IRIB World Service

در قسمت سوم مجموعه برنامه ی، قدرت بازدارندگی توان موشکی، پهپادی و ماهواره ای ایران، توان ماهواره ای ایران، بررسی خواهد شد.

مباحث مربوط به توان ماهواره ای در دو بعد بررسی می گردد: ماهواره و موشک ماهواره بر‌. بعد از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی،  ایران با توسعه توان ماهواره‌ای خود، توانسته است به یکی از چند کشور معدود جهان تبدیل شود که ماهواره های بومی خود را با موشک ماهواره‌بر داخلی به فضا پرتاب کرده است. از پیشرفت های ماهواره ای ایران در طراحی و ارسال موشک ماهواره بر، می توان موارد متعددی را مثال زد. ایران با طراحی و پرتاب موفقیت آمیز موشک ماهواره ‌بر «سفیر»، حدفاصل سال‌های 2010 تا 2013، چهار مرتبه ماهواره‌های بومی ایرانی را به فضا فرستاد. موشک ماهواره بر سفیر با سوخت مایع دو مرحله‌ای کار می کند. همچنین موشک ماهواره ‌بر «سیمرغ» که از ماهواره بر «سفیر» پیشرفته‌تر و بزرگ‌تر است در ایران طراحی و تولید شده است.

پیشرفت های ایران در افزایش برد و دقت  موشک ‌ها و در نهایت تبدیل آنها به موشک ماهواره ‌بر، مورد توجه پژوهشگران غربی قرار گرفته است. مرکز ملی اطلاعات هوا و فضای ایالات متحده (NASIC) در گزارشی اعلام کرد که موشک ماهواره‌بر سفیر، می‌تواند به عنوان بستری برای توسعه تکنولوژی موشک‌های دور برد استفاده شود. اوزی رابین (Uzi Rubin) به عنوان یک تحلیلگر رژیم صهیونیستی می گوید: «ایرانی‌ها، موشک‌های بالستیک خود را به منظور پرتاب ماهواره ارتقا داده‌اند و به ماهواره‌بر دست یافته‌اند. انتقال ماهواره به مدار، یک پروژه بسیار پیچیده است. برنامه فضایی ایران چشمگیرتر از برنامه موشکی است. این یک پروژه ی اصیل (بومی) ایرانی است، ما آن را به هیچ وجه در نقطه ای از جهان نمی بینیم»

مساله مهم دیگر در ارزیابی توان ماهواره‌ای ایران، امکان پرتاب ماهواره از داخل پایگاه‌های فضاییِ در داخل ایران است. این امکان در مورد ماهواره بر سیمرغ و سفیر قابل توجه است. اهمیت ماهواره‌ برِ سیمرغ، تا حدی است که توجه تحلیلگران غربی را اینگونه به خود جلب کرده است. یکی از کارشناسان موسسه جینز انگلستان، معتقد است: «ماهواره‌بر دو مرحله‌‌ای سیمرغ، قادر به انتقال یک ماهواره‌ 60 کیلوگرمی به مدار 500 کیلومتری زمین است. از ماهواره‌های اعلام شده ایرانی، به احتمال زیاد ماهواره شناسایی طلوع و ماهواره سنجش از دور ظفر توسط ماهواره‌بر سیمرغ به مدار انتقال خواهند یافت».

ماهواره ایرانی نور به عنوان یک ماهواره خاص و راهبردی توسط ماهواره بر سه مرحله‌ای «قاصد» و از کویر مرکزی ایران در تاریخ 22 آوریل 2020 با موفقیت پرتاب و در مدار ۴۲۵ کیلومتری زمین قرار گرفت. ماهواره نور هر ۹۳ دقیقه یک بار به دور کره زمین می‌چرخد. ماهواره‌ بر ۳ مرحله‌ای قاصد، به صورت ترکیبی از سوخت جامد و مایع استفاده می کند. تکنولوژی به کار رفته و نوع سوخت، در ماهواره‌بر سه مرحله‌ای قاصد باعث شده تا بسیاری از کارشناسان نظامی و سیاسی جهان، به این باور برسند که موازنه جدیدی در عرصه دفاعی ، ماهواره ای و اطلاعاتی به نفع ایران رخ داده است. فابین هینز از اندیشکده «شبکه رهبری اروپایی» European Network Leadership در مقاله‌ای به نکات مهم در پرتاب ماهواره نور و ارتباط آن با توانایی ایران در این حوزه و همچنین موشک‌های ماهواره‌بر اشاره می کند و می نویسد: تکنولوژی پیشرفته در فناوری پیشرانه سوخت جامد ماهواره بر قاصد، یک تحول بزرگ است. از حیث فنی هم باید توجه داشت که موشک‌های ماهواره‌بر سه مرحله‌ای نیز همانند موشک‌های قاره‌پیما در مرحله اول یک موشک از موشکی اصلی جدا شده و در مرحله دوم موشک دیگر نیز جدا شده و در مرحله سوم ماهواره را در مدار مورد نظر قرار می‌دهد. 

توسعه ی توان ماهواره ای ایران نه تنها از منظر علمی، اقتصادی و سیاسی اهمیت دارد، بلکه از بعد ارتباطات و مخابرات نیز اهمیت مضاعف دارد. اگر ایران موفق به ارسال ماهواره‌های بیشتری به فضا شود که این ماهواره‌ها، نسبت به نمونه‌های قبلی خود پیشرفته‌تر باشند، به احتمال زیاد خواهد توانست از طریق ماهواره ی بومی، بدون نیاز به ماهواره هایی همچون یوتلست و گالکسی، به پوشش برنامه های رادیویی و تلویزیونی خود بپردازد. شرکت های ماهواره ای در سال های اخیر با رویکرد سیاسی و بهانه تحریم، پخش برخی از شبکه های ایرانی را از ماهواره هایشان قطع کرده اند. به عنوان نمونه شرکت ماهواره‌ای یوتلست در 20 می 2020 پخش شبکه الکوثر ایران را قطع کرد. پخش شبکه عربی‌زبان بین‌المللی الکوثر روی ماهواره یوتلست امکان دسترسی مخاطبان در کشورهای عربی منطقه در غرب آسیا و شمال آفریقا را به برنامه‌های این شبکه فراهم می‌کرد. 

همچنین ماهواره گالکسی 8 ژوئن 2020 پخش شبکه پرس‌تی‌وی و آی‌فیلم انگلیسی را قطع کرد.  قطع شبکه های ماهواره ای ایرانی، گاه به بهانه ی تحریم و گاه به بهانه ی بدهی صورت گرفته است. به دلیل رویکرد سیاسی مالکان ماهواره های غربی،  ایران تلاش معقولانه ای در راه دستیابی به دانش و تکنولوژی ماهواره ای مخابراتی آغاز کرده است. نکته مهم در این حوزه، ارتفاع پرتاب است که باید مداربالاتری باشد تا ایران بتواند نیازهای مخابراتی و ارتباطی خود را پوشش دهد. بنابراین اهمیت ویژه فناوری ماهواره ای ایران و کاربردی شدن این فناوری برای استفاده از آن به خصوص در زمینه پخش شبکه‌های تلویزیونی بیشتر قابل درک است.

استفاده از اطلاعات دریافتی از ماهواره های ارسالی در زمینه های آب و هوا، کشاورزی، محیط زیست، مخابرات و ارتباطات راه دور، از جمله اهدافی است که ایران از ارسال ماهواره ها به فضا دنبال می کند. علیرغم این، ایجاد ارتباط بین توان موشکی و ماهواره‌ای ایران به عبارتی توان نظامی و فعالیت‌های علمی و صلح‌آمیز ایران، یکی از خطوط خبری اصلی رسانه‌ها و مراکز پژوهشی غربی است. آنها تلاش می کنند با القاء خطر توانایی موشکی ایران، فعالیت‌های ماهواره‌ای وعلمی تهران را نیز خطرناک توصیف کنند و مدعی اند فعالیت‌های موشکی ایران به طور روزافزون در پشت پرده ی برنامه‌های فضایی صلح‌آمیز پنهان شده است. این در شرایطی است که فعالیت های موشکی و ماهواره ای ایران، بازدارنده و صلح آمیز است. اینگونه تبلیغات منفی رسانه های غربی علیه ایران در شرایطی است که این رسانه ها با رویکرد دوگانه به سادگی از نقض پیمان فضای ماورای جو (1967) توسط قدرت های بزرگ به ویژه آمریکا عبور می کنند.

یکی از موارد مورد توجه اندیشکده‌ها و تحلیلگران غربی، در زمینه ی توانایی ماهواره ای ایران، داشتن متخصصان بومی است. آنها اعتقاد دارند «منابع انسانی ایران از کفایت لازم برای پیش‌برد توسعه ی فزاینده توانمندی ماهواره ای برخوردار است. این امر در توانایی دفاعی ایران نیز آشکار است. این موفقیت بدون هرگونه زیرساخت‌های صنعتی از پیش‌موجود و علیرغم تحریم ها به دست آمده است. ایران در حال حاضر دارای کادری از دانشمندان، مهندسان و تکنسین‌های ماهر در عرصه ی تولید ماهواره و ماهواره بر بومی می باشد که به خارج از کشور وابستگی ندارند».