انتشار پژوهش «نقش آمریکا و گروههای تروریستی در توسعه کشت مواد مخدر در افغانستان»
پژوهش «نقش آمریکا و گروههای تروریستی در توسعه کشت مواد مخدر در افغانستان (با تأکید بر رویکرد رسانهای)» در بهمن ماه 1397 توسط واحد پژوهش های کاربردی معاونت برون مرزی صدا و سیما منتشر شد.
پژوهش « نقش آمریکا و گروههای تروریستی در توسعه کشت مواد مخدر در افغانستان » به اهتمام واحد پژوهش های کاربردی و توسط دکتر رُز فضلی نگاشته شده و دکتر مجتبی مقصودی عضو هیئت علمی دانشگاه تهران نظارت علمی آن را بر عهده داشته است.
تبعات داخلی و منطقهای تهاجم نظامی آمریکا به افغانستان با تمرکز بر توسعه مواد مخدر؛ نقش آمریکا در گسترش مواد مخدر به واسطه مداخله نظامی در افغانستان و پیشینه این موضوع؛ منافع آمریکا در گسترش تجارت مواد مخدر در افغانستان؛ نقش درآمدهای حاصل از توسعه تجارت مواد مخدر در افغانستان در تامین هزینه جنگ های نیابتی؛ نقش طالبان و گروههای تروریستی مورد حمایت آمریکا در افغانستان (القاعده و داعش) در توسعه تجارت مواد مخدر در افغانستان؛ ابعاد همکاری آمریکا و گروههای تروریستی در توسعه کشت و تجارت مواد مخدر در افغانستان؛ تاثیر مداخله نظامی آمریکا در افغانستان برگسترش تروریسم و مواد مخدر از منظر صاحبنظران؛ ارتباط میان چگونگی مداخله نظامی ایالات متحده آمریکا در افغانستان (جنگ غیرزمینی) و بررسی نتایج حاصل از آن بر توسعه مواد مخدر؛ افزایش کشت و توسعه تجارت مواد مخدر در افغانستان از منظر آمار و گزارشهای نهادهای بین المللی پس از اشغال افغانستان (2001 تا 2018م) به همراه پیشنهادهای رسانه ای از جمله ارکان اصلی این پژوهش است.
در بخشی از این پژوهش می خوانیم :
معضل تولید و تجارت مواد مخدر معضلی جهانی است. افغانستان به عنوان بزرگترین تولید کننده مواد مخدر در جهان همواره در سطح داخلی، منطقهای و جهانی از تبعات این پدیده و سیاستهای مرتبط با آن متأثر بوده است. پژوهش حاضر تلاش دارد تا از منظر موقعیت جدید افغانستان پس از تحولات 11 سپتامبر سال 2001 میلادی و تهاجم نظامی آمریکا به افغانستان، به مسئله مواد مخدر پرداخته و نتایج آن را بر گسترش تروریسم بررسی کند.
به روایت آمارها و گزارشهای متعدد نهادهای بینالمللی، کشت خشخاش، تجارت و ترانزیت مواد مخدر در افغانستان پس از تهاجم نظامی آمریکا به این کشور افزایش چشمگیری داشته است. در این پژوهش تلاش میشود تا ارتباط میان اشغال نظامی افغانستان توسط امریکا و تأثیرات ویژه آن را بر گسترش دو پدیده تجارت مواد مخدر و تروریسم در افغانستان تشریح شود. در نهایت، پژوهش به این نتیجه خواهد رسید که چگونه جنگ، تروریسم و توسعه مواد مخدر در افغانستان در ادامه سیاست های توسعه طلبانه آمریکا در جهان، جهت حفظ هژمونی خود تعریف میشود.
مطالعات تاریخی و گزارش نهادهای اطلاعاتی آمریکا، نشان میدهد که سابقه مداخله ایالات متحده در افغانستان در دو حوزه حمایت از تجارت مواد مخدر و تروریسم، به دهه هشتاد میلادی و دوران نبرد مجاهدین با ارتش سرخ شوروی میرسد. نقش آمریکا در توسعه مواد مخدر در افغانستان به ویژه برای تأمین هزینههای جنگهای نیابتی یا دخالت مستقیم نظامی تنها به بعد از سال 2001 میلادی محدود نمیشود. مستندات تاریخی از جمله گزارش سیا مورد استناد جان کانیر در 7 می سال 1998 میلادی، نشان دهنده نقش ایالات متحده در گسترش کشت مواد مخدر به قبل از حادثه یازدهم سپتامبر می رسد .
در دورانی که سیاست خارجی آمریکا تحت عنوان مبارزه با به اصطلاح «تروریسم فراگیر» در جهان تعریف میشود، افغانستان پس از 11 سپتامبر اولین مقصد عینی این کشور در محقق کردن این ادعا است. اما پس از اشغال افغانستان توسط امریکا، در طی 18 سال گذشته (از سال 2001 تا 2019میلادی) گروه های افراطی و تروریستی نه تنها تضعیف نشدهاند، بلکه به کمک عواملی چون مشارکت وسیع در شبکه تولید و تجارت مواد مخدر قدرتی چندین برابر گذشته پیدا کردهاند.
به همان میزان که رویکرد آمریکا در تهاجم به افغانستان در عمل ارتباطی با مبارزه با تروریسم ندارد، عملکرد این کشور در رویارویی با بزرگترین معضل تاریخی افغانستان یعنی مواد مخدر نیز بحث انگیز و دور از عقلانیت می باشد. هر چند افغانستان از سال 1992 میلادی به عنوان بزرگترین تولید کننده مواد مخدر در جهان شناخته میشود، اما نقطه عطف تحولات در زمینه کشت و تجارت مواد مخدر را میتوان تهاجم نظامی آمریکا به این کشور در سال 2001 میلادی دانست. افزایش تولید مواد مخدر، در سالهای 2016 و 2017 میلادی رکورد زد و حسب آمار مراکز معتبر بینالمللی در سال 2017 میلادی با رشد حیرتانگیز 63 درصدی، مواجه بوده است. به گزارش نیویورک تایمز در سال 2017 میلادی، 60 درصد از وجوه دستمزد و سلاح گروه های افراطی در افغانستان از تجارت مواد مخدر تأمین شده است.گروه های افراطی و تروریستی در افغانستان، در سه سطح از تولید و تجارت مواد مخدر سود میبرند:
1. کشت تریاک و تولید هروئین؛
2. دریافت مالیات از محل تولید مواد مخدر؛
3. تأمین امنیت تولید کنندگان و قاچاقچیان مواد مخدر
همه این فعالیتها به گروههای تروریستی این امکان را میدهد که در چهارچوب اقتصاد در سایه و کاملا غیرشفاف، حاشیه امنی برای تحرکات تروریستی خود ایجاد کنند. دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل طی گزارشهای خود، ارتباط میان مواد مخدر و تروریسم را تائید کرده است .
اما پدیده نسبتا جدید و خطرناک دیگری که دو معضل تروریسم و تجارت مواد مخدر را از افغانستان تا مرزهای بینالمللی آن گسترش می دهد و به طور مستقیم و غیر مستقیم از مداخله نظامی ایالات متحده آمریکا در منطقه تغذیه میکند، گروه تروریستی داعش است. افزایش تحرکات داعش در افغانستان که با حمایت های آشکار و پنهان امریکا همراه بوده است ، در شرایطی است که طبق اسناد و شواهد، شبکه تروریستی بینالمللی داعش و متحدانش در زمینه قاچاق مواد مخدر حتی تا شمال آفریقا نیز فعال است. داعش با شکست در مقابل محور مقاومت، قلمرو ادعایی خود در سوریه و عراق را از دست داده و درآمد این گروه حاصل از تجارت نفت و گاز و جمع آوری مالیات محلی از بین رفته است، این مسئله داعش را بر آن میدارد تا به دنبال منابع دیگری از جمله در آمد حاصل از قاچاق مواد مخدر در افغانستان برود. برمبنای شواهد و نقطه نظرات تحلیلگران، این نتیجه حاصل میشود که اساسا آمریکا با حمایت از چرخه تروریسم و مواد مخدر، بدنبال حفظ مداخله نظامی در افغانستان می باشد.