اختلافات روسیه و آمریکا در دوره ترامپ - (قسمت دوم) / تعارضات دوجانبه میان آمریکا و روسیه
در قسمت دوم مجموعه مقالات، تعارضات دوجانبه میان آمریکا و روسیه بررسی می شود.
اختلافات آمریکا و روسیه به بعد از جنگ جهانی دوم و دوره جنگ سرد باز می گردد، اما دوره ریاست جمهوری دونالد ترامپ(Donald John Trump) در آمریکا، به مثابه عنصر شتاب دهنده و تنشزا در روابط مسکو و واشنگتن عمل کرد و تضادهای دو کشور تشدید شد. "به ادعای متیو رود جینسکی (m.r. Jinsky) کارشناس مسایل بین المللی در آمریکا، اختلافات و تضاد مسکو و واشنگتن متاثر از تاثیر گذاری روسیه بر منافع آمریکا در هر نقطه ای از جهان است." از این رو، در متن استراتژی امنیت ملی آمریکا، روسیه یک قدرت تجدیدنظر طلب نامیده شده که دو کشور در یک رقابت استراتژیک قرار دارند. حساسیت ها در مورد نفوذ و تاثیر گذاری روسیه در تحولات داخلی آمریکا، به انتخابات ریاست جمهوری سال 2016میلادی این کشور باز می گردد. پس از این انتخابات، اولین بار روزنامه «واشنگتن پست» از دیدار «جراد کوشنر» (Jared Kushner ) داماد ترامپ در دسامبر سال 2016 میلادی با سرگی کیسیلیاک( Sergey Kislyak ) سفیر روسیه در واشنگتن خبرداد که با حضور مایکل تی فلین ( Michael T. Flynn ) مشاور سابق امنیت ملی ترامپ انجام شده بود.
علت حساسیت ها برای این دیدار آن بود که این لابیگری پیش از آنکه ترامپ در تاریخ ۲۰ ژانویه 2017 میلادی رسما ریاست جمهوری خود را آغاز کند، انجام شده بود. بر اساس یک قانون کمتر استفاده شده در آمریکا به نام قانون ۱۷۹۹ لوگان(Logan Act )، شهروندان آمریکایی بدون اجازه رسمی دولت، حق مذاکره با دولتهای خارجی را ندارند. این قانون، ترامپ، فلین و کوشنر را حتی علیرغم عدم شروع به کار رسمی کابینه شامل میشد. نکته برجسته، رابطه مایکل تی فلین مشاور سابق امنیت ملی ترامپ و «سرگئی کیسلیاک» بود که در تمامی گفتگوهای دو طرف که منجر به برکناری فلین شد، درباره تحریم هایی سخن به میان آورده شده بود که دولت باراک اوباما در دسامبر 2016 میلادی ضد روسیه اعمال کرده بود. جنجالیترین مورد از شائبه ارتباط نزدیکان ترامپ با افراد نزدیک به کرملین در ایام تبلیغات انتخاباتی سال 2016 میلادی به دیدار دونالد ترامپ جونیور(Donald John Trump Jr ) (پسر ترامپ) با یک وکیل زن روسی به نام ناتالیا وسلنیتسکایا(Natalia Veselnitskaya ) مربوط میشد. جونیور ترامپ و جراد کوشنر، برای آن که به اتهام تبانی ستادهای انتخاباتی ترامپ و افراد روسی پاسخ دهند در جلسات کمیتههای مجلس نمایندگان و سنا حاضر شدند. رئیس جمهور آمریکا در آگوست 2018 میلادی و پس از گذشت زمان زیادی ضمن اذعان به دیدار پسرش با وکیل روسی، این دیدار را ملاقاتی جهت اطلاع از اقدامات هیلاری کلینتون در سال 2016 میلادی اعلام کرد .
"ایوان کوریلا(Ivan Korilla) استاد دانشگاه اروپایی سنت پترزبورگ (Saint Petersburg) بر این اعتقاد است در انتخابات سال 2016 میلادی آمریکا مساله روسیه یکی از موضوعات اصلی در مبارزات انتخاباتی بود و دیدگاه دونالد ترامپ در رابطه با روسیه با رقیبش هیلاری کلیبنتون کاملا متفاوت بود. " با پایان انتخابات ریاست جمهوری سال 2016 میلادی آمریکا و اعلام پیروزی ترامپ، گزارش پایانی مقامات اداره واکنشهای متقابل سایبری در شورای امنیت ملی آمریکا، حکایت از آن داشت که هیچ گونه حمله سایبری ویرانگری از سوی روسیه رخ نداده است. با این حال، مسئله امنیت سایبری در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا یکی از مهم ترین چالش ها در روابط این کشور و روسیه بود. عدم حل و فصل مسایل مربوط به این موضوع موجب شد ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه در دیدار با دونالد ترامپ در هلسینکی در سال 2018 میلادی به وی پیشنهاد تشکیل یک گروه امنیت سایبری مشترک را ارائه دهد. با این حال، در دوم آگوست 2017 میلادی، ترامپ قانون مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریم ها معروف به کاتسا ((CAATSA)) را که پیشتر در سنا به تصویب رسیده بود، امضا کرد. جمهوریخواهان برای آن که بتوانند دموکراتها را در تصویب این قانون به همراه داشته باشند، روسیه را نیز به فهرست کشورهای مخاطب این قانون افزودند.
بر اساس قانون "کاتسا" قرار شد، تحریم های قبلی بر ضد روسیه از مارس 2014 میلادی به قوت خود باقی بماند. این قانون محدودیتهایی را در رابطه با همکاری نیروهای مسلح، سرویسهای اطلاعاتی و مجتمعهای نظامی صنعتی روسیه و ایالات متحده و همچنین بهره مندی شرکت های روسیه، به ویژه شرکتهای انرژی این کشور از اعتبارات و وامهای غرب در نظر گرفته است. در روسیه این قانون با واکنشهای بسیار تندی همراه بود و مسکو آن را "جنگ تجاری تمام عیار علیه روسیه "اعلام کرد. در واقع گسترش بحران اوکراین، زمینه و فرصت لازم را برای محدود کردن تحرک اقتصادی و ژئوپلیتیکی روسیه از سوی غرب در نظام جهانی به وجود آورد. از این رو الگوی رفتاری آمریکا در دوره ترامپ در برخورد با روسیه را باید در قالب سازوکارهایی همانند محدودسازی و کنترل جهانی نگریست. این در حالی است که روسیه از قرن 19میلادی بخشی از ساختار موازنة قدرت در نظام جهانی بوده است و آمریکا هرگز نتوانسته آن را نادیده بگیرد. با این حال،" پیترهارل کارشناس مسایل بین المللی در آمریکا بر این باور است با توجه به دخالت های روسیه در انتخابات 2016 میلادی، این کشور بایستی پاسخ قوی تری از تحریم های کاتسا شامل بخش های مالی و دفاعی را دریافت می کرد ."
تصمیم وزارت خزانه داری آمریکا برای تحریم مقامات ارشد دولت روسیه تحت عنوان " فهرست کرملین" را میتوان نمایانگر اوج اختلافات آمریکا و روسیه در دوران ریاست جمهوری ترامپ دانست. تحریم 114 مقام دولتی روسیه و 96 نفر از نخبگان تجاری و بانفوذ این کشور توسط وزارت خزانه داری آمریکا در 30 ژانویه 2018 میلادی از جمله مهم ترین موارد قابل اشاره در تعاملات طرفین به شمار میرود. این تحریم ها از آن جهت دارای اهمیت فزاینده بود که برای اولین بار در تاریخ روابط واشنگتن و مسکو افرادی همچون نخستوزیر، وزیر خارجه، سخنگوی کرملین، بسیاری از اعضای کابینه و دوما، و همچنین روسای شرکتهای بزرگ نفتی روسیه را شامل میشد. اگر چه تحریم ها در مورد همه افراد فهرست کرملین اجرا نشد، اما هدف قرار دادن اصلیترین اعضای دولت روسیه به منزله استفاده نامحدود آمریکا از ابزارهایی همچون تحریم برای ایجاد محدودیت در مقابل اقدامات روسیه به شمار میرود. انتشار فهرست کرملین از سوی وزارت خزانهداری آمریکا به معنای اجرای رسمی قانون کاتسا از تاریخ 29 ژانویه 2018 میلادی علیه روسیه بود .
این قانون به دولت آمریکا همچنین این اختیار را میدهد که طرفهای ثالث را به خاطر امضای قرارداد با شرکتهای نظامی روسیه ، تحریم کند. البته تحریم های اقتصادی آمریکا ضد روسیه پیشتر و از مارس 2014 میلادی و در دوران ریاست جمهوری باراک اوباما به بهانه مداخله مسکو در تحولات شرق اوکراین آغاز شده بود که از سوی ترامپ ادامه یافت. تحریم حوزههای انرژی و صنایع دفاعی در کنار تحریم های دیپلماتیک روسیه از جمله مواردی هستند که در دوره ترامپ در چارچوب ساختارهای جدید شدت یافتند. این در حالی است که "الیزابت رزنبرگ کارشناس مسایل بین المللی در آمریکا معتقد است دولت ترامپ در اعمال تحریم ها بر شرکت های روسی بایستی با احتیاط بیشتری عمل کند و از قراردادن این شرکت ها در فهرست سیاه اجتناب نماید. زیرا به دلیل تاثیر گذاری شرکت های روسی مانند روس نفت (lukoil)و یا گازپروم (gazprom)و آلومینیوم روسیه به نام rusal بر بازارهای جهانی، احتمالا پیامدهای شدیدی بر این بازارها و حتی منافع آمریکا خواهد داشت."
با توجه به پیش بینی های مسکو در مورد اعمال فشارهای غرب بخصوص آمریکا بر روسیه، این کشور پس از فروپاشی شوروی، حوزه فعالیت بخش خصوصی خود را در غرب گسترش داد. بسیاری از شرکتهای خصوصی روسی که در خارج از کشور فعالیت داشتند، با ادغام در یکدیگر و برخورداری از حمایتهای دولتی، تبدیل به غولهای اقتصادی و لابیگر روسیه در سایر نقاط دنیا شدند. پس از تحریم روسیه توسط غرب در مارس سال 2014 م، تلاش این شرکت ها بیشتر متوجه رفع تحریم ها بوده است. از جمله این نهادها و کمپانیها میتوان به آلفا بانک(alfabank)، گازپروم بانک(gazprom bank)، شرکت نفتی لوک اویل (lukoil) و همچنین شرکت رایانهای کاسپرسکی (kasperski) اشاره کرد. با این وجود، تلاش شرکت های خصوصی روسیه و لابی گری آنها در کاهش تحریم های آمریکا چندان موثر نبوده است. برخی علت آن را در ارتباط با ویژگی ماهوی شرکتهای روسی می دانند که عمدتا از جنس شرکتهای دولتی هستند. حال آن که در غرب بسیاری از شرکتهای بزرگ، عمدتا ماهیت خصوصی داشته و فارغ از کنترل دولت ها فعالیت می کنند.
تحت تاثیر اختلافات شدید روسیه و آمریکا در دوره ترامپ، پس از اعلام پیروزی ولادیمیر پوتین در انتخابات ریاست جمهوری 18 مارس 2018 میلادی روسیه با کسب نزدیک به 77 درصد آرا، دونالد ترامپ با یک تاخیر سه روزه به وی تبریک گفت. زیرا پیام این پیروزی برای ترامپ تلخ بود. احیای حضور روسیه در معادلات جهانی همچون بحران سوریه و اوکراین در کنار ایجاد ثبات اقتصادی از طریق پایین نگهداشتن میزان بیکاری از جمله دلایلی بودند که رای دهندگان روسی برای انتخاب مجدد پوتین بر آنها تاکید داشتند. از منظر پوتین، "ساختار نظام بین الملل شاهد ظهور قدرت های جدید همچون چین، روسیه، برزیل، هند، آفریقای جنوبی خواهد بود که ساختار هرمی کنونی ایجاد شده توسط آمریکاییها را قطعا به چالش خواهد کشید. " این در شرایطی است که آمریکا در دوره ترامپ با خروج از بسیاری از پیمان ها و سازمان های بین المللی و نقض فاحش قواعد حقوق بین الملل بشر و بشردوستانه، نشان داد که دنبال یکجانبه گرایی در جهان می باشد.