفر از جمهوریخواهان ایالات متحده به نام­های جونی ارنست (Joni Ernst) و روگر مارشال (Roger Marshal) در نشستی با چند نفر از رهبران جامعه مدنی اوکراین به بحث در خصوص تاثیر جنگ روسیه-اوکراین بر زنجیره غذایی دنیا پرداختند. این دو سناتور جمهوریخواه، که نماینده ایالت­های حاصلخیز در تولیدات کشاورزی هستند، نگران افزایش ناگهانی قیمت­ها در صنایع غذایی و انرژی بودند. این افزایش قیمت­ها منجر به دگرگونی در ایالات متحده و دیگر کشورهای دنیا که ارتباط زیادی با تجارت غذایی دارند، خواهد شد.

از منظر رویکرد بازنمایی جنگ اوکراین بر امنیت غذایی، به طور کلی، در شبکه فاکس نیوز به صورت یکجانبه به جنگ روسیه و اوکراین پرداخته شده است. در این شبکه تمامی مسائل مربوط به ناامنی غذایی، به روسیه نسبت داده می شود. در حالی که عامل اصلی شکل­گیری این جنگ، گسترش ناتو به شرق و تهدید روزافزون غرب علیه روسیه برای عضویت اوکراین به ناتو بوده است. همچنین، در این شبکه، به مین­گذاری هایی که توسط اوکراینی­ها در دریای سیاه صورت گرفته، پرداخته نشده است. این مین­ها منجر به ناامن شدن صادرات غلات توسط روسیه به دیگر کشورهای دنیا می ­شوند.

شبکه خبری سی.ان.ان نیز مانند فاکس نیوز در برخی از اخباری که منتشر کرده، به صورت کاملاً یکطرفه روسیه را مقصر اصلی بحران جهانی غذا دانسته است.

در یکی از تحلیل­هایی که در شبکه سی ان ان منتشر شده به دلایل متهم بودن روسیه در استفاده از غذا به عنوان سلاح پرداخته شده است. این شبکه خبری در تحلیل خود آورده که، براساس جدیدترین هشدار سازمان ملل درباره ناامنی غذایی، جنگ روسیه در اوکراین می تواند تقریبا 50 میلیون نفر را به قحطی یا شرایطی شبیه به قحطی بکشاند، و بر عرضه و قیمت جهانی مواد غذایی تاثیر منفی بگذارد. علاوه بر این شبکه سی.ان.ان سعی دارد روسیه را به عنوان عامل اصلی شکل گیری بحران جهانی غذا معرفی کند و کشورهای غربی نیز به عنوان حافظان امنیت غذایی تلقی شوند. به عنوان نمونه، در همین شبکه این گونه القاء می شود که کشورهای غربی، بیشتر به فکرتحت فشار قرار دادن روسیه از طریق سازمان ملل هستند تا روس ها در نهایت اقدام به بازگشایی بنادر اوکراین کنند.

بر اساس گزارش دیگری در سی.ان.ان، رهبران بین‌المللی می خواهند مسکو را به سمت توافقی سوق دهند که انسداد صادرات را از بین ببرد. در این بین، مقامات سازمان ملل طرحی را برای خروج غلات از بندر اودسا اوکراین از طریق دریای سیاه طراحی کرده اند و ترکیه به عنوان ضامن این توافق عمل می کند. طبق همین گزارش سی.ان.ان، جو بایدن، رئیس جمهور ایالات متحده، روسیه را به عامل اصلی تورم ایجاد شده در داخل ایالات متحده و بحران غذا در سطح جهانی معرفی کرده است و از کشاورزان آمریکایی به دلیل اینکه در بحبوحه جنگ «سبد نان دموکراسی» هستند، تمجید کرده است. این در شرایطی است که استقبال روسیه از پیمان غلات بین روسیه ، اوکراین ،ترکیه و سازمان ملل نشان داد که مسکو با اهداف اقتصادی هم که شده ، بدنبال صادرات غلات به بازارهای جهانی است. در این میان اخلال های ترکیه و برخی از کشورهای غربی در پیمان غلات نشان داد که امریکا و متحدانش از تشدید ناامنی غذایی در جهان به واسطه جنگ اوکراین استقبال می کنند. 

شبکه خبری یورو نیوز ، در خصوص معرفی روسیه به عنوان عامل شکل­گیری بحران جهانی غذا در یکی از تیترهای اصلی سایت خود  می نویسد "نماینده روسیه در سازمان ملل پس از متهم شدن کشورش به مقصر بودن در بحران غذایی، از آن نشست  خارج شد" ، روسیه متهم به ایجاد بحران در امنیت غذایی دنیاست، این درشرایط است که مقامات دولتی این کشور برای رفع این اتهام تلاش می کنند.

چارلز میشل، رئیس شورای اروپا  در 7 ژوئن 2022 در سخنانی در نشست شورای امنیت اعلام کرد، مقامات این شورا به دلیل محاصره روسیه شاهد گیرکردن غلات و گندم در کانتینرها و کشتی‌ها در بندر اودسا بوده اند. به گفته میشل، تانک‌ها، بمب‌ها و مین‌های روسی مانع از کاشت و برداشت در اوکراین می‌شوند و این امر، به افزایش قیمت مواد غذایی و فلاکت مردم مناطق منجر می شود و کل مناطق را بی‌ثبات خواهد کرد. به دنبال این اظهارات رئیس شورای اروپا، واسیلی نبنزیا (Vasily Nebenzya)، سفیر روسیه در سازمان ملل از نشست شورای امنیت سازمان ملل خارج شد. دیمیتری پولیانسکی، معاون سفیر روسیه در سازمان ملل گفت، اظهارات میشل آنقدر بی ادبانه بود که نبنزیا اتاق را ترک کرد. در همین حال، آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه ایالات متحده، در یک میزگرد مجازی با گروه های بخش خصوصی در مورد مسائل امنیت غذایی ناشی از جنگ اوکراین، نیروهای روسیه را به کار گذاشتن مواد منفجره در زمین های کشاورزی تصرف شده و احتکار صادرات مواد غذایی اوکراین متهم کرد.

 شبکه یورونیوز در مواردی دیدگاه طرف های روسی را نیز در خصوص بحران غذایی منعکس می کند. به عنوان نمونه، در یکی از اخبار منتشر شده، روس­ها مقامات غربی را در خصوص متهم کردن این کشوربه ایجاد بحران امنیت غذایی دروغگو خطاب می کنند. به گفته مقامات روسی، تحریم­های اعمال شده علیه روسیه توسط ایالات متحده و اتحادیه اروپا به دروغ پراکنی غرب پیرامون علل بحران جهانی غذا دامن زده است. از نظر مسکو، تلاش غرب برای فلج کردن اقتصاد روسیه به عنوان مجازات، قیمت غلات، روغن پخت و پز، کود و انرژی را افزایش داده و به رشد جهانی آسیب رسانده است.

ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه، اوایل ماه ژوئن 2022 در جمع خبرنگاران در مسکو با اشاره به اینکه غرب از دروغگویی درباره بحران جهانی غذا دست برنمی دارد اعلام کرد، اظهارات مکرر غرب مبنی بر اینکه روسیه بانی بحران جهانی غذا است، موجب حیرت وی شده است.

ایالات متحده و اعضای اتحادیه اروپا که به اوکراین تسلیحات می‌دهند، روسیه را متهم کرده‌اند که با ممانعت از صادرات غلات از اوکراین - که حدود یک دهم صادرات جهانی گندم را به خود اختصاص می‌دهد- به بحران غذایی دامن زده است. ولادیمیر زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین در 9 ژوئن 2022 هشدار داد که چه بسا میلیون ها نفر به دلیل محاصره بنادر دریای سیاه اوکراین توسط روسیه که به گفته او جهان را "در آستانه یک بحران وحشتناک غذایی" قرار داده است، گرسنگی بکشند. ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه همچنین در پاسخ به این ادعای کشورهای غربی تاکید کرد: این تحریم‌های غرب است که با ایجاد اختلال در سامانه‌های پرداخت، حمل و نقل و بیمه، مانع از صادرات بسیاری از مواد غذایی و کود روسیه شده و در نتیجه بازارهای کشاورزی را به لبه پرتگاه سوق داده است.