انتشار پژوهش "بررسی موانع جریانهای شیعی در تاریخ معاصر قفقاز"
پژوهش" بررسی موانع جریان های شیعی در تاریخ معاصر قفقاز (با تاکید بر جمهوری آذربایجان)" در آبان ماه 1394 توسط واحد پژوهشهای کاربردی برون مرزی منتشر شد.
در چکیده این پژوهش می خوانیم:
بررسی فعالیت و ماهیت جریانهای شیعی در تاریخ معاصر قفقاز بعلت ارتباط تاریخی و مذهبی این منطقه با جمهوری اسلامی ایران از اهمیت ویژه ای برخوردار است. قفقاز از جمله جمهوری آذربایجان به دلیل همجواری با ایران، از نظر پیوندهای دینی، فرهنگی ، تاریخی و قومی تأثیر و تأثر غیرقابل انکاری با کشورمان دارد. از این رو شناخت جریان های شیعی و غیرشیعی جمهوری آذربایجان و دیگر کشورهای قفقاز برای پیشبرد اهداف تبلیغی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران و تقویت وحدت اسلامی ضروری است.
منطقه تاریخی آران یا آلبانیای قفقاز سرزمینی که از سال از 1918میلادی به بعد با عناوینی چون جمهوری دموکراتیک آذربایجان(1920-1918)، جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی (1991-1920) و جمهوری آذربایجان (1991 تاکنون) نامیده می شود ، یکی از مناطق پرافتخار در گستره جغرافیایی اسلام و تشیع شناخته می شود.
بر اساس اسناد تاریخی، ورود اسلام به این منطقه در اواسط قرن هفتم میلادی صورت گرفته و رویکرد مودت آمیز امام علی (ع) نقش اساسی در گرویدن آنها به اسلام و محبت مثال زدنی شان به اهل بیت (ع) داشته است. اسلام و تشیع در منطقه آران که امروزه جمهوری آذربایجان نامیده می شود ، تاریخ پرفراز و نشیبی را پشت سر گذاشته است، اما وجه اشتراک تمامی این فراز و نشیب ها، وجود جریان های اسلام ستیز و ضد شیعی از یک سو و مقاومت مثال زدنی علما و مردم این دیار از سوی دیگر بوده است.
تا زمانیکه این منطقه بخشی از خاک ایران بود، اسلام و تشیع در سراسر این سرزمین در تمام وجوه مردمی رونق فراوانی داشت. اما پس از جدایی قفقاز از ایران شاهد موج ساماندهی شده از اسلام ستیزی شدند که می توان آن را به سه بخش دوران تزارها ، دوران کمونیسم و دوران پس از فروپاشی شوروی تقسیم کرد. در دوران تزارها و کمونیسم علاوه بر تخریب و تعطیلی بسیاری از مساجد ، حوزه ها و زیارتگاهها ، به آتش کشیده شدن کتب اسلامی و ممنوع شدن الفبای عربی ، صدها نفر از علما و روحانیون اعدام و یا به سیبری و مکان های نامعلوم تبعید شدند.
پس از فروپاشی شوروی در سال 1991 میلادی مردم جمهوری آذربایجان بصورت خودجوش با مرمت و احداث مساجد، تاسیس حزب اسلام و دیگر تشکل های اسلامی ، برگزاری باشکوه آیین های رمضان و محرم ، انتشار نشریات اسلامی و ... نشان دادند که بدنبال احیای شعائر اسلامی در دیارشان هستند. اما این بار جبهه مقابله با اسلام شامل شبکه گسترده ای از صهیونیسم بین الملل، نیروهای سکولار ، فرقه های ضاله مذهبی ، جریان های ماسونی و مسیونری تلاش کردند با استفاده از ابزارهای نوین رسانه ای و تدوین قوانین ضد اسلامی ، مانع از گسترش اسلام در این کشور شوند .
ممانعت از فعالیت سازمانها و فعالان مستقل شیعی، سوء استفاده از اصل "تساهل دینی" ، حمایت ازفعالیت فرقه ضالّه بهائیت، رویکرد نوگرایی و ترک گرایی افراطی ، تصویب قوانین ضداسلامی ، ممانعت از فعالیت دینداران در نهادهای دولتی ، استفاده از ابزار رسانه برای تبلیغات ضداسلامی و ... از جمله موانع جریان های شیعی در جمهوری آذربایجان می باشند.
به موازات موانع داخلی، نیروهای خارجی متخاصم با جریانهای شیعی در جمهوری آذربایجان از جمله جریانهای صهیونیستی ، وهابی - تکفیری ، نورچی و گروه های مسیونری برای تضعیف جریان های شیعی در قففاز تلاش می کنند.
برغم این فشارها و موانع، مقاومت تاریخی جریان های شیعی در قفقاز برای صیانت از ارزشها و شعائر اسلامی همچنان ادامه دارد. امروزه علاوه بر جمهوری آذربایجان ، در گرجستان ، فدراسیون روسیه و حتی بصورت محدود در ارمنستان نیز گروههای اسلامی فعال هستند.