IRIB World Service

در بخش سوم برنامه، ظرفیت های سرمایه‌گذاری خارجی در بخش مسکن ایران بررسی خواهد شد.

مسکن در اقتصاد خانوارها نقش بسیار حیاتی را ایفا می‌نماید و گرانترین کالایی است که خانوارها خریداری می‌نمایند. مسکن به طور متوسط حدود 30 درصد از هزینه کل خانوار را به خود اختصاص می‌دهد. بخش مسکن در تشکیل سرمایه نیز سهم عمده‌ای دارد به طوری که حدود 20 تا 40 درصد از تشکیل سرمایه کل اقتصاد ایران را در سال‌های مختلف به خود اختصاص داده است. از این رو ایران همواره نگاه ویژه ای به این بخش داشته است. دولت ها همواره سعی کرده اند و می کنند با مشوق های مختلف مانند وام های کم بهره و طولانی مدت و زمین و مصالح ارزان، به شرکت های مختلف برای ساخت و ساز کمک کنند تا طبقات مختلف جامعه از این کالای ضروری بهره ببرند. در فرهنگ کشورهای غربی، خرید خانه برای بسیاری از مردم ضروری تلقی نمی شود و فرهنگ اجاره نشینی بسیار رایج است، اما برای خانواده های ایرانی تهیه مسکن به لحاظ فرهنگی و روانشناسی اجتماعی دارای اهمیت مضاعفی است. خانواده های ایرانی تمایل شدید دارند که در بخش مسکن سرمایه گذاری کنند تا اینکه دارایی و اموال خود را در دیگر صنایع و بازارها به کار گیرند.

نگاهی به شاخص‌های بخش مسکن در ایران نشان می‌دهد که طی دهه اخیر تولید مسکن نسبت به افزایش خانوار از رشد خوبی برخوردار بوده و در کاهش شاخص تراکم خانوار در واحد مسکونی موثر واقع شده است. اما با توجه به جمعیت 80 میلیونی ایران که بخش قابل توجهی از آن را جوانان تازه ازدواج کرده یا در شرف ازدواج تشکیل می دهند، بخش مسکن ظرفیت زیادی برای سرمایه گذاری دارد. وجود نیروی کار حرفه ای و تخصصی ارزان در بخش مسکن از دیگر مزیت های ویژه ایران برای سرمایه گذاری در بخش مسکن است.بمنظور توسعه این بخش حوزه مشارکت و سرمایه‌گذاری «سازمان ملی زمین و مسکن ایران» در راستای اقتصاد مقاومتی و برنامه‌ریزی به منظور تأمین زمین و سرمایه برای پروژه‌های مشارکتی فعالیت می کند. این سازمان، امکان یابی و ارزیابی ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های سرمایه‌گذاری، جذب، حمایت و هدایت منابع بخش خصوصی و نیز سرمایه‌گذاران خارجی را در دستور کار خود قرار داده است.

مطابق با برآوردهای صورت گرفته، بازارمسکن ایران تا پایان سال 2026 سالانه دست کم به ساخت حدود ۹۰۰ هزار واحد مسکونی نیاز دارد. همانگونه که گفته شد سازمان ملی زمین و مسکن ایران، تسهیلات ویژه ای را برای سرمایه گذاری خارجی در این بخش در نظر گرفته است تا بتواند بخشی از این 900 هزار مسکن سالانه را با جذب سرمایه گذاری خارجی در ایران تأمین کند.ایران مانند بسیاری از کشورها، برای تهیه مسکن دو راهبرد اصلی دارد. این دو راهبرد شامل نوسازی بافت های فرسوده شهری و احداث شهرهای کوچک در اطراف شهرهای بزرگ می شود. احداث شهرهای جدید و کوچک در نزدیک کلان شهرها و نوسازی بافت های فرسوده شهری، نیازمند تأمین سلسله ای از فعالیت های عمرانی و شهرسازی مانند جاده سازی، تأسیسات شهری، فضاهای سبز، فضاهای آموزشی و ...است که همگی گواه سرمایه گذاری پربازده در بخش مسکن و شهرسازی ایران است.

یکی دیگر از عواملی که موجب سرمایه گذاری با بهره‌وری زیاد در بخش مسکن ایران می شود، توانمندی ایران در صنایع پایه ای مسکن مانند فولاد و آهن، سیمان، کاشی و سرامیک است. اگر به یاد داشته باشید در برنامه قبل راجع به توانایی های ایران در بخش های آهن، فولاد و آلومینیوم صحبت کردیم و گفتیم که ایران در این سه حوزه جزو کشورهای پیشرو در جهان است. در ادامه برنامه امروز راجع به توانمندی های ایران در صنایع سیمان، کاشی و سرامیک صحبت می کنیم.

دکتر روح الله طاهری، استاد اقتصاد در ایران می گوید: «سیمان یکی از مهمترین مصالح ساختمانی و از جمله اصلی ترین فرآورده‌های صنایع معدنی است که تهیه آن در ایران سابقه‌ای بیش از ٧٠ سال دارد. در سال 1933 نخستین کارخانه سیمان با ظرفیت تولید 100 تن در روز در ایران احداث شد. از سال 2006 با افزایش سرمایه‌گذاری در این صنعت و بالا رفتن توان تولید داخلی، نیاز به واردات سیمان کاهش و در سال 2009 ایران به یکی از کشورهای خودکفا در صنعت سیمان تبدیل شد. رتبه ایران در رده تولید کنندگان سیمان در جهان در طی سال‌های اخیر همواره ارتقاء یافته و هم اکنون جزء کشورهای صادرکننده بزرگ سیمان محسوب می‌شود. پیش بینی می شود که ایران تا سال 2025 به ظرفیت تولید سالیانه ۱۲۰ میلیون تن سیمان برسد و رتبه سوم جهان و اول منطقه غرب آسیا را در تولید و صادرات کسب کند. این ظرفیت بزرگ با کمک سرمایه‌گذاری خارجی و انتقال فناوری‌های جدید زودتر تحقق خواهد یافت».

کشورهای مختلفی از جمله عراق، امارات متحده عربی، قطر، کویت، عربستان سعودی، بحرین، عمان، افغانستان، پاکستان، هند، کره جنوبی، فیلیپین، قزاقستان، گرجستان، جمهوری آذربایجان، تاجیکستان، ارمنستان، ترکمنستان، ازبکستان، قرقیزستان، آفریقای جنوبی، ترکیه، استرالیا، روسیه، بلغارستان، بلژیک و آلمان از عمده کشورهای وارد کننده سیمان سفید یا خاکستری ایران هستند.در تنظیم سند راهبردی «وزارت صنعت، معدن و تجارت ایران»، از منظر اشتغال زایی و صادرات، رشته فعالیت «محصولات کانی غیرفلزی» به عنوان اولویت سوم با محوریت صنایع سیمان وکاشی سرامیک در بین ۱۲ اولویت صنعتی تعیین شده است. در کنار سیمان ، یکی دیگر از صنایع پرکاربرد در مسکن، صنعت کاشی و سرامیک است. تولید کاشی و سرامیک در ایران از سال 1960 شروع شد و در ابتدای انقلاب اسلامی ایران در سال 1979 حدود 12 میلیون و 700 هزار مترمربع تولید می‌شد. با تلاش هایی که در چند دهه اخیر انجام شد، توانایی تولید کاشی و سرامیک در ایران بسیار بالا رفت و جزو محصولات صادراتی شد. به طوری که ایران در سال 2011 با صادرات 55 میلیون مترمربع کاشی و سرامیک، رتبه ششم صادرات دنیا را به خود اختصاص داد.

ایران اکنون پس از چین، اسپانیا، ایتالیا و هند پنجمین کشور بزرگ تولید کننده کاشی و سرامیک در جهان است. حمایت دولت، بانک‌ها و سودآوری فراوان را می‌توان از دلایل گسترش این صنعت دانست. کشورهایی مانند عربستان سعودی، جمهوری آذربایجان، انگلیس، ایتالیا و مجارستان مشتریان اصلی کاشی و سرامیک ایران هستند.در استان‌های مرکزی ایران به ویژه یزد، به دلیل دسترسی آسان و وفور نسبی مواد اولیه، تعداد کارخانه ­های کاشی و سرامیکبیش از سایر استان­های کشور می باشد. به طوری که استان یزد با ظرفیت تولید بیش از 179 میلیون مترمربع انواع کاشی و سرامیک، 45 درصد تولید کشور را به خود اختصاص داده است. در بخش تولید کاشی و سرامیک و چینی بهداشتی حدود 40 هزار نفر به طور مستقیم اشتغال دارند و حدود 200 هزار شغل غیرمستقیم نیز در این زمینه ایجاد شده است. در حال حاضر حدود 90 واحد فعال تولید کاشی و سرامیک و حدود 15 کارخانه تولید مواد اولیه و لعاب درایران فعال هستند. ظرفیت نصب شده کاشی در ایران رقمی بالغ بر ۷۵۰ میلیون مترمربع است، اما تولید این محصول اکنون حدود ۵۰۰ میلیون متر مربع است و این بدان معناست که ظرفیت مناسبی برای سرمایه گذاری خارجی و افزایش تولید در این بخش وجود دارد. بخشی که سودآوری فراوانی برای سرمایه گذاران خود به دنبال خواهد داشت.