انتشار پژوهش «نقش توان موشکی، ماهوارهای و پهپادی ایران در افزایش قدرت دفاعی و بازدارندگی در مقابل تهدیدها»
پژوهش « نقش توان موشکی، ماهوارهای و پهبادی ایران در افزایش قدرت دفاعی و بازدارندگی در مقابل تهدیدها» در آذر ماه 1399 توسط واحد پژوهش های کاربردی معاونت برون مرزی صدا و سیما منتشر شد.
پژوهش «نقش توان موشکی، ماهوارهای و پهبادی ایران در افزایش قدرت دفاعی و بازدارندگی در مقابل تهدیدها» به اهتمام واحد پژوهش های کاربردی و توسط بهنام خسروی و با نظارت علمی دکتر حسن عابدینی نگاشته شده است.
بررسی توان موشکی ایران از جمله شهرهای موشکی زیرزمینی؛ بررسی توان ماهوارهای ایران بر اساس گزارشهای رسمی و غیررسمی داخلی و خارجی از جمله: ماهوارهبرهای سیمرغ (سفیر 2)، سفیر، قاصد؛ بررسی توان پهپادی ایران بر اساس گزارشهای رسمی و غیررسمی داخلی و بین المللی؛ رویکرد دفاعی و بازدارنده ایران در تقویت و توسعه توان موشکی، ماهوارهای و پهپادی؛ دلایل نظامی، سیاسی، امنیتی و منطقهای تاثیرگذار بر رویکرد ایران در توسعه توان دفاعی؛ تحریمهای تسلیحاتی امریکا علیه ایران علیرغم پایان تحریم های تسلیحاتی در اکتبر 2020 بر اساس برجام؛ ماهیت دفاعی قدرت نظامی ایران و مصادیق آن؛ نقش توان موشکی و پهپادی ایران در افزایش قدرت دفاعی و بازدارندگی در مقابل تهدیدها؛ نقش تقویت توان ماهوارهای در مقابله با تهدیداتی نظیر قطع پخش ماهوارهای شبکههای برون مرزی ایران؛ بررسی محورهای بازنمایی توان موشکی، ماهوارهای و پهپادی ایران در رسانههای غربی، به همراه پیشنهادهای رسانه ای از جمله ارکان اصلی این پژوهش است.
در بخش هایی از این پژوهش می خوانیم:
توان نظامی و دفاعی یک کشور، از جمله شاخصههای قدرت ملی محسوب میشود که نقش مهمی در ارتقای پرستیژ و امنیت ملی و حفظ تمامیت ارضی دارد. در جهان کنونی که قدرت فائقهای برای دفاع قطعی از کشورها و تنبیه متجاوزان و جلوگیری از جنگ وجود ندارد، بنا به منطق بازدارندگی، هر کشور باید از خود دفاع کند. زیرا هدف اولیه هر دولت و نظام سیاسی در نظام آنارشیک بینالمللی، همچون هر موجود زنده و بالغ، اصل بقا و ادامه حیات است. دولتها برای تضمین بقای خود در نظام بینالملل آنارشیک، تلاش دارند قدرت خود برای پاسخ به تهدیدات را افزایش دهند و این افزایش قدرت به نحوی باید باشد که مانع از اقدامات خصمانه دولتهای دیگر شود. یعنی افزایش قدرت در حدی صورت بگیرد که در نهایت مانع از حمله دولتهای مقابل باشد. این سطح از قدرت بهخصوص در ابعاد نظامی را بازدارندگی میدانند. یعنی کشور «الف» دارای قدرت کافی در عرصه نظامی است و به همین دلیل نیز کشور «ب» به دلیل هراس از قدرت نظامی «الف» به این کشور حمله نخواهد کرد.
این اصول در مورد جمهوری اسلامی ایران نیز صدق میکند. ایران به عنوان کشوری مهم در منطقه راهبردی غرب آسیا و به دلایل سیاسی، اقتصادی و ایدئولوژیک، به خصوص بعد از انقلاب اسلامی و با تجربه جنگ تحمیلی، برای دفاع از خود باید توان دفاعی و نظامی خود را افزایش بدهد تا بتواند از خود در برابر قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای مهاجم، به خوبی و با قدرت دفاع کند. با توجه به التهاب دائمي فضاي امنيتي غرب آسیا و تغيير رويکرد قدرت هاي بزرگ و همچنين برخي از کشورهاي منطقه در قبال ايران، بعد از پيروزي انقلاب، اين کشور براي دفع تهديدات احتمالي و حفظ امنيت خود در نظام بين الملل، تقويت توان نظامي و افزايش توانمندي موشکي را در سرلوحه سياست دفاعي قرار داده است. در دهههاي اخير و به ويژه بعد از جنگ تحميلي، از لحاظ کمي و کيفي در قابليت هاي موشکي ايران پيشرفتهاي زیادی حاصل شده است که مهم ترين وجه آن افزايش برد و دقت سيستم هاي موشکي بوده است. البته ایران در ضمن افزایش قدرت خود در بُعد موشکی، از سایر جنبههای نظامی و علمی نیز غافل نبوده و در حوزه پهپاد و توان ماهوارهای- فضایی با کاربرد علمی و مخابراتی نیز دستاوردهای مهمی داشته است که به دلیل نیل به آنها در شرایط تحریم، این پیشرفتها نه تنها مورد تحسین رقبا و حتی برخی از دشمنان ایران قرار گرفته است، بلکه نیازمند معرفی هستند.
بازدارندگی در مطالعات استراتژیک و امنیت ملی، به انواع مختلفی تقسیم میشود که یکی از آنها، بازدارندگی با اتکا به سلاح و دفاع متعارف میباشد. بازدارندگی هستهای به دلیل تاکید بر توان اتمیِ نظامی، نقشی در دکترین دفاعی جمهوری اسلامی ایران ندارد. ایران به دلایل مختلفِ فقهی، سیاسی، اقتصادی و راهبردی، در پی بهدست آوردن سلاح هستهای و کسب بازدارندگی از آن طریق نیست؛ بلکه بر بازدارندگی متعارف با اتکا به قدرت موشکی و نیروی پهپادی و نامتقارن خود تاکید دارد.
جمهوری اسلامی ایران در منطقهای قرار گرفته که اهمیت ژئوپلیتیکی آن بر همگان آشکار است. به طور کلی منطقه غرب آسیا، یک سوم نفت جهان را استخراج و تولید میکند. چنین منطقهای با این ویژگیها همواره مورد توجه قدرتهای بزرگ دنیا بوده و با خود تنش و بیاعتمادی بین کشورهای منطقه را به ارمغان آورده است. مداخله آمریکا در منطقه باعث شده که منطقه، دوقطبیگری فعال و پرتنشی را تجربه نموده و کشورهای ایران، سوریه و گروههای مقاومت مانند حزبالله، حماس، جهاد اسلامی و ... در یک سوی قطب و برخی از کشورهای عرب منطقه در سوی دیگر این قطب قرار بگیرند. دوقطبی موجود نوعی بیاعتمادی و عدم درک و تساهل بین کشورهای منطقه به وجود آورده که ماحصل آن ایجاد مسابقهی تسلیحاتی از سوی محور وابسته به غرب در منطقه است.
همچنین در ساختار نوین بینالمللی و محیط آنارشیک نظام جهانی، تهدیدات دارای جنبههای نظامی، همچنان از مهمترین مصادیق نگرانکننده امنیت ملی کشورها محسوب میشوند. در چنین شرایطی، کشورها دائماً در تلاش برای بهروزرسانی در ماهیت قدرت تدافعی- تهاجمی نیروهای نظامی و نوع و ساختار تجهیزات رزمی خود برای مقابله با انواع تهدیدها هستند. جمهوری اسلامی ایران نیز به عنوان یکی از کشورهای مهم و تأثیرگذار در منطقه پرآشوب غرب آسیا، تلاشهای فراوانی در زمینه خودکفایی تواناییهای خود به ویژه در سه بخش موشکی، موشکهای ماهوارهبر و پهپادی انجام داده است. در این بین، توسعه و گسترش فناوریهای ساخت انواع موشکهای دوربرد و با دقتهای مختلف، از نکات بسیار مهم در ساختار نظامی ایران در چهار دهه اخیر بوده و موفقیتهای فراوانی نیز در آن بهدست آورده است.
در منطقهای که چند کشور و رژیم صهیونیستی بهعنوان یک رژیم سرکش، مسلح به موشک های دوربرد و بمب اتمی هستند، عقل حکم میکند که ایران نیز ضمن رد سلاح هستهای، بر افزایش توان موشکی و قدرت دفاعی خود مانند پهپادهای بمبافکن تاکید کند. جمهوری اسلامی ایران در زمینه توسعه موشکهای بالستیک خود به ساخت موشکهای شهاب 1، 2 و 3 و قدر 1 روی آورده که هدف از ساخت آن کسب توان بازدارندگی در برابر قدرتهای موشکی منطقه و دنیا، تحرکپذیری و بقاپذیری یا به عبارتی ضربه دوم با توان پاسخگویی به حملات دشمنان در صورت شکست بازدارندگی و افزایش کیفیت موشک در دو حوزهی دقت موشک و رادارگریزی میباشد. قدرت موشکی جمهوری اسلامی ایران را میتوان بهعنوان پایه اصلی توان بازدارندگی و قدرت دفاعی این کشور خواند. رکن اصلی قدرت نظامی متعارف جمهوری اسلامی ایران و مزیت نسبی قدرت نظامی این کشور نسبت به سایر رقبا نیز همین قدرت و توان موشکی جمهوری اسلامی ایران میباشد. ایران در سالهای گذشته بُرد موشکهای خود را از چند صد کیلومتر به بیش از 2000 کیلومتر رسانده است و دقت آنها را بسیار ارتقا داده است.
ایران در حوزه پهپادی نیز کشور بسیار قدرتمندی است. استفاده از توان بومی داخلی، مهندسی معکوس پهپادهای آمریکایی و ... ایران را در این حوزه به کشوری پیشرو تبدیل کرده است. پهپادهای انتحاری ایران نیز نقش مهمی در ایجاد هراس و تغییر محاسبات دشمنان ایفا میکنند. همچنین ایران با توسعه توان ماهوارهای خود، توانسته است به یکی از چند کشور معدود جهان تبدیل شود که ماهواره بومی خود را با موشک ماهوارهبر داخلی به فضا پرتاب کرده است و این امکان را با سوخت جامد به سرانجام رسانده است. در این پژوهش، با تمرکز بر تواناییهای موشکی ایران، این پرسش مطرح میشود که زمینهها، ضرورتها و اهداف راهبردی برنامه موشکی، ماهواره ای و پهپادی جمهوری اسلامی ایران چه هستند؟ همچنین تلاش میشود دلایل تاکید ایران بر توسعه قدرت موشکی، ماهوارهای و پهپادی ایران برای افکار عمومی منطقه و جهان از منظر رسانه ای تبیین شود.
فرضیه اصلی این پژوهش نیز این است: «توان موشکی، ماهوارهای و پهپادی ایران در افزایش قدرت دفاعی و بازدارندگی در مقابل تهدیدها، نقش اساسی دارد و مانع از تحقق بسیاری از سیاستهای نظامی شیطنتآمیز دشمنان شده است. ایران به دلیل حضور رژیم نامشروع و سرکش رژیم صهیونیستی و قدرتهای فرامنطقهای در منطقه، و نیز ایجاد مسابقه تسلیحاتی توسط محور مرتجع وابسته به غرب در این منطقه، با تهدیدهای جدی روبرو است که برای مقابله با این تهدیدها و تا زمان انعقاد یک پیمان مشترک دسته جمعی با کشورهای همسایه بدون مداخله قدرتهای فرامنطقهای، چارهای جز توسعه توان موشکی، ماهوارهای و پهپادی برای دفاع از خود بر اساس توان بومی ندارد.