IRIB World Service

در قسمت هشتم از مجموعه برنامه ی جنگ اوکراین از منظر حقوقی و پیامدهای آن، تقابل آمریکا و روسیه در اوکراین بررسی می شود.

 جنگ در اوکراین بزرگترین نبرد بین دو ارتش مدرن مجهز به سلاح های متعارف پیشرفته در دهه های اخیر است که ده ها کشور را مستقیم و غیرمستقیم درگیر جنگ کرده است. تهاجم روسیه به اوکراین نه تنها شکل عملیات نظامی، بلکه پویش های دیپلماسی، راهبردی، اطلاعاتی، امنیت ملی، امنیت انرژی، رشد اقتصادی، ثبات اجتماعی و بسیاری از مؤلفه های دیگر را تغییر داد. حمله روسیه به اوکراین پیامدهای گسترده ای در سطوح فروملی، ملی و فراملی و برای ساختار نظام بین الملل بر جای گذاشته است. زمانی که ارتش روسیه در 24 فوریه 2022 حمله به اوکراین را آغاز کرد، به دنبال یک پیروزی آسان بود. از دید منتقدان ، ولادیمیر پوتین فکر می‌کرد  با یک عملیات برق‌آسا و تشکیل یک دولت نزدیک به خود، می‌تواند اوکراین را تحت کنترل قرار دهد. اما با گذشت زمان مشاهده شد که جنگ آسانی پیش روی روسیه نیست. حمله روسیه به اوکراین به دلیل نتایج آن به یکی از مهمترین نقاط عطف تاریخ قرن 21 تبدیل شده است.  ارتش روسیه به اندازه کافی آماده این جنگ طولانی مدت نبود و با شکست در شهرهای شمالی نظیر کی‌یف، چرنیهف و سومی مجبور به عقب نشینی شد. سپس خارکیف و در نهایت مرکز خرسون در شمال کریمه را در مقابل ارتش اوکراین از دست داد.

 ارتش روسیه بعد از مدتی با تشکیل جبهه‌ای در مناطق جنوبی و شرقی دینیپر، حالت دفاعی به خود گرفت. اوکراین مقاومت غیرمنتظره‌ای از خود نشان داد. البته، کمک‌های نامحدود کشورهای غربی یکی از عوامل تعیین کننده در این جنگ بود. روس‌ها استراتژی جنگی خود را تغییر داده و زیرساخت‌های اوکراین را هدف قرار دادند، سپس با افزایش نیروی انسانی میدانی و با توسل به بسیج عمومی  نسبی و تمرکز بر صنایع دفاعی، به تدریج اقتصاد خود را به اقتصاد جنگ تبدیل کردند. تحلیلگرانی مانند فیلیپس اوبراین، استاد دانشگاه سنت اندروز، بر این باورند که جنگ اوکراین توانمندی‌های روسیه را تخریب کرده است. اوبراین می‌گوید: آنچه از ۲۴ فوریه سال 2022 اتفاق افتاده این است که اوکراین سامانه‌های بهتری را به دست آورده و قرار است جنگ افزارهای بیشتری نیز به دست آورد. روس‌ها ضعیف‌تر شده‌اند. آنها سربازان بیشتری دارند اما تجهیزات آنها ضعیف تر است، وضع تمرین و آموزش سربازان آنها نسبت به قبل افت کرده است و تامین مهماتشان نیز در حال کمتر شدن است.

   هر چه از جنگ اوکراین می گذرد دو طرف همدیگر را به استفاده  از سلاحهای ممنوعه متهم می کنند. به تازگی آمریکا بمبهای خوشه ای در اختیار ارتش اوکراین قرار داده است. این در حالی است که 124 کشور جهان پیمان منع تولید و استفاده از بمبهای خوشه ای را امضا کردند. بمبهای خوشه ای بیشترین تلفات را متوجه غیرنظامیان می کند. این بمبها در صورتی که عمل نکند در طبیعت باقی مانده و خطر بالقوه ای برای ساکنان غیر نظامی آن سرزمین است. به همین دلیل پیمانی جهانی برای جلوگیری از تولید و استفاده از بمبهای خوشه ای منعقد شده است. اوکراین به کشوری برای به آزمون گذاشتن انواع تسلیحات غربی علیه روسیه تبدیل شده است.

یک منبع اطلاعاتی آگاه غربی گفت: اوکراین کاملاً یک آزمایشگاه تسلیحاتی به تمام معنا است، زیرا هیچ یک از تجهیزات هرگز تا کنون در جنگ بین دو کشور صنعتی توسعه یافته استفاده نشده است. این جنگ یک فرصت آزمایش تسلیحات در رزم در دنیای واقعی است. برای ارتش آمریکا، جنگ در اوکراین منبع باورنکردنی استخراج اطلاعات در مورد کاربرد سیستم‌های تسلیحاتی خود بوده است.

  یک مقام نظامی آمریکایی گفت، چگونگی استفاده اوکراین از تعداد محدود راکت‌اندازهای هیمارس برای خسارت وارد کردن به بخش‌های فرماندهی و کنترل، پست‌های فرماندهی رزم، مقرها و انبارهای تدارکاتی، چشم‌ها را باز کرد و رهبران نظامی تا سال‌ها این روند را بررسی خواهند کرد. توپخانه هوویتزر M777 نیز یک سلاح مهم دیگر مورد مطالعه در این جنگ بوده است؛ توپخانه قدرتمندی که بخش مهمی از قدرت اوکراین در میدان رزم بوده است. جیم هایمز، نماینده دموکرات ایالت کنتیکت و عضو کمیته اطلاعات در مجلس نمایندگان آمریکا گفت: وقتی نوبت به فراگرفتن درس ‌شود “اندازه یک کتاب مطلب درباره این جنگ وجود دارد.

دیر یا زود جنگ روسیه علیه اوکراین تمام می‌شود و صحبت درباره برندگان و بازندگان آغاز خواهد شد. جزئیات هرچه باشد تا به این لحظه تنها یک برنده وجود دارد و آن هم آمریکاست. هدف آمریکا در جنگ اوکراین تضعیف روسیه تا حد ممکن است. آمریکا بیش از آن که به دنبال حمایت از اوکراین باشد به دنبال شکست روسیه است. آمریکا در این جنگ به هیچ قاعده اخلاقی و حقوقی پایبند نیست. به همین دلیل با وجود آنکه اکثر کشورهای غربی به پیمان منع تولید و استفاده از بمبهای خوشه ای پیوسته اند بدون هیچ ملاحظه انسانی و حقوقی بمبهای خوشه ای در اختیار اوکراین می گذارد که این موضوع نقض آشکار حقوق بین الملل است.

  هدف آمریکا در  جنگ اوکراین تضعیف روسیه، تثبیت و تشدید وابستگی اروپا به آمریکا است. شور و اشتیاق آمریکا برای ارسال تسلیحات جنگی و فراهم کردن کمک‌های امنیتی و اطلاعاتی برای اوکراین با هدف رساندن بیشترین زیان به روسیه و غرق کردن این کشور در باتلاق اوکراین است. هدف آمریکا با نگرانی کشورهای اروپایی و ترس آنها از آینده روبه رو است. اروپا می‌داند تضعیف شدید روسیه به نفع این قاره نیست؛ زیرا این کشور بخشی از جغرافیای سیاسی، اقتصادی و انسانی اروپا است. به همین دلیل کشورهای اروپایی و در راس آنها فرانسه به دنبال شکست کامل روسیه نیستند. اروپائیها می دانند تلاش برای غرق کردن روسیه در باتلاق اوکراین با داشتن بزرگتربن زرادخانه هسته ای جهان و پهناورترین سرزمین چه تبعات امنیتی خطرناکی برای اروپا دارند. هر چند اروپائیها در شرایط فعلی قدرت لازم را برای تاثیرگذاری در روند جنگ اوکراین ندارند و همچنان مجبور به پیروی از سیاستهای آمریکا هستند.