IRIB World Service

در قسمت پنجم و آخرين قسمت از مجموعه بررسی رویکرد داکا به رژیم تل آویو؛ پیامدهای عادی سازی روابط بنگلادش با رژیم اسراییل برای داکا، بررسی می گردد.

تحولات اخیر در رویکرد داکا به رژیم صهیونیستی با روند ننگین سازش برخی از کشورهای عربی با رژیم صهیونیستی ارتباط دارد . تشکیلات خودگردان فلسطین همواره عامل اصلی عادی­ سازی روابط اعراب با رژیم صهیونیستی بوده است. این تشکیلات با امضای توافق­نامه «اسلو» راه را برای اعراب و سایرین جهت عادی ­سازی روابط با تل اویو گشود. جدای از این سابقة تلخ، جدیدترین مورد را در پروژه صهیونیستی «آبراهام» می ­توان مشاهده کرد. پروژه ­ای که این ­بار عربستان سعودی در مرکزیت آن قرار گرفته و تلاش دارد که آخرین موانع روانی از قبح داشتن مناسبات با رژیم اسرائیل را بردارد، که الگویی برای سازش آن کشورهایی باشد که تاکنون حاضر به پذیرش این ننگ تاریخی نشده اند. اظهارات صریح محمدبن زاید ولیعهد امارات متحدة عربی، آنجا که می­ گوید: امیدواریم که توافق امارات با اسرائیل الهام­ بخش کشورهای منطقه باشد. به قدر کافی گویا است و هیچ نیازی به توضیح اضافی ندارد. 

در پیش گرفتن روند سازش در غرب آسیا، که سادات در مصر، ملک حسین در اردن و عرفات رییس سازمان آزادی­بخش فلسطین راه آن را گشودند، مبین خیانتی بزرگ به جهان اسلام و آرمان فلسطین است. وقتی  اعراب که سرزمین­ های­شان به اشغال رژیم اسرائیل درآمده و به صورت مستقیم درگیر هستند، به این صراحت خط سازش را مطرح می­ کنند و از آن دفاع می نمایند، چه توقعی از سایر کشورها می­ توان داشت؟  کشوری هم­چون بنگلادش اگر تاکنون مقاومت کرده است و با رژیم اسرائیل به صورت رسمی روابط برقرار نکرده است، در محاسبات دقیق­ تری نگرانی از واکنش جامعه مسلمان خود و مخالفت­ های مردمی دارد. واقعیت این است که اقدامات رهبران سازشکار عربی هیچ گاه مورد تائید مسلمانان و مردم این کشورها قرار نگرفته است .  

«ویس البروک» عضو اتحادیة جهانی مسلمین می گوید: «... روابط با اسرائیل، ارزش­ های انسانی را تهدید می­ کند...». واقعیت این است که تحرکات برخی از کشورهای سازشکار عربی برای عادی سازی مناسبات با این رژیم آنهم در شرایطی که این رژیم به دلیل مشکلات متعددی داخلی و تبعیض نژادی و مذهبی هیچ چشم اندازی پایداری در آینده ندارد، اوج خدمت نوکران منطقه ای امریکا به این رژیم هست . همچنین بنظر می رسد توطئه ­ای مهم ­تر در دستور کار قرار گرفته است و آن، ایجاد مصنوعی یک قطب ­بندی جدید بین هواداران سازش و مخالفان آن در جهان اسلام است. چنانچه خبرگزاری مهر می نویسد «... باید هوشیار بود به دام صهیونیست­ ها برای کشاندن جهان اسلام به اختلاف داخلی نیفتاد. آنها تلاش می­ کنند تا با ایجاد یک دوقطبی کاذب، هواداران و مخالفان عادی ­سازی روابط به اختلافات دامن زده و اصل موضوع که همان آزادی سرزمین فلسطین است را به حاشیه ببرند...».

بنظر می رسد  بنگلادش در پیروی از هندوستان، همسایه بزرگش با احتیاط دارد به برقراری نوعی ارتباط با رژیم اسرائیل تمایل پیدا می­ کند. ولی در همان حال نگران جامعة اسلامی خود است که تاکنون تحت تأثیر روند سازش اعراب قرار نگرفته­ اند و هم­چنان از آرمان فلسطین حمایت می­ کنند. گمان می­ رود که حذف عبارت «به جز اسرائیل» از گذرنامه­ های بنگلادش اولین حرکتی باشد که به آزمون گذاشته شده است و شدت مخالفت­ های مردمی هم بی­ ارتباط با درک همین موضوع نیست. واقعیت این است که کشورهای مختلف به خصوص کشورهای هند و پاکستان در ارتباط با حذف ممنوعیت سفر اتباع بنگلادش به رژیم اسرائیل از گذرنامه­ های این کشور به دلیل ملاحظات خاص خود مواضع مخالفت­ آمیزی روشنی اتخاذ نکردند و به صورت رسمی به این اقدام دولت بنگلادش مخالفت نکردند. در مورد هندوستان می توان گفت که این کشور خود مشوق و تسهیل­ کننده شرایطی بوده است که دولت بنگلادش با کسب حمایت از این کشور ممنوعیت سفر به اسرائیل را از گذرنامه­ های جدید و الکترونیک خود حذف کند.

 مردم و تشکیلات خودگردان فلسطینی در همان حال که این اقدام بنگلادش را غیرقابل قبول می ­داند ولی سعی دارد که این موضوع در مناسبات کلی­ اش با دولت بنگلادش تأثیر منفی برجای نگذارد. این واقعیت را از موضع­گیری یوسف رمضان سفیر فلسطین در داکا می­ توان به درستی تشخیص داد. وی در اظهارنظر کوتاهی به این گفته بسنده کرد که این اقدام دولت بنگلادش برای فلسطین غیرقابل قبول است. سفیر فلسطین در داکا وقتی با خبرنگاران محلی روبرو شد، موضع فلسطین را صریح ­تر بیان کرد ولی در مخالفت با تصمیم دولت بنگلادش جانب احتیاط را نگاه داشت و حق حاکمیت ملی دولت بنگلادش در تصمیم­ گیری ­هایش مورد تأکید قرار داد، از جمله گفت: هر کشوری دارای حق حاکمیت است که در مورد گذرنامه­ ها با سایر موارد تصمیم­ گیری کند.

 رژیم اسرائیل با هندوستان مناسبات گسترده ­ای برقرار کرده و هند در بنگلادش صاحب نفوذ است. بنابراین فلسطینیان حق دارند که نگران برداشتن ممنوعیت سفر اتباع بنگلادش به رژیم اسرائیل باشند. به ویژه این­که تا پیش از این دولت بنگلادش اگر یکی از اتباعش به هر دلیلی و از طریق کشور ثالثی به رژیم اسرائیل سفر می­ کرد، وی را خائن می­ دانست و طبق قانون محاکمه می­ کرد. این سیاست سختگیرانه عامل مهمی بود که اسرائیل نتواند در بنگلادش نفوذ کند. با برداشتن این ممنوعیت این احتمال که افرادی از اتباع بنگلادش بدون واهمه به فلسطین اشغالی سفر کند، منتفی نیست و حتی می ­توان تصور کرد افرادی از این طریق جذب شبکه­ های جاسوسی رژیم اسرائیل شوند. به ویژه آنکه رژیم اسرائیل در مواردی به­ گونه­ ای برنامه­ ریزی می­ کند که اتباع کشورهای اسلامی بتوانند بدون آنکه در گذرنامه­ های آنها مُهر ورود و خروج زده شود و رد پایی به جای بماند، وارد اسرائیل شوند و از آنجا خارج شوند.

جامعة مسلمان بنگلادش به طور سنتی همواره از حقوق مسلمانان فلسطین دفاع کرده است. اکثریت مردم مسلمان بنگلادش در تظاهرات گسترده­ در اعتراض به حذف ممنوعیت سفر به اسرائیل مخالفت خود را با این اقدام دولت حزب عوامی لیگ اعلام کردند و دولت را مجبور به توضیح در این­باره کردند، اقلیت کوچکی از روشنفکران دانشگاهی در کنار مقامات دولتی قرار گرفتند و به توجیه اقدام دولت پرداختند. از جمله «امتیاز احمد» استاد دانشگاه داکا در این­باره گفت: پس از آنکه برخی از کشورهای عربی روابط خود با اسرائیل را عادی کردند، بنگلادش حمایت خود را از آرمان فلسطین ابراز کرد. بنابراین فکر نمی­ کنم که برداشتن دو کلمه از گذرنامه­ ها موضع اخلاقی دیرینه بنگلادش را در مورد مناقشه اسرائیل و فلسطین متزلزل کند.

دولت بنگلادش به درستی می ­داند که احزاب اسلامی قادرند افکار عمومی را به مخالفت با سیاست­ های دولت خانم شیخ حسینه هدایت نمایند و این موضوعی نیست که در محاسبات دولت منظور نشده باشد. علاوه بر این حزب ملی بنگلادش به رهبری خانم خالده ضیاء هم منتظر فرصت هست که از این موضوع در جهت تأثیرگذاری بر افکار عمومی در انتخابات آتی بهره­ گیری کند و به قدرت بازگردد. مجموعه این­گونه محاسبات است که آقای مسعود بن مؤمن نماینده دائم بنگلادش در سازمان ملل متحد را بر آن داشت که خواستار توقف خشونت رژیم اسرائیل علیه فلسطینیان شود و در جلسه ­ای که در ارتباط با حملات سال 2021 رژیم اسرائیل به غزه و کشتار مردم بی­گناه غیرنظامی شامل زنان و کودکان برگزار شد، می­ گوید: «... دولت و مردم بنگلادش حمایت کامل خود را از مبارزة عادلانه و مشروع مردم فلسطین برای رسیدن به حقوق غیرقابل انکارشان از جمله حق تعیین سرنوشت اعلام می­ کند، بیت­ المقدس پایتخت فلسطین است...».